Resultaten Onderzoek naar de Emotionele en Psychosociale Impact van Kerkverlating op Kerkverlaters en Kerkgangers. Deel 2b.

Zie voor deel 1: >KLIK<

Deel 2 van het onderzoek bevat de uitslagen van de 3 meerkeuze – en de 6 open vragen aan het einde van de enquête.
Dit zijn de betreffende vragen:

  1. Is er iets dat je wilt nuanceren en/of kwijt wilt naar aanleiding van de 37 stellingen van deze enquête? (open vraag)
  2. Wil je laten weten van welke geloofsgemeenschap je lid bent of welke je hebt verlaten? (meerkeuzevraag)
  3. Voor kerkverlaters: hoe lang is het geleden dat je de geloofsgemeenschap verliet? (meerkeuzevraag)
  4. Voor kerkgangers: hoe lang ben je al lid van de geloofsgemeenschap waar je momenteel bij hoort? (meerkeuzevraag)
  5. Voor kerkgangers en kerkverlaters: wat deed/doet jou pijn rondom kerkverlating? Welke opmerkingen ervaar je als ongewenst en/of oneerlijk? (open vraag)
  6. Voor kerkgangers en kerkverlaters: wat deed/doet jou goed rondom kerkverlating? Welke opmerkingen en initiatieven ervoer/ervaar je als helpend en/of helend? (open vraag)
  7. Voor kerkgangers en kerkverlaters: wat had je graag willen horen of weten toen je te maken kreeg met kerkverlating? (open vraag)
  8. Voor kerkgangers en kerkverlaters: wat heb je geleerd of probeer je te leren sinds je met het proces van kerkverlating te maken kreeg? (open vraag)
  9. Is er nog iets dat je kwijt wilt? (open vraag)

De antwoorden van vraag 1t/m vraag 5 staan hier: Deel 2a

De antwoorden op vraag 6 t/m vraag 9 staan hieronder.

Aan de enquête deden 702 mensen mee, waarvan 434 kerkverlaters (61,82%) en 268 kerkgangers (38,18%). Dit is deel 2b (tevens het laatste deel) van het onderzoek.

6. Voor kerkgangers en kerkverlaters: wat deed/doet jou goed rondom kerkverlating? Welke opmerkingen en initiatieven ervoer/ervaar je als helpend en/of helend?

Tekst antwoord, Antwoorden 370x, onbeantwoord 332x

Antwoorden die herleidbaar zijn naar een persoon zijn weggelaten of geanonimiseerd. Reacties die vaker voorkomen, zijn ook (deels) weggelaten. Reacties met enkel ‘n.v.t.’, ‘geen’ of ‘geen enkele’ zijn weggelaten.

Dit zijn de reacties, in willekeurige volgorde:

