Autoritaire religie en traumatisering

Een (door mij vertaald en verkort) interview door Valerie Tarico met Psych. Dr. Marlene Winell over Religieus Trauma Syndroom (RTS).

Veel mensen lijken de deur achter religie dicht te kunnen trekken zonder omkijken of problemen. Wat is het verschil met mensen die lijden aan RTS?

Winell:

quote smallReligieuze groeperingen die sterk controlerend zijn, angst voor de wereld aanleren, de leden afschermen van de wereld en hen bovendien slecht toerusten om te functioneren in de wereld, zijn moeilijk ‘eenvoudig’ te verlaten.
Het wordt nog moeilijker wanneer je geboren en getogen bent binnen de religie; moeilijker dan wanneer je jezelf pas op latere leeftijd aansloot, omdat er geen referentiekader is en je nooit leerde hoe het is om ‘in de wereld’ te zijn.
Mensen die lijden aan RTS zijn vaak personen die intens voelen en denken en die gewetensvol en vol overgave ergens voor gaan.
Wanneer deze oprechte gelovigen hun geloof verliezen, voelen zij vaker woede, depressie en verdriet dan degenen die ‘gewoon naar de kerk’ gingen op zondag.

Zijn dit niet gewoon mensen die sowieso al depressief, angstig of obsessief zouden worden?


Winell:
quote smallZeker niet. Gebaseerd op mijn waarnemingen zijn dit mensen die intens, betrokken en zorgzaam zijn. Anders dan de mensen die ‘gewoon weglopen’ uit de kerk, blijven deze mensen langer trouw aan hun religie, omdat ze hun uiterste best doen het kloppend te maken, ondanks de twijfels die ze hebben. Soms speelt angst een rol, maar vaker is het oprechte toewijding. Dit zijn mensen die veel belang hechten aan ethiek, integriteit en mededogen. Ik merk, dat wanneer zij eenmaal begonnen zijn aan de wederopbouw van hun leven, zij met enorm veel creativiteit en kracht met het nieuwe om weten te gaan.

Hoe ziet u het verschil tussen RTS en Posttraumatische stressstoornis (PTSS)?
Winell:
quote smallRTS is een specifieke combinatie van symptomen die religie gerelateerd zijn, wat niet het geval is bij een‘gewoon’ trauma. Dit verschil is cruciaal om te begrijpen wat RTS is en welke vorm van zelfhulp of behandeling geschikt kan zijn. (Meer informatie hierover is te vinden op journeyfree.org)

[Noot: op de site van Winell wordt duidelijk gemaakt dat RTS niet alleen betrekking heeft op een traumatische gebeurtenis of periode, iets dat je tijdelijk overkomt (wat bij ‘normale’ trauma’s het geval is), maar dat daarnaast ook het wereldbeeld en de identiteit van het slachtoffer door religie soms ernstig zijn misvormd.]

Een ander verschil is de sociale context, die opvallend afwijkt van andere trauma’s of vormen van misbruik. Wanneer iemand bijvoorbeeld aan herstel werkt na slachtoffer te zijn geweest van huiselijk geweld, zullen andere mensen de noodzaak om te vertrekken en te herstellen begrijpen en ondersteunen. Men vraagt zich niet af of dit slachtoffer de gebeurtenissen misschien verkeerd geïnterpreteerd heeft en er is niemand die deze persoon probeert terug te sturen naar de plek waar het misbruik plaatsvond.
Toch is dit precies wat er gebeurt met veel voormalige gelovigen die steun zoeken. Wanneer een hulpverlener de achtergrond van de symptomen niet begrijpt, kan hij een cliënt verwijzen naar een pastoraal hulpverlener of zelfs een (andere) kerk.
Een vrouw die herstellende is van RTS, uitte haar frustratie als volgt:

“Tel daarbij op fysiek mishandelende ouders die ‘spaart de roede niet’ zeer letterlijk hebben genomen en je hebt een fucked-up persoon: een onbemind, afgewezen, getraumatiseerde peuter in het lichaam van een volwassene. Ik ben in wezen een gebroken geest in een lege huls. Maar wacht … Dat is niet genoeg !? De omgeving verwacht dat de slachtoffers hun gebrokenheid samen met de daders vieren… elke keer dat het Kerst of Pasen is!!”