  • erkenning (14 x op deze manier genoemd)
  • Luisterend oor
  • de ruimte die ik ervoer door me buiten de gemeenschap te plaatsen heeft me goed gedaan en mijn blikveld enorm verruimd
  • Luisteren, begrip
  • Herkenning bij anderen
  • dogmavrij, steungroep, DogmaVRIJplaats, coach voor kerkverlaters
  • Mensen die je in je waarde laten
  • Dat ik mijzelf die ruimte gunde …
  • Gesprekken met gelijkgestemden
  • Aandacht voor elkaar, gebed
  • Wat ik heel fijn vind is als het een open gesprek is, waarbij niet de een het zwarte schaap en de ander de verloren zoon is. Of de één vrijgevochten en de ander bekrompen. Maar gewoon twee verschillende mensen die allebei een andere keuze maken, die even goed, vrij en liefdevol kan zijn. Dat als basis van gesprek. En interesse in elkaar. Ook vind ik erkenning van wat een kerk kan doen met mensen heel belangrijk. Het ingeramde schuldgevoel, plichtsbesef en messiascomplex heb ik zelf ervaren als een zeer ongezonde cocktail.
  • Openheid. Vragen van andersdenkenden
  • Troost
  • Als er mensen konden troosten of luisteren. Dat waren de niet-kerkelijken.
  • Kerkverlating benoemen als zonde en ongehoorzaamheid, want dat is het. En vrijwel geen enkele kerkganger durft het meer zo te noemen, wat een zeer kwalijke zaak is. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden.
  • Ik had een ongelovige psycholoog die me vroeg waarom ga je nog .. en gelovigen die niet naar een kerk gingen of iets anders naar dingen durfden te kijken
  • Belangrijk zijn handvatten voor ouders hoe om te gaan met de kerkverlating van hun kinderen.
  • Contact groepen.
  • Vrijheid (7 x op deze manier genoemd)
  • Er open (zonder oordeel) over kunnen praten en de verhalen horen van gelijkgestemde (herkenning en erkenning)
  • Respect voor eigen mening en vrijheid
  • Dat ik na ca. 60 jaar kerkverlating op FB (dogmavrij) lees wat voor pijn ik had ervaren, maar het had weggestopt. Veel herkenning over wat ik las geeft me nu nóg meer vrijheid.
  • Als iemand de moed heeft om echt, zonder oordeel naar mijn worstelingen te luisteren. Of dat ze mijn bewogen hart zien achter alle twijfels en worstelingen. Dat gebeurt helaas bijna nooit.
  • “Kindness is a language which the deaf can hear and the blind can see.” ~ Mark Twain
  • Als kerkverlater: het vinden van lotgenoten en opbouwen van vriendschappen op basis van personen, en niet als ‘broeders en zusters in de Heer’, wat vaak lege vriendschappen waren, soms zelfs een soort verplichting.
  • Vrij voelen en nieuwe vrienden krijgen die onvoorwaardelijk van je houden. Zelf je meningen kunnen gaan vormen over zaken die voorheen voor je bepaald waren. Luisteren naar je gevoel in plaats van naar ratio.
  • Vrijheid voelen en de wereld ontdekken buiten de geloofsgemeenschap.
  • Naar wat goed doet ben ik nog aan het zoeken.
  • De dogma vrij site, een cursus zen boeddhisme, waarin de leraar zei: ach alles zijn maar gedachten en aannames. Ook in geloofszaken. Vooral in geloofszaken. Dat hielp mij heel erg om te relativeren.
  • Bezoek van een kerkganger die mij niet veroordeelde en gewoon kon blijven doen.
  • Acceptatie om wie je bent als persoon, en niet gezien worden als kerkverlater of ‘project’. Contact kan prima in stand blijven op basis van karakter, interesses etc.
  • minder angst en schuld gevoel
  • meeleven
  • Niets van buitenaf, wat wel fijn was dat ik heerlijk mezelf mocht zijn, van mijzelf, na overlijden van mijn man kwam eigenlijk pas echt het gemis van mensen die ik als vrienden beschouwde uit de gemeenschap, gelukkig heb ik wel veel andere, echte vrienden
  • De kerk is niet God. God is overal. De kerk is een menselijke structuur die Jezus niet heeft bedacht. Hij veroorzaakte een beweging, geen statisch gebouw.
  • Gesprekken met anderen die ook de kerk hebben verlaten.
  • De dogmavrijgroep op Facebook
  • Ervaringen uitwisselen met lotgenoten. Mensen die oprecht het gesprek willen/kunnen aangaan in liefde. Tv-programma’s met herkenbare verhalen. Boeken of interviews. (…verwijderd om herkenning te voorkomen…)
  • Kunnen luisteren en beetje begrip tonen of er in ieder geval de best voor doen
  • Het lezen van goede boeken. Zoals God is not great van Christopher Hitchens. Verder de gesprekken met andere ex-christenen.
  • Zien dat andere mensen ook geworsteld hebben en daar nu van loskomen, en gek genoeg: ook zien dat mijn broertje bijvoorbeeld heel erg gelukkig is in de kerk die ik heb verlaten. Dat het niet mijn plek is, en ik alle fouten misschien wel uitvergroot zie, betekent niet dat een ander er niet gelukkig kan zijn. Mijn ouders en een broertje beginnen nu wel ook zelf kritischer te worden, en alhoewel ik het liefste zie dat ze de Gemeenschap verlaten, weet ik ook dat zij geen gelijkwaardige vervanging van die gemeenschap in de buurt hebben, dat ze kritisch zijn en bijvoorbeeld geen exorbitante bedragen meer aan de kerk schenken lucht me op, en doen mij inzien dat mijn ervaringen niet op zichzelf staand zijn.
  • Dat sommige vriendschappen totaal niet veranderd zijn
  • de dogmavrij groep ervaar ik als steun, lotgenoten en een paar die er wel begrip voor hadden
  • Ik voelde me eerst schuldig en onzeker, maar naarmate meer tijd verstreek voelde ik me steeds meer bevrijd. Minder angst en een ruimer beeld van God/geloof
  • Als iemand na goede gesprekken met pastores of vrijwilligers vertrekt, niet met slaande deuren, maar gewoon, omdat hier in alle openheid door haar/hem/hun voor is gekozen.
  • Het heeft mij laten zien dat mensen voor zichzelf nadachten. Ik kon er op dat moment nog niet aan tippen, dit kwam erg veel later pas.
  • De buitenwereld bleek tot mijn stomme verbazing niet zwart te zijn… Daar heb ik veel liefdevolle mensen ontmoet, die me hebben opgevangen, voor zover ze konden.
  • Praten met andere kerkverlaters die hetzelfde hebben meegemaakt
  • Soortgenoten vinden
  • Dat het niet gezien wordt als een zware, verdrietige en onomkeerbare beslissing, en dat men je gewoon open benadert en niet meteen de conclusie trekt dat je dus niet meer gelooft
  • Media aandacht voor het onderwerp
  • Dat er een ánder kerkgenootschap was waar ik wél welkom was!
  • Het vrijuit voor mijn mening uit durven komen. Het er over kunnen praten met mede verlaters. Aan een woord al genoeg hebben.
  • Ik vind het fijn dat er facebook platvormen zijn voor kerkverlaters. Omdat mensen hun verhalen delen, kun je wat makkelijker alles doorwerken. Veel dingen heb ik na het verlaten van de kerk zo afgedaan, dat ik niet meer wist hoe het eigenlijk ging en wat nou zo negatief was. Nu besef ik het steeds beter en kan ik het hierdoor ook meer een plek geven. Het helpt me ook in mijn zelfacceptatie dat ik er niets aan kon doen omdat ik al van klein af aan in zo een strenge kerk ben opgegroeid en door de community van alleen de kerk ook geen andere ervaring op kon doen.
  • Als iemand oprechte belangstelling toont, niet even bij de koffie hoe gaat het
  • Terug naar de vrijheid
  • Goede gesprekken met anderen en vrije huisgroepen.
  • Dat ik mag leven naar MIJN leven en het mag indelen en ervaren zoals ik wil
  • Boeken van Maarten ’t Hart, Dogmavrij op Facebook en psychologische hulp bij de ware identiteitscrisis die ik doormaakte na het geloof te hebben verlaten en een burnout te hebben gekregen.
  • Je mag zijn wie je bent
  • Vanuit het AG (Apostolisch Genootschap, red.) was niets helend, de vrijheid, het loskomen van vraagt tijd
  • Verhalen van dogma vrij, de ontdekking dat ik niet de enige ben en toch is het soms wel erg alleen. Dat komt denk ik mede omdat ik er niet perse zelf voor heb gekozen maar niet goed genoeg bevonden ben om te mogen blijven.
  • Acceptatie dat het is zoals het is
  • Luisteren en begrip tonen, ipv oordelen. Oordelen geeft verwijdering, luisteren en begrip brengt je bij elkaar.
  • (h)erkenning door lotgenoten
  • Veel meer besef normen en waarden
  • Ik verloor mijn baan als gevolg van mijn kerkverlating en atheïsme en kreeg veel steun en troost van mijn nog wel gelovige collega’s.
  • Eigen pad gaan
  • Vrijheid, geestelijk en in mijn handelen
  • Weten waarom mensen weg gaan en dan ze het beste wensen/ zegenen
  • Die heb ik niet echt gehad. Ik was blij dit samen met mijn man te doen. Dat voelde niet alleen
  • Dat David ook verkeerde dingen deed, maar toch Gods oogappel was
  • Lotgenoten groep
  • De heerlijke rust die over mij kwam nadat ik afscheid had genomen van het geloof. De geloofsstress (hoor ik er wel bij?) was weg
  • Mezelf kunnen zijn (maar eerst nog zoeken wie ik echt ben)
  • Goed gesprek met ouderling, die begripvol was, en me alle goeds op nieuwe weg wenste
  • Facebook groep met gelijkgestemden
  • Ervaringen lotgenoten
  • Eindelijk vrijheid en lucht om eigen keuzes te maken.
  • Open luisteren, willen leren. Vrijheid ervaren.
  • Eigenlijk heeft niets eraan me goed gedaan. Het kon niet anders. Helpend: contact met lotgenoten, FB-dogmavrijgroep.
  • Sparren en juist niet beschuldigen
  • God houdt vast
  • Ik ben niet echt kerkverlater maar had wel een heel proces om mijn keuzes te maken in mijn geloof, dat wel wat afweek van mijn ouders. Maar niet in de intensiteit zoals van kerkverlaters van behoudende kerken. De kerk waarin ik opgroeide was behoorlijk vrijzinnig. Het mooie nu vind ik dat ik kan zien en voelen dat ik me ontwikkeld heb tot wie ik werkelijk ben en mag zijn! Als ik kijk naar kerkverlaters vanuit behoudende kerken: De kracht van kerkverlaters om toch die stap tegen de stroom in te maken. Het ‘diepe’ weten in zichzelf, het ‘herinneren’ dat het zo niet bedoeld kan zijn. De bereidheid te vechten voor zichzelf, voor de Liefde. De bereidheid hun kwetsbaarheid hier over te delen. En die mensen die in staat zijn om hun eigen spirituele pad te ontdekken en een nieuwe vorm te vinden die hen wel bevestigt! De durf om dus ook te kijken naar wat wel waardevol kan zijn in spiritualiteit en het aankijken van de angst daarvoor. Heel bijzonder vind ik dat laatste.
  • Ik vind het heel fijn als we er gewoon open over in gesprek kunnen zijn. Toen ik de GKV verliet was dat een hele negatieve ervaring met heel veel afwijzing. Ik was bang dat dit zich zou gaan herhalen toen ik de evangelische kerk wilde verlaten. Bang om opnieuw afgewezen en buitengesloten te worden. Bang om de kostbare vriendschappen te verliezen. Maar dit is niet gebeurd. Iedereen was juist heel lief en en moedigen mij aan mijn eigen weg te volgen. Dit deed mij erg goed
  • Eigen kracht
  • Luisteren zonder oordeel
  • Vrijheid, zelf denken, zelf ontplooien
  • Dogmavrijplaats!
  • Vrijheid, eigen verantwoordelijkheid
  • Geen indoctrinatie meer. Eigen mening kunnen hebben
  • Blijken van interesse en meeleven
  • De vrijheid die je ervaart als je het dogma van geloof afwerpt en doorziet dat het door mensen verzonnen onzin is
  • Als ik mijn verhaal mocht vertellen of vragen uit oprechte interesse aan mij als mens werden gesteld.
  • Helend is als het mogelijk is alles waar je aan twijfelt te kunnen noemen. Als elke partij elkaar in elkaars waarde laat ipv proberen te bekeren. Verder is het bevrijdend om verder te kunnen kijken dan de kerkelijke etiquette.
  • Als men normaal en eerlijk is, van alle kanten
  • Dat ik een aardiger mens geworden ben sinds ik de kerk heb verlaten
  • Begrip, luisterend oor, dat ik er mag zijn met mijn opvattingen, respect.
  • Het zelf mogen nadenken en keuzes maken. En dan van mijn nieuwe omgeving bevestiging krijgen
  • Opluchting dat ik de stap nam voor mezelf. Fijn om erover te kunnen praten
  • Contact met anderen die uit dezelfde geloofsgemeenschap zijn gegaan, onmisbaar geweest!
  • Het enige helende was vrijheid en dat ik juist Jezus dichtbij voelde. Niet alleen.
  • Die zijn er niet. Behalve de steun van mijn psycholoog
  • De hulp aangeboden en aanvaard vanuit andere geloofsgemeenschappen en mensen buiten de kerk.
  • Nieuw netwerk opbouwen. Ver weg verhuizen, letterlijk weg uit de gemeenschap.
  • Dat ik nu eindelijk eens voor mezelf kon kiezen. Had echt het gevoel dat een ander het altijd beter wist en er binnen de kerk bepaalt wordt hoe jij moet leven. Doe je dat niet, hoor je er niet bij
  • Dat ik de ruimte kreeg om mijn eigen pad te gaan, te zoeken en te vinden, een openbaring. Het praten met mijn man en wat andere bekenden in dezelfde situatie. Dat ik elders wel meteen gezien werd vol vertrouwen.
  • Het echt willen luisteren naar mijn verhaal / een dominee die erkent dat ik ruimte nodig heb/ initiatieven waarin gelovigen en ongelovigen naast elkaar spraken over god/dogmavrij/ boeken die gaan over kerkverlating
  • Mensen die je steunen. De tv programma’s die er toevallig over gingen: de verwondering, de afvallige, uitgepreekt, kinderen van Ruinerwold, Vrijdenkers, dogmavrij
  • Blijf bij mezelf
  • De meeste van mijn vroegere geloofsgenoten zien in dat ik geen slechter mens geworden ben omdat ik niet meer geloof en accepteren mij daarom zoals ik ben. Dat is fijn.
  • De woorden van mn moeder….. volg je hart, dan is het goed
  • Natuurkunde en filosofie
  • Bevrijding
  • Ik vertrouw op U, Heer, voedt dat vertrouwen.
  • De “anderen” de niet gehypnotiseerden in de samenleving. Liever naakt dan namaak.
  • Geen. Ik heb het met mijn gezin alleen beleefd.
  • De opmerking: geloof zit in je hart, niet in de kerk.
  • Je eigen verhaal kunnen doen zonder veroordeling
  • De facebookpagina ex getuigen. Het reddit forum. Andere, eerdere, verlater die contact met me nam. Deze mensen begrijpen ten volle.
  • Niks van gemerkt. Alles zelf gedaan. Pas nu door lotgenotencontact vallen de puzzelstukjes op zijn plaats.
  • Nuchterheid en openhartigheid. Dat komt gelukkig steeds meer.
  • De vrijheid die ik kreeg. Het Apostolisch Genootschap was zeer claimend. Elke dag was er wel iets waarvoor je daar moest zijn. Ook een strikte beperking in wat je aan kleding mocht dragen (altijd een rok of jurk als meisje) en weinig tot geen make-up. Zeer beklemmende omgeving van ‘heilig moeten’. Toen ik daar weg was mocht ik doen wat ik zelf wilde. Al besef ik nu de impact op mezelf van het opgroeien in dit geloof en dat ik toen niet echt vrij was. Ik was als het waren in een richting van denken gebrainwashed
  • De Facebook groep voor ex jehova’s getuigen is een steun en zorgt voor herkenbaarheid
  • Herkenning van anderen. Trauma therapie!
  • De steungroep Dogmavrij
  • Vrienden bleven vrienden, familie bleef familie.
  • In die periode? Eigenlijk heb ik geen helpende opmerkingen ervaren. Het niet meer bij de gemeenschap horen was doodeng, de buitenwereld snapte dit niet. “groot gelijk, fijn toch, niet meer naar de kerk”. Was achteraf een heel eenzame periode. Het zou me geholpen hebben als ik mensen kende die ook uit de kerk waren gestapt. Op dat moment was ik de eerste in de familie / dorp.
  • Contact met lotgenoten
  • Dogmavrij plaats FB groep. Wetenschappelijke info die bijbel en geloof ontkrachten.
  • Grote opluchting om nooit meer naar een kerk of een dienst te hoeven
  • De serie over aangeleerde belemmerende overtuigingen van Dogmavrij op YouTube
  • Facebookgroep met lotgenoten, partner die nooit gelooft heeft en het hele idee van religie (net als ik) veracht, en mensen in mijn omgeving die ook niet meer geloven
  • Van de mensen: alleen maar warmte. Van ‘het kader’ kou.
  • Elkaar nog eens ontmoeten
  • Mijzelf terugvinden, voelen.
  • Verlossing van Jezus ipv gered door hem. Dat was de echte bevrijding!
  • Vrijheid zonder kerk. Nieuwe contacten met gelovigen om buiten kerk om samen te komen en God te zoeken
  • Dat iemand zei “Jezus deed niet anders dan mensenkind verwarring brengen”!
  • Erkenning, belangstelling, medeleven, begrip
  • Coach voor kerkverlaters
  • Mijn vermogen om 15 jaar na het vertrek te kunnen loslaten
  • Ik voelde me niet door god verlaten. Maar juist omarmd. Maar toch eenzaam alsof ik in een diep zwart gat viel. De grond vanonder mijn voeten zonder contact van iedereen die ik ooit heb gekend sinds mijn geboorte
  • Mij accepteren iets wat ze helaas nooit zullen doen.
  • Mededelingen die erkennen dat het voelt als rouw, die je verdriet serieus nemen, die aangeven dat ze voor je kind blijven bidden
  • De bevestigingsbrief van mijn uitschrijving voelde als een bevrijding, de beste keuze van mijn leven. Ik ben voor mijn werk in een nabijgelegen dorp gaan wonen en de vriendschap, het verenigingsleven en saamhorigheid die je er meemaakt is echt en zonder pretenties. Een ouderling vroeg mij tijdens een huisbezoek eens waarom in niet in de plaats kwam wonen waar de kerk zich bevond (zo’n 10km verderop), zodat ik mij dan begaf tussen geloofsgenoten en niet werd verleid om van het geloof af te dwalen. Alsof ik de afstand naar mijn vrienden en werk zou willen vergroten om mij tussen een stelletje gereserveerde doofstommelingen te begeven. Het grootste verschil merk je bij een seculiere uitvaart. Er komen van verschillende mensen vaak emotionele verhalen boven over mooie momenten, ervaringen en karaktertrekken. Persoonlijke muziek die de overledene kenmerkte. Het staat in zo’n schril contrast met de onpersoonlijke kerkelijke uitvaart waarop we maar op Christus moeten zien etc..
  • Wijdekerk
  • Mijn eigen zoektocht en persoonlijke ontwikkeling. Alles bij elkaar ongeveer 25 jaar bezig geweest om dit allemaal een plek te geven, en om los te komen van de opgelegde dogma’s en de bijbehorende overtuigingen en gedrag.
  • Gesprek en openheid
  • Eerlijk erover kunnen praten.
  • Dat ieder mens ten diepste vrij is en God in alles en iedereen is
  • Artikel ‘Troost voor twijfelaars’ op Dogmavrij heb ik steeds opnieuw gelezen. Het maakte me rustig.
  • Respect dat je voor jezelf gekozen hebt
  • Dat er blijvend naar kerkverlaters wordt omgekeken
  • Contact blijven houden en blijven luisteren. Soms is dat juist makkelijker (voor beide ‘partijen’) nadat de stap om de kerk te verlaten reeds gezet is.
  • Geloof zit niet in je verstandige brein maar in je emotionele brein….. je kan wetenschapper zijn en toch geloven wat eigenlijk onzinnig is en niet kan maar het kan wel… Ons brein bestaat uit verschillende segmenten… Festivals verschillen niet zoveel met voetbal
  • Eindelijk vrij!
  • Ik heb ooit in een gesprek met mijn gelovige zwager aangegeven dat geloven voor mij het leven veel ingewikkelder maakte ipv makkelijker. Toen ik vertelde dat er zonder het geloof een last van me af was gevallen en het leven veel beter leefbaar was geworden zei dat hij dat het blijkbaar voor mij een goede keus was geweest. Ik was erg blij met dat begrip, want er is nooit een andere gelovige geweest die toegaf dat een andere keus voor mij misschien de juiste zou zijn.
  • Buiten de kerk bleken verrassend veel goede en lieve mensen te zijn
  • Leren vertrouwen op mijzelf
  • Dat buiten de kerk wél echte liefde en compassie is.
  • Op mijn manier geloof ik. Haptotherapie en andere vormen van hulpverlening (ook en met name alternatieve) hebben mij erg geholpen weer bij mezelf te komen: bij mijn eigen gevoel en wat ik er van vind. Op een gegeven moment, een aantal jaar na de breuk, verdween de allergie en begon ik weer nieuwsgierig te worden naar ‘hoe het nu is’. Ik herinnerde me de warmte en zonnige zondagen van vroeger en verlangde daar wel weer naar. Nu, inmiddels na bijna vijftien jaar, kan ik zeggen dat ik als mezelf mijn plek in de wereld heb gevonden: ik geniet van de fijne herinneringen aan vroeger, van het feit dat de tijd en de mensen veranderd zijn, van mijn eigen kijk op spiritualiteit en geloof, van mijn eigen onderzoek en van het feit dat ik het waardevol vind om te weten welke zienswijzen er zijn op geloof en welke ik daarin heb, zonder er middenin te staan of in een keurslijf te zitten, maar juist door krachtig – niet beperkt door het beperkte wereldje – als mezelf in de grote wereld te staan.
  • Als iemand de Kerk verlaat, omdat hij of zij het zat is, om de eigen Ziel te onderwerpen aan Religieuzen, dan ervaar ik dat als helend. En zal ik zo’n persoon proberen te sterken in de keuze. In mijn opinie moet men voor een religieus beleven helemaal geen Kerkorde nodig hebben.
  • Er voornamelijk met buitenstaander over gepraat in pastoraat. Dat hielp.
  • Het is goed als de ‘blijvenden’ niet de ‘verlaters’ gaan negeren, zoals nog vaak wordt gedaan.
  • Trouw van gelovigen.
  • Geen enkele opmerking was helpend, alleen de vrijheid die ik nu ervaar is ongekend bij het toenmalige apostolisch genootschap
  • Ruimte en tijd
  • Voor elkaar bidden.
  • Woede doorleven en – vanzelf – uiteindelijk loslaten
  • Spreken met ex geloofsgenoten
  • Steungroep van dogmavrij
  • Het contact met mede-kerkverlaters en de ontdekking dat de ervaringen zo overeenkomen.
  • Eindelijk een einde aan het innerlijk conflict tussen emotie en logisch denken. Vrijheid om zelf keuzes te maken en je eigenheid te ontdekken. Therapie gevolgd bij RTS-deskundige, een goede basis om verder te kunnen. Facebookgroepen waren initieel een hulp om te zien dat iedereen hetzelfde heeft doorgemaakt. Er zijn facebookcontacten uit ontstaan.
  • voelde mij erg vrij!
  • Naar de kerk gaan ‘hoorde erbij’. Maar ik hoorde niet bij de kerk. Of de kerk bij mij. Toen we stopten met de kerk viel er een last van me af.
  • Het lijkt me heel goed als het verschil tussen gelovige en ongelovige minder massief en minder zwart wit wordt gezien. Ieder mens heeft soms houvast aan onbewezen waarheden en ieder mens heeft soms lege jaren, in de bijbel staat die menselijkheid met mooie en minder mooie kanten in de aandacht.
  • De eigen psyche onderzoeken
  • Een dominee zei… daar heb je moed voor nodig
  • De serie “vrijdenkers” en de sites “dogmavrij” en “religieustraumasyndroom”. Echt super dat je dit doet Inge! Ervaringen delen is heel erg helend.
  • Er was niets positiefs aan mijn kerkverlating. Geen aandacht krijgen is de ergste vorm van onverschilligheid.
  • Vrienden die mij opvingen en mijn ouders niet veroordelen
  • Empathie van geloofsgenoten
  • Dat mijn zus ook de kerk heeft verlaten, dat er ook mensen zijn die niet meteen invullen, maar luisteren. Dat er nog steeds contact is.
  • Dat mijn therapeut de website http://www.religieustraumasyndroom.com wilde lezen en dat we daarna zulke fijne gesprekken hebben gehad
  • De ruimere wereld, buiten de geloofsgemeenschap.
  • Verhalen van andere verlaters lezen. Herkenning vinden. Veel documentaires kijken over de zin en onzin van religie, veel boeken lezen over dit thema.
  • Ik merk dat veel kerkverlaters vaak diepgelovige mensen zijn, dat doet mij goed.
  • echte vriendschap onafhankelijk of je wel of niet naar de kerk gaat. Accepteren zoals je bent.
  • Dat er nu hulp geboden wordt aan mensen die voelen dat hen onrecht aangedaan is
  • Dat het gebed een krachtig iets is; dat God mensen kan aanraken; dat het niet van mij afhangt
  • De traditionele kerk is tenminste geen sekte
  • Als ik er met buitenstaanders over durfde praten en deze reageerden met begrip. Als zij bekrachtigden dat ik een goede stap had genomen.
  • De openheid
  • Dat ik steeds echter werd en niet meer hoefde te voldoen aan allerlei geschreven en ongeschreven regeltjes. Ik ben daardoor een milder en liefdevoller mens geworden.
  • Dat ik heel veel vrije tijd had en de wijde wereld in kon!
  • Uitwisseling van ervaring met andere kerkverlaters en de herkenning omdat ik lang gedacht heb dat ik de enige was die ermee worstelde en daardoor dus ‘fout’ was
  • waardering voor de kerk die verlaten werd
  • Mijn verbindend zijn met God intiemer is
  • Vrijheid. Het leven kan ook verder gaan zonder kerk….
  • Dat je welkom bent in de kerk waar ik nu lid van ben
  • De rust die je ervaart als je niet meer naar de kerk hoeft
  • Dat iedereen dat voor zichzelf moet beslissen, je kan toch moeilijk iemand dwingen te geloven, dan is het geen geloof meer.
  • Dat de kerkverlaters een soort onzichtbare verbinding hebben.
  • Buiten de kerkmuren leer je een helikopterview ontwikkelen
  • Eindelijk kunnen ademen
  • Ik ben zelf gesprekken aan gegaan met de dominee., Dat was goed voor mij om te doen
  • Helpend: een open luisterhouding
  • Het vinden van online communities waar mensen soortgelijke ervaringen deelden. Het horen van ervaringen van anderen.
  • Aandacht v medegelovigen, erkenning vd pijn die ik als blijver ervaar als een geliefde zich vd kerk en v God afkeert.
  • Een liefdevolle aanraking, helaas een grote uitzondering
  • Zekerheid
  • De opmerking van een diaken: ik vind het goed dat je vertrekt, maar weet dat ik het hier naar mijn zin had. Deze opmerking liet me zien dat het niet aan de kerk, maar aan mijzelf lag.
  • Gevoel van vrijheid
  • Het is een bevrijding, blij dat ik ervan af ben. Er waren geen helpende opmerkingen of initiatieven.
  • Vrienden buiten de sekte hebben me opgevangen
  • Het eindelijk zelf mogen bepalen wat ik dacht, deed en voelde.
  • Erover praten met goede vriendinnen
  • Altijd welkom in de kerk
  • Wat is geloof, geloven in een God blijft altijd
  • Wanneer het afscheid kon gebeuren in goede verstandhouding. Met het aanbod dat de deur altijd open blijft staan ….
  • Er is 1 persoon geweest waar ik heel fijne gesprekken mee heb gehad omtrent geloof en geaardheid
  • Therapeut met kennis van RTS
  • Erkenning van mijn keuze en persoon.
  • Open gesprek en luisteren naar elkaar zonder oordeel