Net als voor aandoeningen zoals autisme of boulimia, heeft het geven van een naam aan het trauma (RTS) belangrijke voordelen. Slachtoffers ervaren een label als helpend om zich minder alleen en schuldig te voelen. Sommigen schreven mij (Winell) opgelucht:

“Er is een naam voor! Ik werd gehersenspoeld vanaf mijn geboorte en verspilde 25 jaar van mijn leven in dienst van ‘Hem’! Ik ben inmiddels al vele jaren los van religie, maar de angst voor hel en verdoemenis blijft me maar achtervolgen en kan ik niet zomaar van me afschudden. Ik ben nu sociaal onbeholpen, arbeidsongeschikt en niet in staat om een seksuele relatie aan te gaan.”

Officiële erkenning van RTS stimuleert hulpverleners deze specifieke vorm van traumatisering zorgvuldiger te bestuderen, behandelingen te ontwikkelen en gepaste hulp en training op maat aan te bieden. Hopelijk kunnen we zelfs werken aan preventie.

[Artikel gaat verder onder de afbeelding.]

schema religieuze indoctrinatie kind 2

 

Wat is het verschil tussen religie die trauma veroorzaakt en religie die dat niet doet?
Winell:
quote smallReligie veroorzaakt trauma wanneer deze sterk controlerend is en probeert te voorkomen dat mensen zelfstandig denken en vertrouwen hebben in hun eigen gevoelens. Groeperingen die gehoorzaamheid en aanpassing eisen, zaaien angst in plaats van liefde en belemmeren een normale ontwikkeling. Met een constante veroordeling van zichzelf en anderen, worden mensen vervreemd van zichzelf, elkaar en de wereld. Religie in zijn ergste vorm veroorzaakt scheiding.
Omgekeerd zijn er ook gezonde groeperingen die mensen met elkaar verbinden en zelfkennis en persoonlijke groei bevorderen. Dergelijke groeperingen hechten belang aan ruimte en respect voor verschillen en waardering voor individuen. Zij bieden sociale steun en een plek voor evenementen, rituelen, met elkaar van gedachten wisselen, inspiratie, kansen om je talenten te ontwikkelen en te gebruiken in verbinding met anderen.
Spiritueel gezonde praktijken, zoals meditatie of het volgen van wijze levenslessen, worden aangemoedigd.
Het komt steeds vaker voor dat atheïsten hier een voorbeeld aan nemen en op zoek gaan naar soortgelijke manieren van samenzijn, zonder het bovennatuurlijke. Zo is er bijvoorbeeld het in Londen gelanceerde en wereldveroverende model ‘The Sunday Assembly’. [Noot: Ook in Nederland actief!]

Sommige mensen zeggen dat termen als ‘herstel van religie’ en ‘Religieus Trauma Syndroom’ slechts atheïstische pogingen zijn om religie te stigmatiseren.

Winell:

quote smallGeestelijke gezondheidswerkers hebben genoeg te doen zonder op zoek te gaan naar nieuwe cliënten. Ik heb nooit Religieus Trauma Syndroom uiteengezet om daarmee nieuwe subgroepen cliënten te creëren. Oorspronkelijk schreef ik een essay voor een conferentie van de American Psychological Association en dacht dat daarmee de kous af zou zijn. Maar toen ik mij weer op andere dingen wilde concentreren, bleek echter dat mijn werk betreffende RTS maar bleef toenemen.

Ik denk dat we ons als cultuur gewoon steeds meer bewust aan het worden zijn van religieuze traumatisering. Steeds meer mensen verlaten hun religie.