  • Die paar mensen die zeiden we missen je
  • Het open gesprek
  • Bevrijding dat god niet bestaat een erkenning daarin van ongelovigen
  • Wederzijds respect voor de keuze om al dan niet te (blijven) gaan
  • Het geluk van de mens op zich.
  • Ik had vrienden die tegelijk met mij de kerk verlieten. Daar had ik veel steun aan en zij aan mij
  • Ondersteuning van mensen buiten de geloofsgemeenschap (buren, collega’s) die mij gesteund hebben ook al konden ze niet 100% begrijpen wat er precies gebeurde.
  • Een mens maakt eigen keuzes . Een overtuiging laat zich niet dwingen. Liefde Bant angst uit
  • Weinig wat helend was, vooral nu erkenning en begrip en zelfs dat het mensen aan het denken heeft gezet die nu vervolgens ook de kerk verlaten
  • gesprekken met lotgenoten zonder wrok. intern en extern
  • eigen worsteling
  • De ontdekking dat binnen de kerk veel mensen zijn die het óók niet meer geloven of die er ook uit willen stappen, maar puur voor familie of vanwege hun baan blijven. Het is niet zo zwart-wit.
  • begrip voor de gevoelens van kerkverlaters
  • Er was geen helpende hand en het moet een keuze van jezelf zijn!
  • Aandacht
  • Dat mijn dominee jaren later ook een geloofsverlater bleek.
  • Ik heb mijn vrijheid weer
  • gelukkig zit God niet in een kerk
  • Vrijheid voelen.
  • Dat er mensen waren die me niet veroordeelden vanwege mijn keuze
  • eigen pad volgen
  • Geen. Je moet je eigen weg zien te vinden
  • Tot zover geen helpende opmerkingen. Maar in mijzelf kwam uiteindelijk een ongelofelijke rust. Helpend is voor mij dogma vrij. Het geeft me het gevoel dat ik niet de enige ben
  • Ik viel in een zwart gat. Had geen contacten buiten de kerk.
  • Het is een persoonlijke keuze, doe waar je gelukkig van wordt
  • Ik ben heel lang nog regelmatig naar de kerk gegaan om mensen te ontmoeten voor de dienst. Als de dienst begon ging ik naar huis. Het hielp om me los te maken, emotioneel, van alles.
  • Vrijheid, eigen mening hebben
  • De corona stilte heeft me geholpen. Heb geleerd om alleen te zijn en vind dat prettig. Hoef ik me ook nergens over op te winden
  • Vrijheid, het niet meer moeten meedoen. Geen controle of aanspreken hierop.
  • dat er mensen zijn met dezelfde worstelingen die elkaar tegenkomen in andere vormen om samen te zoeken
  • Een goede psychiater. Van niemand anders hulp gehad. Behalve een arm om me heen van nieuwe vrienden die absoluut niet begrepen hoe erg het allemaal was geweest.
  • Wat deed goed: zelf je gedachten op orde brengen en alles opnieuw overwegen. Pas veel later kom je weer in contact met personen die ook uitgestapt zijn, en dan was het ‘helend’ om gewoon de ervaring van een ander te beluisteren. Verder hebben we onze eigen weg (opnieuw) gezocht…
  • Openheid en ruimte voor wederzijdse meningen
  • Luisterend oor, aandacht
  • Therapie. Alle ruimte om er over te praten en antwoorden te krijgen in de taal der liefde. Dogmavrij is een heel goed initiatief en het boekje Adieu God heeft me ook erg geholpen.
  • Mensen buiten de gemeenschap die mij steunen en laten weten dat ik waardevol ben ook als ik niet geloof.
  • Erover praten en kijken hoe we het kunnen voorkomen.
  • Mijn ex-man vond het niet leuk, maar liet me wel vrij.
  • God woont in je en niet in een kerk. Dat gaf ruimte en vrijheid
  • Vrijheid, mijn eigen vorm en manier vinden
  • Vooral vragen die op zoek zijn maar het begrijpen
  • Dat mijn familie geen afstand van mij heeft genomen
  • de liefde en vriendelijkheid van mijn familie en sommigen uit de kerk
  • Aandacht voor narcisme op de site Dogmavrij. Nu herken ik pas dat mijn omgeving en godsbeeld narcistische trekken hadden en dat ik waarschijnlijk daardoor mijn gevoeligheid voor narcistisch misbruik heb opgedaan.
  • Ik kon mijn eigen leven invullen, was verlost van de doem en hel denken en had gewoon meer lucht.
  • Huilen, urenlang.
  • Dat zodra je ergens anders gaat niet meer met je gesproken word.
  • Oprechte aandacht door middel van luisteren
  • Niets, er waren geen reacties. Ook niet daarvoor toen ik de PKN verliet, ook niets.
  • Nieuwe omgeving, blanco nieuwe mensen
  • Als je niet meer kunt geloven in de God waarin je altijd geloofd hebt, is God misschien wel een andere God dan je altijd dacht.
  • Verhuizen
  • We zijn allen mensen in ontwikkeling en daarbij passen denk en handelswijzen. Het begrip voor die veranderde denkwijze is essentieel om met elkaar in verbinding te blijven…
  • Dat je gezien werd door andere mensen als normaal persoon die een goede keuze maakt. Dat je bij mensen je goed kon uiten en jezelf kon zijn bij mensen die niet geloofde. De open mindset waar je juist leuke contacten/gesprekken door kreeg
  • Erkenning, lotgenoten. Je denkt dat je Zelf gek bent geworden omdat je iets ervaart wat niemand anders ervaart. Iemand die erkent dat die gevoelens of ervaringen bestaan is heel helpend.
  • Ik heb veel steun ervaring in groepen met andere kerkverlaters, waar het me helpt in te zien dat ik niet het probleem ben.
  • Andere contacten en communities
  • Wat mij erg heeft geholpen, zijn podcasts over kerkverlating en social media posts over dat onderwerp. Het hielp me om woorden te geven hoe ik me voelde, het rouwen, waarom ik zo boos was in het begin. Ik ben met een paar vrienden die min of meer tegelijkertijd met mij de kerk uitstapten, een groep voor kerkverlaters begonnen. Leden komen uit allerlei kerkrichtingen maar hebben soortgelijke verhalen en ervaringen. Als het meer mag en kan, hopen we weer bij elkaar te komen.
  • Zoeken naar vrijheid
  • Liefde helpt. Altijd.
  • Het doet mij ontzettend goed om in contact te zijn met anderen die vergelijkbare ervaringen hebben en die mijn worstelingen begrijpen en erkenning. Ook het lezen van verhalen en ervaringen helpt me. En informatie. De term religieus trauma syndroom helpt echt. Ook al wordt de erkenning nog vaak overstemd door (innerlijke) twijfel aan het bestaansrecht van mijn eigen ervaringen.
  • Het belangrijkste is dat ambtsdragers de rust bewaren. Gelukkig heb ik altijd te maken gehad met ambtsdragers die het niet te persoonlijk of emotioneel zagen, maar het prettig zakelijk afhandelden.
  • Het continu ervaren dat je vrij bent. Ik heb veel te laat hulp gezocht, maar de FB pagina van Inge en uiteindelijk de therapie die ik heb gevolgd heeft mij erg goed gedaan. Niet kerkverlaters / geen ervaringsdeskundigen / ongelovigen snappen ‘het probleem’ helemaal niet.
  • Ik ben niet gek
  • het begrip en de ruimte om te twijfelen
  • Gebed
  • Bedankt voor de stelling over de ruimte van Gods genade en liefde. Daardoor realiseer ik me dat dit inderdaad veranderde sinds mijn kinderen niet meer gelovig zijn. Ik kan niet meer geloven dat God hen voor eeuwig zal straffen, alleen omdat ze in dit leven andere inzichten hebben.
  • Stukjes op Facebook die hierover gaan. Ik reageer zelf nooit, maar ik lees alles en herken veel.
  • Mijn opa zei; het maakt mij niet uit of je gelooft. Ik hoop het wel, maar het móét nooit. Als god jou wil raken doet hij dat. Dat was een hele verademing op; Als je niet voor de gemeenschap en god kiest ben je een mislukkeling en een kind van de duivel.
  • De herkenning op dogmavrij
  • Wat mij goed deed is het besef dat het allemaal onzin is; geen problemen meer met dingen te moeten geloven als opstaan uit de dood, de uitverkiezing en hemel of hel. (Ik snap ook niet meer dat mensen het pikken dat “als ze niet netjes leven, ze naar de hel gaan”.)
  • Jouw websites ontdekken 😉 Het boek ‘Leaving the fold’ van Marlene Winnel lezen; wat bevestigt dat mijn ziel en verstand altijd correct alarm hebben gegeven en ik dus echt niet gek ben.
  • Begrip en ruimte om de situatie te accepteren zoals hij is.
  • De vrijheid en de last van “doen alsof” kwijt zijn. Een zeer vrome tante (66) die me zei “kies voor het leven dat je wilt, ik maakte ooit de keuze om de wil van mijn ouders te doen, nu ben ik ongetrouwd”
  • In de andere kerk wordt je geaccepteerd zoals je bent.
  • Openheid, oprechte vragen stellen zonder ingekleurd antwoord te verwachten, onbevooroordeeld luisteren
  • Fijn om samen te komen en te zingen.
  • Het is fijn om met andere kerkverlaters over kerkverlating te praten, maar van huidige kerkgangers kan ik geen helende verzinnen. Het meest positieve komt van mijn ouders, die me gewoon lijken te accepteren ondanks dat ik niet meer geloof. Het gaat er zelden over, maar ik ervaar in ieder geval geen onbegrip, en ze spreken ook niet uit dat ze hopen dat ik ooit terugkeer. Het is gewoon goed zo.
  • Bewondering voor het volgen van je hart
  • Lotgenotencontact
  • Ruimte krijgen voor eigen stem, wat goed dat je die keuze hebt gemaakt
  • Eigenlijk de ‘ontmoeting’ met jouw site. Was de eerste keer dat ik merkte dat er gelijkgestemden bestonden. En de erkenning van mijn struggles.
  • De blijvende betrokkenheid van sommigen uit de gemeenschap, die uitnodigend bleven en niet oordeelden.
  • Dat ik het voor mijzelf heb kunnen verwoorden met respect voor de blijvende kerkgangers
  • Dat ik mijn woede na jaren kon erkennen en loslaten dankzij verbindend werk van dogmavrij
  • Programmas EO over adieu god en andere tv programmas.
  • Geen helende opmerkingen van anderen, wel een enorme bevrijding zoals ik het voelde.
  • Mijn eigen keuze te hebben gemaakt!
  • Open oor en houding
  • Acceptatie, respect, liefde
  • Niet de verplichte kerkgangen terwijl het geloof zeker niet tussen muren hoort te zitten
  • Taboesfeer, weinig tot geen openheid. We hebben het er niet over want dan is het er niet. Die vreselijke stilte…
  • Die ene kerkgenoot die wel contact met hem (de kerkverlater) opnam.
  • Aandachtig luisteren zonder oordeel van een enkeling.
  • Make-up tips, danslessen en saunabezoek
  • Open sfeer in nieuwe gemeente
  • Ik vind het nu fijn dat er een gesprek groep bij de kerk is en er aandacht is voor de kinderen
  • Na de periode (een aantal jaren) van detoxen, veel minder verwarring in mijn hoofd.
  • Toon interesse, praat met mensen, geef liefde. Kerkverlating is een symptoom, geen probleem. Wat maakt dat mensen de kerk verlaten
  • Echt op jezelf leren staan is een goede ervaring. Voor jezelf leren denken, wat wil ik wel en wat wil ik niet. Wat geloof ik wel en wat geloof ik niet.
  • Het echte gesprek en ook de wetenschap dat je wel van kerkgemeenschap kan veranderen maar dat je nog wel broers en zussen bent ondanks dat er verschillen zijn in opvattingen.
  • Helend was zelfonderzoek naar eigen gevoel en therapie. Ook ervaringen van gelijkgestemden.
  • Begrip van derden.
  • De vraag ‘Wat wil jij’ heeft veel gedaan …ik wilde niet meer bang zijn en vluchten wilde leren van mijzelf te houden
  • Mijn ouders zeiden ook dat ze wel gewoon contact willen houden en het respecteren (de praktijk bleek lastiger, maar de bedoeling was goed denk ik).
  • Herkenning en gesprekken van/met andere kerkverlaters.
  • Mijn niet gelovige vrienden. Ook al begrepen ze het niet ze waren er en ze steunden mij. Ook ben ik trots dat ik heb volgehouden en niet toegegeven.
  • werk van inge boscha
  • Respect en niet alsnog willen bekeren. De keuze bij de persoon laten, maar de persoon niet loslaten.
  • Met andere kerkverlaters (ex- Jehovahs Getuigen) praten, veel lezen, Youtube filmpjes van ex- Jehovah’s Getuigen kijken en websites kunnen bezoeken (waaronder ook dogmavrij).
  • Vrij zijn
  • Als er een gesprek ontstond waarin we beide onze kant konden delen en het allebei er mocht zijn.
  • Uiteindelijk begrip v een enkeling. Erkenning van veroordeling
  • Vergelijkbare ervaringen van vrienden. Gesprekken daarover
  • De vrijheid die ik terug heb veroverd in mijn leven. Niet langer die 24/7 prestatiedruk en de druk om mijzelf verplicht 24/7 bezig te moeten houden met (…verwijderd om herkenning te voorkomen…) het betalen van je tienden en het “vrijwilligers”werk. Gewoon weer tijd door kunnen brengen met vrienden en familie en weer eindelijk weer meer vrije tijd over houden voor hobbies. Weer uiteindelijk mijn eigen keuzes kunnen maken, mijn eigen mening mogen hebben, en mijzelf weer kunnen zijn.
  • Een totaal nieuw leven begonnen
  • Geen, ik heb het als indoctrinatie ervaren. Heb nog steeds traumatherapie.
  • het zien van het (echte) dodenmasker van Toetanchamon
  • Dogmavrij op FB helpt heel veel in herkenning vinden, vergelijkbare verhalen maken mijn eigen verhaal erkend voor mezelf
  • Communicatietips
  • Naast negatieve reacties na mijn kerkwissel zijn er uiteraard ook nog altijd mensen die je het allerbeste wensen en contact met je blijven zoeken, ook al denk je over nuanceverschillen anders na. God is en blijft gelukkig in deze situatie de bovenliggende partij

7. Voor kerkgangers en kerkverlaters: wat had je graag willen horen of weten toen je te maken kreeg met kerkverlating?

Tekst antwoord, Antwoorden 348x, onbeantwoord 354x

Antwoorden die herleidbaar zijn naar een persoon zijn weggelaten of geanonimiseerd. Reacties die vaker voorkomen, zijn ook (deels) weggelaten. Reacties met enkel ‘n.v.t.’ of ‘niks’ zijn weggelaten.

Dit zijn de reacties, in willekeurige volgorde:

  • Je kunt er niet uitvallen, Je bent niet schuldig, Je mag je eigen weg gaan, ook als dat mensen pijn doet
  • Een open gesprek.
  • omgaan met emoties, communicatievaardigheden, grenzen
  • het komt goed
  • Gods zegen
  • persoonlijke betrokkenheid bij mij als individu in mijn proces, respect en ruimte voor de eigen keuze
  • Aandacht
  • Dat er begrip is en liefde
  • Ik had meer begrip gewild
  • Meer begrip voor de reden waarom
  • Begrip, geen oordeel, zachtheid
  • Dat de kerk zichzelf minder serieus neemt; dat de kerk het onderscheidt weet te maken tussen de traditie en de kern van het geloof
  • Het is oké.
  • Interesse
  • Geen vrome woorden
  • Hoe gaat het met je? Kan ik iets voor je doen?
  • De ruimte om echt te vertellen wat er was
  • met elkaar op voet van gelijkwaardigheid in gesprek blijven.
  • Gehoord worden
  • Dat ik lang niet de enige was.
  • Dat DogmaVRIJplaats bestaat
  • Interesse in het waarom
  • Dat je mag zijn wie je bent
  • Ik zou willen dat het hen ook meer om relatie zou gaan dan om regels en leerstellingen
  • Hoe gaat het met je nu je er alleen voor staat? (Scheiding) Zullen we koffie drinken?
  • eerlijke interesse, de waarom vraag
  • Red je het financieel?
  • Dat vriendschappen binnen de kerk eigenlijk helemaal geen vriendschappen waren, maar een formaliteit.
  • Dat je steun nodig hebt, je komt erg alleen te staan in het begin.
  • Dat het niet direct een verkeerde keuze is om de kerk te verlaten.
  • Dat niemand er schuld aan heeft. Dat ieder zijn eigen pad mag volgen.
  • Wat je keuze ook is: je blijft voor mij de persoon die ik ken.
  • Dat ik niet schuldig ben
  • Vergelijkbare ervaringen. En dat losmaking van iets kan leiden tot iets goeds.
  • dat ik gewoon mag ZIJN
  • Dat er zoveel lotgenoten zijn en een lotgenotengroep!
  • ik leef met je mee
  • dat ik gemist werd
  • Hoe gaat het met je….
  • Dat mensen gehoord en gezien werden voordat ze vertrokken.
  • Dat het oké is. Dat ik oké ben.
  • Dat het goed komt. Dat het geloof niet nodig is. Dat ik geen slecht of gek persoon ben. Dat queers waardevolle mensen zijn met recht op liefde en leven en zelfexpressie. Plekken waar ik lotgenoten zou kunnen spreken. Het gesprek met de ouderling was ongemakkelijk omdat er heel erg een schuldvraag werd gezocht. Waar het nou aan lag en wat de kerk mij verkeerd had gedaan. Terwijl ik gewoon niet meer geloof.
  • Ik snap dat je niet in een programma past
  • Dat het oke is, maar dat je opeens een heel stuk minder mensen spreekt.
  • Het kan, het mag, het is oke
  • dat het oke is en niet erg dat je andere weg gaat
  • Begrip. Mensen die kunnen begrijpen waarom je tot die keus gekomen bent.
  • Meer parate kennis over werken met vrijwilligers die zeer verschillende opvattingen hebben
  • Hoe ik minder social awkward kon zijn en derhalve minder een leidende factor in de keuze voor diverse mensen.
  • Een arm om mijn schouder was wel prettig geweest… Geen veroordeling, maar vertrouwen dat ik deed wat nodig was.
  • Dat dierbaren onvoorwaardelijk van me zouden houden en dat voelbaar was. Het tegenovergestelde bleek waar.
  • Exit gesprek. geen bekeer gesprek.
  • Dat kerk-zijn vooral een menselijk construct is en dat het niet een op een samenvalt met geloof; God en geloof zijn zoveel breder en veelkleuriger dan alleen wat binnen kerkmuren gebeurt
  • Er is geen gesprek geweest, gewoon de mededeling: als je dat doet hoor je hier niet meer
  • Dat mijn waarheid er ook toe deed
  • Dat ik het niet fout had, dat het niet enkel mijn beleving was.
  • Dat ik niet de enige ben. Toen ik 1 jaar terug openlijk voor mijn facebook vrienden poste dat ik niet meer geloofde en zo blij ben met de enorme vrijheid maar ook zo veel pijn had door het geloof, kreeg ik veel reacties. Uiteraard ook van kerkgangers die bezorgd om me waren en voor me gingen bidden 😉 Maar ook van enkele mensen die vroeger naar mijn kerk gingen of die ik alleen van facebook (collega netwerk etc) kende en die zeiden dat ze in hetzelfde proces zitten. Een iemand bood ook aan om eens een keer te praten als ik vragen. Dat wil ik nog graag gaan doen!
  • Hoe kunnen we met je gedachten meelopen, wat zijn jou gedachten hierover en waar zouden we je in kunnen steunen, wat heb je nodig, waar ga je doorheen
  • Dat mijn ouders hoe dan ook hun kind zouden blijven steunen!
  • De impact
  • Al was het maar één persoon uit de familie die niet veroordelen was en me als persoon zag en daarmee het verdriet.
  • Het is goed
  • Echt luisteren naar de reden waarom we weggingen, en daar iets mee doen
  • Dat mijn ” vrienden” voor mij kozen in plaats van het verhaal van de grote leider geloofden
  • Oprechte belangstelling, zonder oordeel, waarom ik deze keuze heb gemaakt.
  • Dat het normaal en gezond is om kritische vragen te hebben
  • Dat het niet mijn schuld is dat zij me verwerpen
  • Onvoorwaardelijke liefde
  • Ik had graag psychologische hulp gehad bij het verwerken van alle emoties die naar boven komen wanneer je een compleet wereldbeeld loslaat.
  • Begrip
  • Dat lotgenotencontact je leven kan redden, zoals het bij mij heeft gedaan.
  • Dat weet ik eigenlijk niet. Goedkeuring was er op geen enkele laag. Dus welke woorden of boodschap zou er echt gemeend geweest zijn
  • Dat het gewoon “goed” is
  • Het is goed, het is jóuw keuze.
  • Begrip voor het emotionele leed wat me jaren is aangedaan.
  • Meer steun
  • Dat ik geïndoctrineerd ben en dus niet mezelf
  • Dat het niet mijn schuld was
  • Op dit moment nog steeds bij kerk, maar ben er liever niet. Ik praat er eigenlijk niet veel over, omdat we zelf al eerder de kerk hebben verlaten
  • Hulp kennis
  • Dat de wereld buiten de kerk zoveel mooier is.
  • Dat het goed is om je eigen weg te kiezen.
  • Dat je er niet uit kunt vallen
  • Blijf gerust, je bent welkom om wie je bent, niet om wat je gelooft. Er is ook ruimte voor jouw beleving en geloof.
  • In de tijd dat ik bezig was met mijn geloofsvragen en de keuze om een ander pad te bewandelen, dat wel wat afweek van die van mijn ouders, had ik het fijn gevonden als ik een plek of iemand gekend zou hebben om hier over te praten. Terwijl mijn ervaringen rondom dit proces dus niet te vergelijken is met die van kerkverlating vanuit de behoudende kerken… de intensiteit was alsnog behoorlijk en het had me erg geholpen als ik had geweten ergens daar vrij over te kunnen praten. Ook ik kende in die tijd enkel mijn eigen achtergrond, dus waar dan iemand te vinden die eigenlijk het pad waarnaar ik zocht al kende, is een hele opgave. Het is een wereld die je niet kent, alsof je op zoek bent naar een stad die je nog niet gevonden hebt, maar waarvan je wel beseft dat deze moet bestaan. Als je de stad wel vindt is het ook nog een opgave om je weg te vinden in die nieuwe stad. Daarom zou het helpend zijn als er mensen zijn die je de weg kunnen wijzen en naar je vragen luisteren en antwoorden.
  • Dat ik het eerder gedaan zou hebben
  • Het is oké, je bent vrij
  • Waarom wij geen keuzes hadden, waarom onze ouders verplicht werden om een goed apostool van ons te maken
  • Wat kan ik voor je doen
  • Het is oke. Ik hoor je ik zie je ik voel je
  • ik had gewoon de ruimte gewild uit te kunnen zoeken wat kerkverlating betekent en van tevoren had ik graag meer willen weten over dat er nog meer wegen naar rome kunnen leiden en er niet maar 1 juiste weg is.
  • Dat het een mogelijkheid is
  • Ik had willen zien dat de mensen oprecht waren…het tegendeel is waar
  • Niemand weet 100 procent zeker de waarheid, jij mag uitzoeken wat voor jou het meest waar voelt.
  • We houden van je.
  • Dat ik het ging redden in mijn eentje..
  • Enkel liefde willen voelen en een luisterend oor.
  • De website http://www.religieustraumasyndroom.com
  • Dat het goed is en mijn eigen keuze
  • “Ik geloof je”, nadat ik mijn traumatische ervaring had verteld.
  • Dat men vraagt naar de reden.
  • Therapie zou handig zijn geweest. Ik heb in gevaarlijke situaties gezeten doordat ik 100% onwetend was van de buitenwereld (type Amish). Niet ok en gevaarlijk.
  • Iets van respect voor mijn keuze
  • Ik ben nog lid maar kom niet meer in de kerk. Dan ben je snel vergeten. Neem niemand meer iets kwalijk. God kent mij door en door. Dat vind ik belangrijk
  • Dat het een heel eenzaam gebeuren is. In mijn geval is het 13 jaar geleden, nu is er iets meer aandacht voor. Ik las het boek van Boele Ytsma ‘ van de kaart , dat heeft me oa geholpen.
  • Dat ik daar hulp bij had kunnen/ moeten krijgen
  • Een bedank en geen trap na
  • Het lijkt wel haast onmogelijk omdat de kerkverlater een verruimd bewustzijn of ontwikkeling heeft doorgemaakt die de gelovige kerkganger nog niet heeft doorgemaakt. Tevens besef ik dat dit als arrogant kan overkomen. Ik kan niemand opleggen hoe hij moet reageren of wat hij moet denken. We moeten veel meer accepteren dat we allemaal andersdenkenden zijn en toch ook weer niet zo uniek als we dachten.
  • Vanuit de kerk krijg ik regelmatig een acceptgirokaart om geld te storten aan goede doelen
  • Van te voren weten dat mensen gaan afhaken.
  • Dat ik mijn eigen weg mocht kiezen
  • Bedankt!
  • Respect voor je keuze, en wees gelukkig
  • Heer, houdt U mij vast.
  • Ik wilde liefst mijn eigen weg gaan. En liever niet dat ze naar mij gingen vragen. Dat is ook niet gebeurd. Wat aan de andere kant ook weer jammer is. Je denkt dan, betekende ik niks voor hen?
  • Had graag een luisterend oor gehad. Niet eens zozeer iets willen horen of weten
  • Je mag je eigen weg gaan. Je bent niet ons bezit.
  • Dat ik niet zwak ben maar net heel sterk om de stap te zetten
  • Dat mijn ouders niet alleen maar bezig zouden zijn met de pijn die ik hen deed door te vertrekken, maar dat ze oprechte belangstelling hadden voor de pijn zoals ík die had ervaren.
  • Hoe richt ik nu mijn leven in, hoe maak ik vrienden buiten het genootschap.
  • Ik wist niet dat het van het geloof vallen van mijn zoon zoveel met mijn eigen geloof zou doen.
  • Ik zou willen dat iemand nog eens vol bewogenheid ‘lieverd’ tegen me zei. Maar toen ik aangaf weg te willen, was ik niemands lieverd meer.
  • Een arm en aandacht
  • Dat het een vrije keus is en dat als ik terug wilde komen welkom zou zijn. En dat mensen je gewoon blijven behandelen als altijd
  • Waar ik praktische hulp kon krijgen. Ik stond ineens op straat
  • Dat het goed is wat ik zelf wilde.
  • Respect voor mijn persoonlijke mening
  • “lotgenotencontact”, mensen die snappen wat ’t zo moeilijk maakt. Dat je geen slecht persoon bent, dat je niet faalt als mens. Dat geloof een perspectief is, niet meer en niet minder.
  • Begrip en respect
  • lotgenoten
  • Als jij daar gelukkig van wordt: doe je ding! Respect.
  • Hoe het met me ging
  • Dat er ook andere wegen zijn om je geloof te beleven en dat kerkgang en geloven niet hetzelfde is.
  • Begrip, aandacht voor de redenen van de verzorgenden. Hun visie is bepalend. Elke vorm van ontevredenheid over die visie wordt als niet ter zake doende weggewuifd.
  • Hoe gaat het met jóu?
  • Dat mijn keuze volledig gerespecteerd zou worden.
  • Geen oordelende teksten te krijgen.
  • Het ga je goed…
  • Samen huilen. Helaas huilde ik altijd alleen.
  • Dat het heel natuurlijk is voor een volgende stap in een mensenleven of na een crisis dat je godsbeeld veranderd en je behoeften veranderd.
  • De open vraag waarom en respect voor de keuze
  • Dat ik niet de enige was die het zo ervaart hoe het toen ging. Ik was en ben dus niet gek
  • Je hebt recht op wat jij voelt en denkt. We respecteren je keuze
  • Dat ze me begrijpen en zien dat ik mijn uiterste best doe in mijn vrijheid nog liefde fatsoen en waarden heb. Geloof in het goede en kwade. Hulp als alleenstaande met 2 kindjes door mijn familie
  • Erkenning over wat ze hebben aangedaan.
  • We vergeten hem niet
  • We erkennen dat ook jij een goed mens bent
  • waarom ik wel aanspraak heb in mijn dorp en niet in de kerk
  • Dat ik wel geliefd ben en een kind van God , ondanks dat ik lesbisch ben.
  • Ik begrijp je niet/kan me niet vinden in jou weggaan en waarom, maar je bent nog net zo’n mooi mens en ik hou nog net zo veel van je. Ik hoop je nog geregeld te ontmoeten….of zoiets
  • Bevestiging dat ik het recht had om over mijn eigen leven te beschikken en mijn leven in te richten naar eigen goeddunken.
  • De eerste periode is moeilijk. Maar het gast je lukken. Wees niet bang voor de wereld. Wees jezelf. Hou van jezelf
  • Zoek contact met Inge Bosscha
  • We zien je , we horen je, je mag er zijn zoals jij bent. Het is goed, je bent vrij om te kiezen. Ik/we accepte(e)ren je keuze.
  • informatie over (eventuele) impact op je identiteit; postief maar vooral negatief (bv altijd aan de ander denken, grote moeite met autoriteit, fundamenteel gebrek zelfvertrouwen, nachtmerries over het constante ‘moeten’, missen van ‘hoger doel’ en daardoor gevoel minderwaardig/ egoistisch te zijn, missen van groep, etc….
  • Dat het ok is, dat ieder mens zijn eigen weg mag kiezen
  • We geven om je.
  • Dat zij hier ook voor het eerst zijn en geen enkel spreekrecht hebben over mij!
  • Dat ik vrij was in mijn keuze en dat ik er niet een slechter persoon van werd
  • Hoe kan ik je helpen? Wat zou je mij willen meegeven?
  • Transparantie en mildheid over de redenen voor de kerkverlater voor diens vertrek.
  • Dat mn keuze gerespecteerd werd
  • Doei…ik was er klaar mee
  • Dat geloof iets persoonlijks is en niet voor iedereen de beste weg.
  • Begrip
  • Tja…ik wist vooraf wat mijn lot zou zijn dus ik maakte me geen illusies
  • We blijven bevriend met elkaar
  • Als kerkverlater erkend en gezien worden in mijn dappere stap mijn eigen pad te gaan ontdekken en dat het goed is: dat ik goed ben zoals ik ben, om wie ik ben. Mijn trauma zit in het nooit goed genoeg voelen, ‘van onszelf zijn we niets’, ‘wij zijn niet waardig’. De kleinheid, het niets betekenen, altijd jezelf weg moeten cijferen en de minste zijn, want dan pas ben je een goed mens. Wat had ik dat graag anders gezien. Gelukkig leer ik nu op latere leeftijd alsnog dat er ook onder gelovigen zoveel andere manieren zijn om hiernaar te kijken. Schuldig en slecht voelen, zijn twee diepe oude patronen en thema’s bij mij. Ik had het fijn gevonden als ik in mijn jeugd al een lichtere manier geleerd en ervaren had om mens te zijn.
  • Begrip voor de keuze. En niet een reactie als: ‘Als je weg wilt, ga dan’.
  • Acceptatie.
  • Dat ze daarna ook een gelukkig leven hebben gekregen.
  • Dat de hel niet bestaat
  • We kunnen het enigszins begrijpen dat je weggaat…
  • Dat het oke is om te twijfelen en het niet te weten. Gewoon dat het oke is
  • We houden (tóch) van je
  • gesprek erover, eigenlijk was er niks
  • Of ze God helemaal kwijt zijn of dat ze op ontdekkingstocht zijn