[Winell noemt cijfers en vertelt iets over haar werk in Amerika.]
Wanneer je zegt dat iemand autoritaire religies probeert te stigmatiseren, zeg je in feite hetzelfde als wanneer je dit zou beweren van iemand die eetstoornissen onder de aandacht brengt. Waren deze eetstoornissen voordat ze benoemd werden soms gezond? Nee, ze werden slechts niet opgemerkt. Mensen die eraan leden dachten dat ze de enige waren en gaven zichzelf de schuld. Er waren geen professionele hulpverleners opgeleid voor deze problematiek en het werd niet gediagnosticeerd. Zo is de situatie vandaag voor mensen die lijden aan RTS.
Autoritaire religie is al fundamenteel beschadigend en het verlaten van deze dwingende groepsculturen zou niet ook nog eens traumatiserend moeten zijn. Mensen lijden immers al genoeg.

Ze moeten worden erkend en geholpen.

Bron

Op Dogma-vrij is eerder een reeks artikelen gepubliceerd over het onderwerp RTS.

Religieus Trauma Syndroom Taboe  Het eerste artikel vind je hier. In elk artikel staat onderaan een link die je naar het volgende artikel stuurt.

Religious Trauma Syndrome- Anguish  Citaten van slachtoffers vind je hier.

About Inge Bosscha

Aandachtig, openhartig, (zelf)kritisch en verbindend. Trainer, coach en inspirator. Deskundige op het gebied van (het loslaten van) aangeleerde religieuze dogma's en belemmerende overtuigingen.

34 Responses

  1. Tjeerd

    Interessant artikel Inge aangevuld met een heel interessant schema. Goede vertaling trouwens. Opvallend dat RTS nog steeds een begrip is dat ter discussie staat. De associatie dat jarenlange confessionele dwang problemen kan opleveren daar hebben religieuzen waarschijnlijk moeite mee. En men probeert op allerlei manieren de discussie terug te brengen tot iets dat los staat van deze kant van het verhaal. Maar de verhalen van mensen die afvallig zijn geworden zijn soms dusdanig ingrijpend dat RTS niet uit het oog verloren moet worden. Als er dus een klachtenpatroon bestaat waar geen duidelijke verklaring voor is, terwijl er in de anamnese een beeld naar voren komt van iemand die langdurig in een bepaalde cultuur heeft gebivakkeerd die ongezonde trekken vertoont.

    Liked by 1 persoon

  2. Heel interessant. Ik had nog nooit van RTS gehoord, maar nu ik dit lees, herken ik dit bij een aantal mensen uit mijn omgeving. Misschien zelfs een stukje bij mezelf. De angst voor de boze God werd er als kind goed ingehamerd! God was overal en zag alles. Ik was doodsbang van hem. Ook van die prent die in vele huiskamers hing. Daarop stond een groot oog met daarboven een donderwolk en de tekst ‘God ziet mij, hier vloekt men niet.’
    Tot mijn 20ste zat ik bij de nonnen op school. Ik herinner mij geen enkele lieve non. Ze waren allen hardvochtig en dreigden steeds met de straf van God. Ik was al heel vroeg – ergens in mijn puberteit – dat geloof kwijt en kon er vanaf dan best om lachen, maar vooral tijdens de kleuterjaren heeft men veel angst bij mij en mijn klasgenootjes gezaaid.
    En als ik dan de verhalen van mijn moeder hoor, geboren in 1923, dat was pas erg. Wat hebben ze die generatie toch klein en dom gehouden onder het juk van God. Erg!

    Liked by 1 persoon

  3. Marieke Visser

    Herkenbaar! Ik had hier ook nog nooit van gehoord. Tja, of het dan een trauma genoemd moet worden..iig zijn het zeer herkenbare beschadigingen. De afzondering, (zelfs van andere christenen!, want door genade hadden wij de waarheid mogen verstaan), de lessen dat je deemoedig moest zijn, de onderste weg gaan, de balk en de splinter, 7 maal 70 maal vergeven.etc etc Ik werd een ongelooflijk naïef iemand die zich idd niet redde in de seculiere maatschappij, nooit geleerd om grenzen te stellen. Nu, op m’n 50e, de brokstukken aan het uitzoeken (eehm dit is geen uitdrukking). Het ellendige was dat een psycholoog ook not done was, vroeger. Had ik die maar gehad, op m’n 20e ofzo. Maar nee, een psycholoog was ‘van de wereld’ en wij kregen kracht van de Heer. Wij waren overwinnaars, de wereld zag dat niet.
    Niet iedereen van mijn leeftijd uit dezelfde gemeente is zo beschadigd. Hangt ongetwijfeld ook af van karakter, en ook van de loop van je verdere leven, of je in een omgeving komt die helpend is en waarin je groeit naar een gezonde volwassenheid, of dat je terecht komt in een systeem waarin je alsnog geen kant op kunt. (Mijn vb: je mag alleen scheiden bij overspel, maar alleen dan als er geen vergeving wordt gevraagd (dat heet volharding vd zonde). en inderdaad, je moet 7 maal 70 maal vergeven.).Ze denken echt dat je getuige bent wanneer je blijft staan als je geslagen wordt, Want dat deed Jezus ook.
    Het is idioot gewoon. Je bent puur overgeleverd aan de goedheid van je omgeving, of die al dan geen misbruik van je kwetsbaarheid maken.

    Liked by 1 persoon

    1. Jos de Bleyser

      Waarde Marieke,

      in mijn reactie op een eerder blog aan Aaltje begon ik met de opmerking, dat na lezing van een dergelijk schrijnend relaas woede en droefheid bij mij om voorrang streden.

      In geval van uw ervaring wint de woede het ruimschoots van de droefheid. Wat uw ouders veroorzaakt hebben reken ik ze zonder meer aan, terwijl ik de beste mensen niet eens persoonlijk ken!

      Als ouder is men verantwoordelijk voor het welzijn van het kind en het opdringen van een religie aan dat kind blijkt keer op keer weer een desastreuze fout te zijn. Nu kan men dat vergoeilijken, door te stellen dat die ouders het beste voor hadden maar dat maakt ze niet minder verantwoordelijk.

      Ook zij hebben een stel hersenen gekregen en zij hadden net ais Inge, ik en met ons vele anderen, die hersenen kunnen gebruiken om de werkelijkheid van de wereld te onderzoeken. Een gemiddelde intelligentie en een gemiddelde portie lef zou toch genoeg moeten zijn zou ik zo denken. (Dat ik Inge hierbij betrek is niet om haar ongewild medeverantwoordelijk voor mijn betoog te maken maar omdat de weg die zij ging, veel dichter bij de uwe lag dan de mijne. Ik ben er in vergelijking met jullie wel heel erg makkelijk vanaf gekomen.)

      U heeft, net als ik, de meeste boterhammen al op en ik kan mij niet aan de indruk onttrekken, dat het bereiken van een volwaardig menswaardig bestaan voor u heel moeilijk, zo niet schier onmogelijk zou kunnen zijn.

      Hier komt bij mij de droefheid om de hoek kijken want wat zou u misdaan kunnen hebben om na een halve eeuw een dergelijke positie in het leven te moeten innemen?

      Religie is het allerergste dat de mensheid zichzelf ooit heeft aangedaan…….

      Met alle liefde die in mij is,

      Jos.