  • Dat het een heel proces is en dat er restletsel is. Dat de buitenwereld het als een sterkte bekijkt als je zegt dat je uit een gemeenschap bent gegaan. Dat er geen schaamte hoeft te zijn om erover te spreken.
  • SCHAAM JE NIET!
  • Dat de liefde en het geloof bindt, ook als de wegen scheiden.
  • Geen idee. Maar iig niet dat het slecht met je afloopt of dat ze het bij de heer neer zullen leggen. Hoezo heb je dat nodig om met tegenslagen om te gaan? Denk ik dan hè. Ga uit van je eigen kracht. Had graag gezien dat de eigen kracht van de mens wat meer bevestigd zou worden in plaats van afgebrand en veroordeeld in erfzonde. Dat je zelf kunt denken en beslissen en dat dat geaccepteerd zou worden . Niet een entiteit buiten jezelf die nooit antwoordt maar zogenaamd wel alles moet beslissen .
  • Het grootste deel van mijn familieleden is kerkverlater. Geloof werd lang als een soort opium voor het volk of als geloof in sprookjes beschouwd. Ik vond dat vaak getuigen van gebrek aan inlevingsvermogen. Dus inlevingsvermogen van beide kanten zou welkom zijn.
  • Ik had graag eerder willen weten waar ik lotgenoten en ervaringsverhalen kon vinden.
  • de vraag ‘waarom’, werkelijke belangstelling voor de reden van besluit…
  • Een gesprek. Een uitnodiging. Een cursus. Een telefoontje etc
  • Het had nooit zover moeren komen, ik had gewoon normaal moeten opgroeien
  • Dat ik vrij was om te kiezen . Mijn idee had er ook mogen zijn.
  • Je bent goed zoals je bent
  • Dat het normaal is dat je dan door een emotionele achtbaan gaat en dat bepaalde gevoelens en achterstanden in emotionele ontwikkeling normaal zijn
  • Ik had het gewaardeerd als mensen vragen hadden gesteld. Niet veroordelende vragen, maar oprecht geïnteresseerde vragen.
  • Hoe je hier oordeelloos en met respect naar elkaar over kunt praten. En hoe je hier i familie/gezinsverband mee om kunt gaan en het contact/de band positief houden.
  • Dat God altijd nabij is
  • Dat je volledig geaccepteerd wordt en dat jouw argumenten er ook toe doen. Dat je gewoon op verschillende manieren tegen God aan kunt kijken en dat dat niet erg is.
  • Hoeveel pijn het zou gaan doen, maar ook: dat ik het aan zou kunnen. En er sterker uit zou komen.
  • Ik had zo graag meer ruimte binnen het systeem kerk gehad
  • Dat er RTS-deskundigen zijn
  • Belangstelling voor motivatie ervan, mee eens zijn of accepteren hoeft dan nog niet eens, maar vraag naar uitleg, voor mijn part discussie erover, maar niet alleen maar stilte.
  • Dat ik niet gek was en dat ik moest doen wat voor mij goed is.
  • Waarom die persoon weg ging. Het kwam op mij over als een eigen keuze terwijl nu blijkt dat het min of meer gedwongen was
  • Dat er in een eerder stadium gesprekken/ dialoog ontstaat; ruimte is
  • De invloed van een sekte op je leven
  • Ik had het mooi gevonden als ik iemand ontmoet had die met dezelfde zaken worstelde. Iemand die gezegd had “ik wil eigenlijk ook weg, hoe heb jij het aangepakt”.
  • Een liefdevol en oprecht gesprek naar mijn beweegredenen
  • God laat ons nooit los de deur blijft open
  • Dat er anderen waren die ook twijfelden en weg wilden. Ik was de eerste in mijn kerk.
  • Dat het ook goed is
  • Dat er belangstelling zou zijn voor het waarom
  • eerlijkheid over de redenen
  • ik zou graag met de kerkverlaters willen praten om te horen wat de reden was. Ik hoor graag wat andere denken
  • Waarom ik de kerk verliet
  • Jammer, maar het is jouw keuze. Dat zullen we respecteren. En het er dan niet meer over hebben. Punt.
  • Dat men God mss niet zou bekijken als de wraakzuchtige tovenaar op een wolk, of niet enkel het negatieve van de kerk zou beklemtonen, zoals bv pedofilie, maar ook het mooie zien.
  • Dat je als mens nog net zoveel waard bent.
  • Dat het echt een opluchting was
  • Het was een totale ontworteling. Geen amputatie. Ik moest me zelf helemaal op nieuw uit vinden
  • Voel je thuis waar je heengaat
  • Had ik eerder vd impact geweten had ik me meer bekommert om achterblijvers.
  • Respect en begrip voor keuze en oorzaken
  • Een reactie van mensen met wie ik vroeger wel contact had, maar de meesten houden zich stil
  • enige ruimte voor reflectie
  • De vraag waarom
  • Gewoon begrip en zelfreflectie bij de geloofsgemeenschap.
  • Dat iemand echt naar mij keek en mij onder hun hoede had genomen.
  • Hoe je je oude basis afbreekt en je nieuwe basis opbouwt.
  • We snappen het
  • Dat men contact/vriendschap wilde houden
  • Facebookpagina Coach voor Kerkverlaters
  • Kerkverlating mag nooit mensverlating worden
  • Waar het was mis gegaan en wat had kunnen helpen om dat te voorkomen. Waar niet goed is geluisterd of doorgevraagd
  • Je bent gewenst
  • Groepen zoals dogmaVRIJplaats
  • Luisterend oor en aandacht voor dit onderwerp
  • Vroeger in het (gedachten-) proces betrokken
  • Ik verwachtte geen erkenning van gelovigen daarin. Daar was ik niet toe in staat en ‘zij’ meestal ook niet. Wat ik begrijp
  • Eerlijke antwoorden schuiven heel veel dingen onder het tapijt zoals kindermisbruik
  • Doe wat bijdraait aan je eigen geluk want dan kun je anderen gelukkig maken.
  • Openheid over het waarom is altijd goed, hou de communicatie open.
  • Ik had graag kennis gemaakt met andere ex-Jehova’s Getuigen. Dat is pas meer dan 10 jaar later gekomen.
  • Door je acties gaan mn ogen open over wat zich in bepaalde kerken afspeelt . Dat er nog mensen heen gaan is mij vreemd. Als gelovige zou ik hard weglopen… omdat ik geloof
  • Jammer dat je gaat, je bent van waarde (geweest)
  • Ik hoop in een exitgesprek nog helder en eerlijk met elkaar mijn knelpunten te kunnen bespreken.
  • Meer medeleven
  • weet ik niet. Verlaten was op een gegeven moment gewoon innerlijke noodzaak
  • Contact met lotgenoten. Want je bent ineens alleen op de wereld
  • Luisteren naar hoe ik me voelde en begrip
  • Het ligt niet aan jou en je bent niet gek!
  • Dat het iemand iets kon schelen
  • Dat het echt de leer is die ziekmakend en gekmakend is
  • Dat ik als mens nog steeds geaccepteerd zou worden en dat vrienden je niet verlaten maar nog steeds hetzelfde met je omgaan
  • Ik denk dat iemand je van de kerk niet kan helpen. Uiteindelijk ben je je eigen verlosser. Er is geen betere dan jij zelf.
  • Het is een persoonlijke keuze, doe waar je gelukkig van wordt
  • Wie er meer worstelen in de kerk. Dat de kerk mensen ook kan uitzwaaien die andere wegen gaan. Niet doodzwijgen, maar zegenen.
  • Wat is het belangrijkste waarom je de kerkgemeenschap verlaat.
  • Helpgroep voor JG
  • Gesprekken over het waarom
  • kunnen wij samen op oplossing vinden
  • Misschien meer weten hoe het zou voelen om in 10 seconden je hele familie en vriendenkring te verliezen. Hoe dat erin zou hakken en hoelang het zou duren om je leven weer op de rit te krijgen.
  • Ik denk dat gewoon open discussie of gesprek fijn is … maar ik de gemeenschap van JG is dat niet mogelijk. Menselijkheid zou fijn geweest zijn….
  • Meer over Religieus Traumasyndroom. Belangrijk onderwerp en verdient meer wetenschappelijke uitwerking en borging.
  • De gevolgen op emotioneel gebied. Steungroepen, praatgroepen.
  • Dank je wel voor 45 jaar inzet en betrokkenheid
  • Dat het oké was, dat de kerk verlaten soms nodig is
  • Dat er ook binnen de kerk ruimte is voor het individu. Andersdenkenden
  • Wat mijn moeder zei toen ik vroeg of ze dacht dat ik naar de hel zou gaan ‘Dat kan ik me niet voorstellen, lief kind’
  • Troost
  • Meer over (sub)cultuur, beïnvloeding, minder over sociale gemeenschap
  • het is eenzaam, hoe eenzaam had ik wellicht wel willen weten maar misschien had ik daarna niet meer gedurfd.
  • Tjonge, wat heftig
  • Gewoon contact, een soort afronding.
  • Wij blijven van je houden, jij blijft ons kind.
  • Je mag zelf bepalen wat je wilt geloven of wat bij jou past. Je blijft dezelfde persoon en ieder moet voor zich weten hoe hij wilt leven
  • Ik ben trots op je
  • Dat je niet alleen je kerk verlaat, maar ook afscheid neemt van je leven zoals die was. Geloven en een kerkgemeenschap zijn zo verweven met wie je bent dat je na kerkverlating jezelf weer een beetje opnieuw moet ontdekken
  • Ik denk dat mijn koppigheid zulke informatie toen alsnog in de weg zou hebben gestaan. Het heeft jaren geduurd om van twijfel naar atheisme te gaan, maar ik denk niet dat ik dat pad sneller had kunnen aflopen.
  • Ik had graag willen weten hoe zwaar het was om te vertrekken, en dat je een heel rouwproces meemaakt, verdriet en boosheid, je alleen voelen en ook alsof je hele fundament is weggeslagen. Ik had willen horen dat dat slechts tijdelijk is en dat je daarna je eigen weg vindt in wat wel en wat niet te geloven.
  • Een meldpunt, voor kerkverlaters
  • Interesse, meeleven, hoop, begrip, bereidheid tot veranderen
  • Dat ik mag bestaan. Dat ik zelf iemand ben. Dat het niet gek is dat het moeilijk is en dat de innerlijke strijd niet duidt op gekte of de angst op gebrek aan moed. Dat mijn worstelingen ertoe doen en misschien nodig zijn. Dat er steun en hulp is en erkenning.
  • Dat God belangrijker en groter is dan de christen of de gemeenschap.
  • Dat er therapie is of bestaat om je helpen.
  • Dat Dogmavrij er is. En Wijdekerk.
  • Het is niet eerlijk wat jou is overkomen
  • Het ligt niet aan jou
  • Seksuele voorlichting, drugs en alcohol voorlichting, en misschien ook voorlichting over andere religies
  • Dat kerkverlaters (die theist blijven) elkaar vinden en elkaar steunen en op die manier een alternatieve ‘spirituele familie’ bieden i.p.v. de kerk
  • We begrijpen dat je niet meer gelooft, ipv kritiek.
  • Twijfels van andere geloofsgenoten.
  • Dat de hel in het hiernamaals door mensen gecreëerd wordt en we m zelf creëren op aarde
  • dat je je eenzaam gaat voelen en het niet zo makkelijk is om ergens bij te horen
  • Als het maar zonder oordeel is, maakt het me eigenlijk niet zoveel uit. Een ‘waarom?’ was goed geweest, of een ‘Goh, hoe ben je tot dat besluit gekomen?’ of ‘Joh, ik houd nog steeds van je hoor.’ Als je maar vrijelijk met gedachten had kunnen wisselen. Ik wist al wat ik te horen zou krijgen, dat de duivel ons altijd aan het twijfelen brengt, en dat het een geestelijke aanval zou zijn. Er is geen cultuur waarin twijfel openlijk besproken kan worden, en waarin een andere mening net zo valide wordt gevonden. Dat zou moeten veranderen.
  • Eerlijke antwoorden. “Soms weten we het niet”.
  • Meer inzicht in geschiedenis
  • Begrip voor mijn eenzaamheid, met name in mijn jeugd.
  • Dat kerkverlating boosheid oproept bij degenen die blijven wordt vooral veroorzaakt door angst. Dat wist ik vroeger niet. In feite is er ook sprake van verbondenheid, al ziet die er nogal verwrongen uit als mensen je afwijzen omdat je anders denkt/gelooft/handelt.
  • Dat ik nooit echt kind heb kunnen zijn en daarom beter zelf geen kinderen had kunnen krijgen
  • Dat het ok is elke weg is goed
  • Dat het je recht is.
  • Dat je levenslang hebt
  • Begrip, dat het je vrije keuze is om bij deze gemeente weg te gaan
  • We staan voor je klaar
  • Belangstelling voor mijn geloofsleven ipv oordeel, ook van de predikant destijds.
  • Dat men graag met mij in gesprek zou willen gaan om te horen wat voor mij belangrijk is.
  • Dat ik vrij ben en dat ik even goede vrienden was.
  • Wat is de reden waarom en kunnen we met elkaar kijken hoe anders?
  • Je staat niet alleen
  • Je bent niet de enige. Wat had ik graag eerder willen weten van de dogmavrij website
  • Leef je leven. Zoek het avontuur en zorg dat je geen spijt hebt van dingen die je niet gedaan hebt. Geniet, ervaar en verwonder
  • Gesprek tussen predikant en mij
  • Luisterende oren zonder oordeel. Ervaringen van geloofsgenoten onder dezelfde omstandigheden
  • Dat ik niet bang hoefde te zijn voor andere kerkverlaters. Juist zij zouden me later weer doen kennismaken met het hart van God
  • Dat ze naar de mens kijken en zijn pijn. Niet of dat dan christelijk is of niet
  • Wat is wel als positief ervaren? Kun je nog iets betekenen voor de kerk waar jij je prettig en vrij bij voelt?
  • Minder gericht op verschillen en polarisatie, beter gericht zijn op genade, nuance en zoeken naar wat ons verbindt.
  • Je bent niet slecht bezig hierdoor
  • Dat er naar je geluisterd werd
  • dat Jezus niet is gestorven voor de zonden van de mensheid
  • Een ‘waarom’ vraag of kan ik er voor je zijn?
  • Begrip over en weer.
  • Waar je terecht zou kunnen met je verhaal.
  • Dat anderen er ook zo over zouden gaan denken
  • Dat ze op hadden genomen
  • Ik kreeg voldoende bevestiging van “buitenaf”.
  • Een gesprek met een gemeentelid had wel fijn geweest
  • Waar ik heen kon en erover praten ..mijn angsten
  • Nog steeds liefde van alle dierbaren. Dat zij me zouden blijven groeten.
  • Dat het oké was, dat ze me al het goede hadden gewenst (ipv hopelijk kom je terug etc.)
  • Ik had graag een bekend platvorm gehad voor geloofsverlaters zodat ik me niet alleen voelde. Ook al had ik er waarschijnlijk geen gebruik van gemaakt omdat er binnen het geloof geleerd word geen contact te zoeken met afvalligen. Ik had graag willen horen dat ik nog steeds een goed persoon was en dat ik nog steeds evenveel mn ouders kind was als ervoor
  • dat er geen hel bestaat
  • Begrip en respect voor mijn gevoel
  • Een luisterend oor. Gehoopt op begrip en of erkenning. Mijn man en ik zijn er samen uitgestapt (religie) en heb hem (en elkaar) als klankbord gebruikt. Dit was voor hem vaak ook te belastend omdat er bij mij meer pijn zat en meer te verwerken. Dit had ik graag bij professionals gedaan …maar in mijn beleving waren deze er niet of schaars te vinden. Ik ben heel bang geweest dat ik er als moeder van een jong kind hier aan onderdoor ging waardoor ik veel gevoelens ook voor langere tijd heb ‘geparkeerd’.
  • Hoe ik mezelf staande moest houden in de “echte” wereld
  • Dat God met je mee gaat op reis. En dat het belangrijker is om hem te volgen dan in een bepaalde gemeenschap te blijven.
  • Vraag waarom ik ging.
  • We gaan je missen maar begrijpen je keus
  • Ik lees en luister meer naar andere. Heb je programma gezien bij Eus..
  • Hoe het met mij ging
  • Iets van mogelijkheden tot een (meld)punt
  • het gaat je goed
  • Dat Religieustraumasyndroom bestaat. Het verklaart werkelijk AL mijn klachten. Mijn therapeut kende het niet, maar leest zich nu in. Bedankt voor de erkenning die ik vond op de website over RTS. !
  • Hoe vrij het zou zijn, had ik het veel eerder gedaan 😉
  • Tips om te communiceren zonder steeds ruzie te krijgen
  • Begrip en steun
  • Van de kerkenraad kreeg ik een brief met de opmerking dat zij de sleutels van het Koninkrijk gehanteerd hadden en dat de hemel voor mij gesloten was. Ik had in plaats daarvan heel wat liever een normale uitzegening gehad.
  • Ja, ik ben de enige van mijn broers en zussen die klachten heeft. En ja, ik ben gevoeliger dan zij zijn. Maar dat betekent niet dat er iets mis is met mij! Als de leer tot klachten leidt bij de meest gevoelige mensen van de gemeente, dan is er dus iets mis met de leer. Als ik dit eerder had beseft, was ik eerder weggegaan en had ik me veel minder geschaamd en ook veel minder onzeker en eenzaam gevoeld.

8. Voor kerkgangers en kerkverlaters: wat heb je geleerd of probeer je te leren sinds je met het proces van kerkverlating te maken kreeg?

Tekst antwoord, Antwoorden 411x, onbeantwoord 291x

Antwoorden die herleidbaar zijn naar een persoon zijn weggelaten of geanonimiseerd. Reacties die vaker voorkomen, zijn ook (deels) weggelaten. Reacties met enkel ‘n.v.t.’ of ‘niks’ zijn weggelaten.

Dit zijn de reacties, in willekeurige volgorde:

  • Grenzen, communicatieve vaardigheden, emoties herkennen en uiten
  • Geen tiefus hekel te krijgen aan kerkblijvers en gelovigen. 😉
  • omgaan met emoties, woedebeheersing, conflicthantering
  • loslaten
  • Make-up, mode, dansen, emoties, grenzen
  • Verbreding van blikveld is het kado dat ik daarmee ontving, dat probeer ik vast te houden in contact met anderen, gelovig of niet
  • Bredere blik op God en geloven
  • Dat ik nooit mensen wil veroordelen die een andere weg gaan dan ik
  • Gewoon vrij te leven
  • Respect voor alle geloven en twijfel is normaal
  • Openheid om mijn beslissing
  • Open staan voor iedereen
  • Wat is traditie? Wat is de kern van het geloof? Hoe communiceer ik respectvol met mensen die andere keuzes maken? Hoe spreek ik in alledaags Nederlands over mijn (geloofs)keuzes?
  • Ik heb mezelf leren kennen los van geloof. Heel waardevol.
  • de impact die het heeft gehad en nu nog. Dat voelen en ervaren mag.
  • Vrijheid.
  • Loslaten en vertrouwen
  • Verlos me van mijn (voor) oordeel over alles wat ook in mijn ogen anders is nu
  • Leven in de realiteit.
  • Luisteren naar je gevoel en intuïtie
  • Meer naar mijn gevoel en eigen innerlijke stem te luisteren. En wat ik voel of denk is niet per se slecht, ‘werelds’ of van de duivel.
  • Ook voor veel gelovigen is het ‘uit het oog uit het hart’. Kliekgedrag.
  • Dat ik mag zijn wie ik ben, zonder schuld, schaamte, schande
  • Dat mijn hele levensinstelling en denken veranderd moest worden, heel veel kwam voort uit het kerkelijk denken, zwart/wit of goed/fout denken. Heel lastig, ben er nu 10 jaar uit, maar betrap mezelf nog vaak op de “gave van kritiek”.
  • Ik ben niet de enige. Geloven is een keuze. Zolang er geloof is, is er God.
  • Met terugwerkende kracht: ik schaam me soms voor hoe ik mijn kinderen heb opgevoed binnen de religieuze setting waarin we toen vertoefden. Les: dat alles dus kan veranderen, ook ik mijn leven. Dus zeker ook in dat van mijn kinderen. Blijf open minded!
  • liefde komt via mensen die rondom je heen staan. Niet uit het instituut Kerk of religie.
  • De ontwikkeling van mijzelf als mens, en de ontwikkeling van de mens en maatschappij an sich. Empathie en verbinding wat uit de mens zelf komt, en niet uit een geloofsdoctrine.
  • ben nog aan het overdenken
  • Goed onderzoek doen is blijkbaar heel moeilijk zonder vooringenomen standpunt
  • Loslaten en naar eigen inzicht m’n leven leiden. Proberen niet aan de norm van anderen te voldoen maar zelf op 1 staan. Dat is een hele lastige om aan te leren
  • Dat er een mooie wereld is buiten de geloofswereld.
  • Voor mijn eigen mening uit komen.
  • Dat sommigen niet vrij willen gaan denken, er niet uit willen breken. Wat ikzelf heel graag wou. Wat voor mij een gevangenis was, is voor sommige anderen een veilige schuilplaats.
  • Ik probeer minder zwart wit te denken.
  • Wat vrijheid is. Wie ik zelf ben. Hoe ontzagwekkend een God écht is, als Hij bestaat.
  • mijn triggers te herkennen en erkennen
  • blijf in contact
  • Ik probeer mezelf te worden en geen stemmetje meer in mijn hoofd die me verteld dat ik alles fout doe
  • Goed te luisteren naar wat de ander beweegt.
  • Dat er een soort van eenzaamheid kan ontstaan bij het inslaan van andere wegen
  • Dat lidmaatschap niks zegt over godsbeleving en gemeenschapszin.
  • Wat ik geleerd heb is dat gelovige mensen me steeds meer links laten liggen. Dat vind ik jammer. Zij vinden het moeilijk om ‘een echte zielsconnectie’ te hebben. Ik heb geleerd dat liefde voor mij nog steeds heel belangrijk is. Liefde geven en ontvangen. Het mooiste maken van het leven. Dat is alles wat ik kan doen.
  • Verandering is erg moeilijk voor mensen. Mijn keuze om niet te geloven zal nooit worden gerespecteerd door mensen die geloven dat je jezus nodig hebt om naar de hemel te gaan en eeuwig leven te verkrijgen. Hun mensbeeld verandert niet. Ik hoef niet geaccepteerd te worden door anderen, maar ik moet mezelf accepteren. Ik heb geleerd dat het proces erg lang in beslag neemt. Dat nam ik mezelf kwalijk, maar nu niet meer. Ik heb nog steeds langer IN dan BUITEN deze kerk geleefd, dus zo raar is dat niet. Ook al geloofde ik veel dingen niet meer in mijn hoofd, nog steeds klopte mijn gevoel daar lange tijd niet bij. Dat kost gewoon meer tijd. Gun je zelf deze tijd! Probeer open en respectvol te zijn, maar geef ook ruimte aan onderhuidse woede en frustratie. Wees eerlijk, op een liefdevolle manier.
  • Proberen te luisteren en een ander te begrijpen
  • Ik ben milder geworden. (…verwijderd om herkenning te voorkomen…)
  • Ik heb geleerd dat het oke is om voor mezelf te denken. Om kritisch te zijn en om mezelf af en toe op de eerste plaats te zetten. Dat was niet goed in die gemeenschap, maar wel wat bij mij past.
  • Te leven zonder oordeel
  • ben ik nog aan het onderzoeken, kost tijd
  • Over kerkmuren heen kijken en iemand accepteren zoals hij is zonder vooroordelen. Mensen zijn vaak zo goed in mijn ogen, maar doordat ze ‘ongelovig’ zijn, kunnen ze in de ogen van ‘gelovigen’ niet zo heel veel goed doen.
  • Hoe je vrijheid en betrokkenheid kunt combineren
  • Nadenken voor mijzelf! Sta ik echt achter waar het christendom voor staat? Ken ik mijzelf goed genoeg om deze keus helder te maken?
  • Ieder z’n eigen mening te laten
  • Volg je hart.
  • Ik heb geleerd/ ben bezig te leren om de taal te spreken van de wereld. Denk dat dat het het beste verwoordt.
  • Zelfvertrouwen, daarvoor was alle vertrouwen op God of de voorgangers, oudsten gericht.
  • Open zijn waar ik voor sta
  • Dat je er zelf geen gedoe van moet maken
  • Begrip voor de kerkgangers heb ik geleerd en ontwikkeld
  • Dat ik mijn éígen moet gaan, samen met God…
  • Mijn eigen leven en waarheid leven en durven voelen. Niet t leven van de ander leven. Dan raak je jezelf kwijt.
  • Openstaan voor iedereen en goed te luisteren.
  • Ik probeer mezelf te vinden. Omdat ik vanaf mijn 6e ‘geïndoctrineerd’ ben is dat een grote zoektocht. Ook het accepteren van seksuele verlangens, dat ik een man op straat ook knap mag vinden etc. En het ‘mezelf vertrouwen’ in alle (ook de kleine) keuzes die ik maak. Dat vind ik nog erg moeilijk. Maar ik ga het wel leren!
  • Ik weet niet of ik het expliciet daarna geleerd heb, maar ik ben een open persoon, dat werd wat moeilijker na de kerkverlating van mijn zoon, maar heb me weer open kunnen stellen , en ik probeer er juist voor LHBTERS en familie te zijn
  • Dat het bij mij een onderdeel is van mijn geloofsontwikkeling en de stages daarvan.
  • Gedachtengang van de Jehova’s..
  • Liefde voor anders denkenden
  • Helderder en nuchterder nadenken m.b.t. geloof. Bijbel vanuit ander standpunt bekijken.
  • Hoe verhard mensen kunnen zijn.
  • In mezelf te geloven en dat ook ik er mag zijn
  • Dat het helemaal oke is om zelf te denken wat ik wil. Ik mag denken en geloven wat ik wil en daar ben ik geen verantwoording over schuldig.
  • Dat we oog houden voor elkaar, ook na de scheiding
  • Gewoon volledig eerlijk zijn naar elkaar. Aangeven dat het geen zin heeft om er omheen te draaien.
  • Dat de antwoorden al tientallen jaren in mijzelf liggen en ik probeer om hierin een eigen weg te vinden
  • Om niet in de dramadriehoek terecht te komen. Ieder is zelf verantwoordelijk.
  • Ik probeer mezelf overeind te houden in een maatschappij waarin assertiviteit en individualisme voorop staan, in plaats van groepsdenken, gehoorzaamheid en continu gericht zijn op anderen. Soms gaat dat heel goed, maar ik voel me nog steeds snel geïntimideerd door kritische of dominante mensen.
  • Volg je eigen leider die in jezelf
  • Veel, teveel op om te noemen
  • Zonder problemen weg gaan is het beste. Je kunt het beste proberen alles op te lossen voor je weg gaat meestal komt er in de volgende geloofsgroep een vergelijkbare uitdaging waardoor herhaling op de loer ligt
  • Heel dicht bij mijn eigen gevoel blijven. Ook moeilijke stukken in het licht durven zetten.
  • Om mijn eigen keuzes te maken
  • Nooit meer!!!
  • Ik heb zelfstandig leren nadenken over goed en kwaad. Het menselijkheid is terug in mijn leven.
  • Blijf jezelf
  • Mijn eigen weg te gaan
  • Mezelf te vinden
  • God houdt van alle mensen, zelfs van mij, ook als ik me niet thuis voel binnen een geloofsgemeenschap
  • Zoveel! Vrijheid ervaren, wie ben ik? Identiteitsvraagstukken
  • Om zelfstandig en autonoom te leven.
  • Mezelf te zijn.
  • Leven in een zin-lege wereld.
  • Innerlijke rust. Geen angst voor de toekomst
  • Niet te gauw oordelen
  • Ik heb geleerd dat ik mag vertrouwen op mezelf, zelfs dat ik bedoeld ben om te vertrouwen op mezelf en op mijn vermogen tot beoordeling van wat goed en niet goed is, kloppend en niet kloppend – voor mij. En later leerde ik dat ik de visie aanhang (verwoord door onder andere Karen Armstrong) dat als religie niet overeenkomt met liefde, compassie en vooral ook inclusiviteit en vrijheid in keuzes het niet (meer) authentiek is. Ik geloof dat elke religie ooit begon met mystieke ervaringen en leringen die puur en zuiver waren. In de overdracht in de tijden daarna is er vaak iets mis gegaan doordat veel mensen niet in staat zijn om op die zuivere/mystieke manier te kijken. Dan worden beschadigingen van mensen waardoor ego mee gaat spelen vermengd met het religieuze gedachtengoed, waardoor er vervormingen ontstaan. Het werkelijk begrijpen daarvan heeft mij erg geholpen om te letten op die vervormingen en die aan de kant te leggen, EN op zoek te blijven naar die mystieke kern.
  • Ik heb geleerd om mijn eigen weg te mogen kiezen en te mogen gaan. En dat er bij God alle ruimte en vrijheid is omdat te mogen doen
  • Loslaten (12 x genoemd op deze manier)
  • In mezelf geloven, andersdenkenden accepteren en respecteren
  • Sinds het boek “apostelkind” van Renske Doorenspleet in april 2020 heb ik geleerd dat ook ik geïndoctrineerd cq gebrainwashed was /ben en heb moeten ontwaken het te zien, een leerproces hoe alle anderen het ervaren hebben op de lotgenoten groep van Facebook ZAP SISTERS AND BROTHERS