      Liked by 1 persoon

      1. Marieke Visser

        Beste Jos . Dank voor je hartverwarmende reactie, ik heb maar weer ’s even wat traantjes gelaten..
        Ja weet je, ook mijn ouders waren weer slachtoffer, en zij hadden ook weer een enorme achterstand waarvan ik na een gesprek vd week met mijn vader besef dat zij ook weer een sprong hebben gemaakt en nu dingen erkennen, maar zeker vroeger was het isolement toch weer groter. Het was in die tijd al not done dat je met een meisje uit de andere kerk trouwde, zelfs als ze dan naar de ‘goeie’ kerk kwam daarna, bleef het gevoelig liggen.
        Mijn moeder, die uit de hervormde kerk kwam, heeft zich nooit thuis gevoeld, maar dacht altijd dat dat aan haar lag. Je moet van goeie huize komen wilde je alleen durven staan met een mening. Het was heel intimiderend hoe er gebeden werd voor degenen die te kritisch waren.
        Met mij gaat het niet eens slecht, nu. Ik heb een goeie, leuke baan (wijkverpleegkundige, inderdaad :). De ene helft ging in het onderwijs, de andere helft in de zorg. je diende aan de uiteinde vd levens vd mensheid getuige te zijn en mensen tot de Heer te leiden. ).
        Ik heb mensen om me heen, enorm gevoel van bevrijding van dit huwelijk en van rigide godsdienst. En het besef dat het maar een haar had gescheeld of ik had nog in die situatie gezeten. Het was dat er mensen kwamen die mij bij m’n lurven pakten en zeiden dat dit niet meer ging, en me hielpen. Ik was de deurmat geworden, en deurmatten hebben niet veel ruggengraat he..

        Er is wel verdriet om de ‘verloren’ jaren, ik had die jaren graag anders geleefd. aan de andere kant besef ik terdege wat ik nu heb, en zie op mijn werk en op het journaal dat het heel anders kan.
        Nogmaals dank.

        Liked by 2 people

      2. Men kan moeilijk, iemand die geïndoctrineerd is, volledig verantwoordelijk stellen voor zijn daden. Je zegt dat de ouders verantwoordelijk zijn. Spijtig genoeg wordt men niet in ouderschap onderwezen. Dat zou, in het onderwijs, geen overbodige luxe zijn.

        Liked by 1 persoon

      1. Marieke Visser

        He hoi. Ja he, herkenning! (ben jij soms ook de oudste?).
        Ik lees ergens dast je getrouwd bent, ik hoop maar dat jullie samen zo’n beetje dezelfde weg gaan, anders is dat ook weer lastig. Dat voordeel heb ik dan weer!

        Liked by 1 persoon

  4. Er is ook een religieuze variant, overigens, die uitermate bevredigend kan zijn, namelijk het gevoel dat er iemand is die oneindig veel van je houdt en alles voor je over heeft en heeft gehad. Iemand die je accepteert zoals je bent. Je bent, in de woorden van bijv. Henry Nouwen een “beloved son/daughter of God”. Wat je allemaal verkeerd hebt gedaan is niet vergeten, maar weggewassen en je bent weer vrij. De emoties die daar bij los komen, kunnen je als een warm bad overspoelen. Het gaat dan meestal wel om weggewassen… in het bloed van het Lam (Jezus) en de liefde van de judeo-christelijke God en de bijbehorende Bijbel als de onfeilbare basis voor je normen en waarden. Het maakt je zeker wereldvreemd want voor die andere wereldbewoners verlang je dan datzelfde geluk….
    Maar het blijft een (soms redelijk goed werkend) placebo voor troost en vrede en geluk.. En de emoties na “ontwaken” kunnen dan ook heel diep gaan.
    http://kinderen-van-god.blogspot.com/2014/10/introductie.html

    Like

  5. Het plaatje spreekt zeer tot de verbeelding en zegt mijn inziens genoeg.

    Emotionele achterstand: ja
    Intellectuele achterstand: in bepaalde opzichten, ja
    Seksuele achterstand: ja, want seks was vies (schaamte)
    Sociale achterstand: ja (omgang in beperkte kring [heeft niet alleen met “kerk” te maken, maar meer met gezin en rest van de wereld)

    Like

  6. @Inge
    Ik ben mij er niet van bewust dat dergelijke praktijken, hier in Europa, nog bestaan. Volgens de beelden die wij, nu en dan, uit de VS, binnenkrijgen, zijn dergelijke, bijna misdadige religies, nog steeds voorkomend.
    Zoals de meeste mensen van mijn generatie, geboren in wereldoorlog II, werd praktisch iedereen religieus opgevoed. Ik heb mij zeer snel van die dwangbuis kunnen ontdoen. Ik tracht met een open blik op de wereld te leven. Dat betekent dat er ook morele waarden bestaan. Het is niet, omdat men niet aan een religie verbonden is, dat er geen principes bestaan, waaraan we ons best kunnen vasthouden om het leven aangenaam te maken.
    Wij moeten wel begrijpen dat religies, groot of klein, winstgevende bedrijven zijn. De christen- en islam-kerken, zijn zelfs zo groot dat veel multinationals daar nog in de leer kunnen gaan.
    Zij hebben langs de andere kant wel prachtige kunst voortgebracht op gebied van architectuur, schilderkunst en beeldhouwkunst.(de laatste 2 uiteraard niet voor de islam)

    Like

  7. Dank je wel Inge, voor de vertaling van dit artikel. En wat worden er in-schrijnende persoonlijke verhalen gedeeld op jouw site. Als kind ben ik in een niet-christelijk gezin opgegroeid, die ballast heb ik niet, gelukkig. Maar, ik kwam op volwassen leeftijd in strenge christelijke geloofswerelden, sekten terecht. 17 Kostbare jaren heb ik als een “onzichtbare” geleefd, in de “Naam van de Heer”. Ik ben er uit, ben geen gelovige meer, in de gebruikelijke zin. Het heeft echter jaren geduurd, om bij mijzelf uit te komen.
    Ik lees over het getraumatiseerd raken, binnen geloof en het verlaten daarvan. Dit dient dan ook zeer deskundig begeleid te worden, voor degene die hulp zoeken. Ik ervaar echter een groot gebrek aan deze kennis, integendeel, (ex)- slachtoffers moeten zeker niet naar buiten komen om hun ervaringen openbaar te maken. Althans, dit zijn mijn ervaringen binnen de zogenaamd erkende hulpverleners op dit gebied.Het naar buiten treden, tracht ik sinds kort te doen, maar zelfs ook het reageren op jouw artikelen, is een strijd, om de resten van het “onzichtbaar” zijn, te overwinnen. Toch voel ik me hier veilig genoeg, om dit te doen. Ik ben geraakt, door dit artikel en de ervaringsverhalen van anderen. Ook ben ik opnieuw geraakt, door de eenzaamheid, die schade binnen dogmatisch geloof met zich mee kan brengen en ik ben geraakt, door te weten, dat, hoewel ik niemand persoonlijk ontmoet met soortgelijke ervaringen, ik hier niet alleen in sta.
    Leefse, Aaltje!

    Liked by 1 persoon

      1. Marieke Visser

        Het klopt precies zoals je zegt, Inge. De eenzaamheid en angst voor afwijzing, en de behoefte om gezien te worden, zelfs als er echt wel mensen zijn die voor je willen klaarstaan. Zo raar, ik krijg wel uitnodigingen maar voel me toch eenzaam in zo’n gezelschap van vrolijke mensen. Misschien slijt dit ooit nog? Ook voor jou Aaltje, veel sterkte met alles. Ik herken zo wat je schrijft, goed dat je dat doet, je staat echt niet alleen! (Schrale troost..)

        Liked by 1 persoon

  8. Als men het gedrag van IS ontleed, herkent men veel zaken daarin over dit onderwerp. De moordpartijen en verkrachtingen wel niet inbegrepen. Wel de dwangideeën die men propageert: Vrouwen worden als wegwerp voorwerpen behandeld, mensen worden de dood ingejaagd. De Arabische volken moeten werkelijk uit een verschrikkelijke periode komen om dergelijke misdaden te begaan en worden gebrainstormd door fanatieke leiders.

    Like

    1. Jos de Bleyser

      Beste armandmaes,

      de moordpartijen en verkrachtingen zijn wel degelijk inbegrepen. Trekt u de quor’an maar uit de kast en bladert u hem maar even rustig door. Het staat er echt allemaal in. Allen een volkomen onbenul zou het afdoen met : nou, ja…..

      Like

      1. Jos, ik bedoel niet dat moordpartijen en verkrachtingen niet gebeuren. Ik bedoel enkel, dat die, op dit ogenblik, minder gebeuren, hier in Europa. De misdaden gebeuren hier ook maar niet op systematische wijze. Natuurlijk tijdens de nazi-periode, gebeurden misdaden systematisch. We moeten dus niet alleen naar IS kijken, maar ook eens in de spiegel kijken. Hoe komt het dat de Arabische volken zo brutaal te werk gaan? Hebben wij daar ook geen schuld aan? De schuld geven aan de koran is al te gemakkelijk. Het merendeel van de moslims zijn nog altijd vreedzaam. Ze worden actueel, met veel oliedollars geïndoctrineerd. Ook de joodse scholen indoctrineren kinderen. Het resultaat is dan ook te verwachten. Wie wind zaait, zal storm oogsten. Hebzucht ligt aan de basis van veel problemen, in de wereld.

        Like

  9. henkkarssenberg

    Het onderwerp van dit topic is RTS. Het zou de moeite waard zijn om eens te onderzoeken of RTS onder ex-Moslims evenveel voorkomt als onder ex-christenen.
    Met ‘nou ja’ bedoel ik: je mag dit vinden, we leven in een vrij land. Ik ga er verder maar niet op in, ik ben bang dat ik als gelovige niet objectief genoeg ben.

    Like

    1. Jos de Bleyser

      Een dergelijk vergelijkend onderzoek zou zeker interessant zijn. Wanneer de cijfers uit het midden oosten ook meegenomen worden dan denk ik dat RTS onder ex-moslims minder vaak voor zal komen. In een aanzienlijk aantal gevallen zal daar eerder sprake zijn van RM. Ook hier in het westen zal dat het geval blijken.
      Ik wacht het met interesse af.

      Like

        1. Jos de Bleyser

          Lieve Inge,

          graag ga ik even in op jouw vraag om respect voor iedereen.
          Respect is de hoogachting die men kan voelen voor iemands kwaliteiten, prestaties of vaardigheden. Respect moet verdiend worden, men heeft er niet automatisch recht op.

          Waar we allemaal wel recht op hebben is een fatsoenlijke behandeling. Echter, fatsoen is geen exacte wetenschap en de normen die de ene mens aanlegt kunnen tamelijk afwijken van die van een ander binnen dezelfde gemeenschap.
          Toch moeten we elkaar op een redelijke wijze kunnen benaderen dat ben ik helemaal met je eens.

          Je analyse van de werking van religie aangaande het naïef houden van de volgelingen klopt prima. Je neemt jezelf als voorbeeld al neem ik aan dat er bij jou niet veel sprake meer is van naïviteit.

          Tot slot nog dit :
          In antwoord op Karssenberg’s “Het zou de moeite waard zijn om eens te onderzoeken of RTS onder ex-Moslims evenveel voorkomt als onder ex-christenen.”
          antwoordde ik “Wanneer de cijfers uit het midden oosten ook meegenomen worden dan denk ik dat RTS onder ex-moslims minder vaak voor zal komen. In een aanzienlijk aantal gevallen zal daar eerder sprake zijn van RM. Ook hier in het westen zal dat het geval blijken.”

          Ik verwachtte de vraag wat RM betekende maar kennelijk was mijn antwoord niet interessant.

          Liefde,

          Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s