  • Mijzelf te leren kennen
  • meer vertrouwen in mijzelf te krijgen en te geloven in mijzelf en hoe ik in het leven sta dat dat oké is. Verder leren los te laten van heel veel dingen, schuldgevoelens, schaamte, meer voor jezelf kiezen ipv altijd te moeten bewijzen dat je goed bent, mijzelf niet meer weg te cijferen en op waarde te gaan schatten.
  • Vrijer zijn en voornamelijk jezelf zijn
  • Ik ben na het verlaten ook gescheiden van de (nog) (…verwijderd om herkenning te voorkomen…) partner en met een lieve jongedame getrouwd die psychologe is. Veel van geleerd.
  • Mijzelf ontdekken
  • Luisteren naar een ander
  • dat christenen roepen dat je niet mag oordelen maar dat in de praktijk daar niets van blijkt
  • Dat ik veel meer geniet van mijn eigen mens zijn
  • Vrij zijn.
  • Zelf minder veroordelen. Begrip voor de manier waarop mensen geloven.
  • Er zo neutraal mogelijk in te staan
  • Mezelf te zijn
  • Dat het altijd een pijnpunt zal blijven.
  • Probeer te leren te voelen en denken wat ik wil. Was volledig in dienst van ouders en kerk.
  • Dat vrijheid van meningsuiting en hoe je jouw leven wilt leven hoogste goed is!
  • Ik heb geleerd om niet te (ver)oordelen, maar om de Liefde te laten domineren wat ik doe of laat en in mijn contact met alle mensen
  • Luisteren naar mensen die het moeilijk vinden te geloven en naar Jezus brengen.
  • Mijn eigen zelfbeeld en identiteit, grenzen stellen en assertief zijn
  • Dat mijn geloof kan groeien en nog sterker is dan voorheen, buiten de kerk.
  • Dat de kerkenraad er weinig aan doet.
  • Zelfbeschikking is het grootste goed. Punt.
  • Je idee van zingeving veranderen. Doel. Leven en sterven
  • Blij te zijn en dankbaar voor elke nieuwe dag
  • Niet aan mezelf te twijfelen
  • Zoveel geleerd. Mijn karakter speelt mee in mijn me niet thuisvoelen in de kerk, dat kan voor iemand anders heel anders zijn en dat is ok. Ik moet/mag nog steeds leren dat mijn keuze ok is en dat ik daarvoor mag gaan staan
  • Mezelf ontworstelen van de hersenspoeling
  • Los te komen van oude dogma’s . Voelen. Mijn mening, mijn wezen mag er Zijn ik hoef niet de minste te zijn of de ander hoger te achtten. Te ontdekken wat ik zelf vind en denk. Heel veel lezen en leerachterstand inhalen….omdat ik mij nooit verdiept heb in andere (verboden) leer-gebieden verdieping van algemene kennis, wereldgeschiedenis, ontstaansgeschiedenis van de bijbel, andere religies, de oudheid, ontwikkeling van de mens, psychologie, mythologie, verkettering, vrouwonderdrukking (heksenjacht), me too, slavernij (hoe het christendom gebruikt werd om te onderdrukken op zoveel manieren), study of the Hebrew bible aan de Yale University, Sanskriet, het oude Egypte, heel Wikipedia afgestruind, ieder woord omkeren om tot de “juiste” betekenis te komen. Ik probeer mijn eigen weg te vinden. Ik probeer mij in te houden naar gelovigen om hen geen pijn te doen, de juiste toon te vinden.
  • Het dringt steeds meer tot me door hoeveel impact de leer op mijn leven en identiteit heeft, nog steeds. Dit probeer ik te ontmaskeren en te ontmantelen m.b.v. een RTS- deskundige.
  • Mensen aanspreken en contact leggen.
  • Ik heb geleerd dat de meeste katholieken ruimhartig staan tegenover niet-gelovigen als zij zien dat dezen desondanks gewoon het goede proberen na te streven in hun leven. Dat waardeer ik en daarom sta ik nog steeds relatief positief tegenover de godsdienst die ik verliet
  • Dat ik zelf kan nadenken en goed ben zoals ik ben
  • Ieder heeft een eigen leerweg in het leven
  • Laat iedereen in zijn eigen waarde
  • Trouw aan mezelf blijven
  • Dat ik sterker ben dan ik ooit dacht
  • Tolerant zijn
  • Hoe kwetsbaar wij zijn.
  • Dat we ons allemaal moeten zien te verhouden tot onze behoeften tot veiligheid en vrijheid en dat we daarin van elkaar verschillen. De één heeft meer behoefte aan vrijheid en de ander aan veiligheid/vastigheid. En dat beide volkomen oké is.
  • Ik leer in vrijheid te leven. Ik ben nog bezig te leren dat ik mijn eigen keuzes mag maken in het leven en mijn eigen inzichten mag hebben.
  • Wat ik heb geleerd is dat heel veel kerkgangers je vrienden zijn zolang jij naar de kerk gaat. Zodra je deze verlaat, kennen ze je niet meer. Inmiddels heb ik geleerd dat er meer niet-gelovigen behulpzamer zijn dan gelovigen
  • Dat er veel meer ruimte is om jezelf te zijn en dat God dat oké vindt
  • Dat veel een leugen was.
  • Ieder gaat zijn eigen weg. Probeer niet te oordelen. Je wordt nooit door iedereen verstoten. Er zijn nog heel veel liefdevolle mensen buiten de geloofsgemeenschap
  • Hoe trek ik grenzen, wie ben ik zonder geloof, ik mag ook nee zeggen, niet alle ouderen hebben gelijk.
  • Onvoorwaardelijke liefde, ontspanning, vertrouwen.
  • Hoe het kan dat het de mensen niet meer interesseert
  • Ik heb nu meer dan 40 jaar later geleerd dat ik niet minder ben dan een ander en krijg meer zelfvertrouwen
  • Om niet zo onzeker te zijn en te leren dat ik mijn eigen keuzes mag maken zonder dat men mij veroordeelt. Het basis vertrouwen in onvoorwaardelijke liefde is nog steeds heel erg moeilijk
  • Probeer het geloof en de bijbel praktisch te houden.
  • Vooral respect te hebben voor een ander, ondanks zijn mening of geloofsovertuiging. En niet proberen iemand te overtuigen van mijn ‘gelijk’ of overtuiging.
  • dat het een langdurig en pijnlijk proces is om jezelf te hervinden en van jezelf te houden. Dat indoctrinatie niet onherroepelijk is. En hoe belangrijk het is om uitleg te geven over de impact. En ik heb geleerd om niet te veroordelen (ik veroordeelde de indoctrinatie / de kerk). Nu is er hun perspectief en mijn perspectief. Beide zijn oké :-). En dat geeft rust!
  • Dat je je meer vrij voelt na het loslaten van de kerk regels
  • Doe wat je voelt
  • Helaas geleerd een dikkere huid te krijgen. Ik heb geleerd niet in te gaan op pijnlijke reacties om niet te verzanden in woede en verdriet. Geleerd dat het de beste relaties kan infecteren.
  • De hel en verdoemenis helemaal loslaten
  • Hoe verwikkeld het geloof in je leven is en hoeveel moeite het kost om het te ontmantelen. Het is echt een soort indoctrinatie
  • Dat God overal is en ik niet perse naar een kerk hoef te gaan om Hem te ervaren. Hoewel ik heel veel fijne momenten in de kerk heb ervaren voel ik mij nu sterker en minder afhankelijk. Misschien dat er weer een periode komt waarin ik wel weer zal gaan en het maakt me dan ook niet uit in welke vorm dat is.
  • Kies voor jezelf en je geluk.
  • Niemand shunnen.
  • Alles heeft 2 kanten
  • Van mezelf houden, mijn eigen mening durven geven. Lukt lang niet altijd.
  • Respect te hebben voor anderen.
  • Luisteren zonder oordeel
  • Sluit mezelf nooit meer bij een geloofsgemeenschap aan. Zoveel mensen zoveel waarheden.
  • Mensen te accepteren, vanuit welke overtuiging dan ook | God te blijven volgen | meeste mensen doen hun intenties vanuit hun beste overtuiging, niet om de ander te dwarsbomen
  • Dat verschillende ideeën en beelden naast elkaar (kunnen) bestaan
  • Ik bind mij aan geen enkele stroming of geloof meer maar leef op mijn eigen vrije manier met het goddelijke
  • Dat het niet kwalijk was bedoeld, maar dat het wel kwalijk uitpakte.
  • Omgaan met hiërarchie en mezelf op de eerste plaats zetten
  • Ik mag mezelf op de eerste plaats zetten, ik heb iets te willen
  • Dat het leven nu veel leuker is, dat ik gelukkig ben nu
  • Hoe moeten we kerk-zijn tegenwoordig en wat houdt het geloof eigenlijk precies in
  • Sterk te blijven en een overlever te zijn in de beste zin van het woord
  • Dat er geen enkel spoor van liefde binnen de christelijke gemeenschap is te vinden.
  • Alles is slechts perspectief..
  • Meer open minded te zijn voor andere visies en invullingen van het geloof. Niet naar kerk gaan staat niet gelijk aan niet geloven. Daarentegen ook het belang van met elkaar kerk zijn
  • Kritisch zijn niets ongeloofwaardigs aannemen. Interesse in de waarheid en de onjuistheid van de kerk. Youtube is een uitstekende informatiebron die in mijn jeugd (jaren 80 en 90) nog niet voorhanden was. Kijk eens naar de kanalen van AtheistExperience, AronRa, Talk Heathen, The Friendly Atheist
  • God opnieuw vinden en mezelf accepteren
  • Er is geen goed of fout. Het leven IS! Punt uit. Daar heb ik geen invloed op. Wat ik wel kan beïnvloeden is mijn reactie op gebeurtenissen. En daar kies ik meer en meer voor om in licht en liefde te leven. Heerlijk VRIJ is dat!
  • Dat het moeilijk bleek om je echt uit te laten schrijven
  • Vrijheid. Eigen keuzes maken. Ik ben goed zoals ik ben. Iedereen is gelijk.
  • Dat ik me niet hoef aan te passen. Dat ik het leven mag leiden wat bij mij past en waar ik gelukkig van wordt
  • In gesprek blijven. In contact blijven.
  • dat het prima is om eigen pad te gaan, dat je dan niet ‘minder’ bent
  • Niet te oordelen
  • Doorzettingsvermogen en het recht voor jezelf te kiezen
  • Ik zelf ben belangrijker dan het collectief
  • Luisteren, aanvaarden, niet oordelen
  • Hoe kun je op alternatieve wijze voldoen aan een behoefte aan zingeving, diepgang?
  • Te vertrouwen op mn intuïtie
  • Wat de waarheid wel was…
  • Me niet te laten beïnvloeden door groepsdruk, steeds te blijven zoeken naar persoonlijke vrijheid, me steeds meer vrij voelen om me eigen weg te gaan en mijn eigen keuzes vanzelfsprekend te vinden, me steeds bewust te zijn dat zaken voor iedereen anders liggen en dat je anderen ook jou eigen opvattingen niet moet opdringen of ze hinderlijk moet uitdragen
  • Inzicht en vooral wederzijds begrip zonder oordeel
  • Op mijn intuïtie te vertrouwen, mijn eigen koers te varen
  • God is overal. Let go, let God.
  • Geleerd: mijn eigen pad gaan, mijn eigen onderzoek doen, er zijn zelfs onder gelovigen nog zoveel andere manieren om naar de bijbel en God te kijken. Gelukkig is de allergie weg en kan ik er weer van genieten om samen met gelovigen zo nu en dan in een bijeenkomst of de kerk te zijn, ook al geloven we niet hetzelfde en ook al verschillen we qua visie essentieel. Ik geniet wel van de mooie en moderne kanten die ik nu zie en de muziek (Opwekking, Mozaïek 0318 Veenendaal, de lessen van de ETS). Wat ik nog steeds probeer te leren en waarvoor het nu blijkbaar pas tijd is: de basis van mijn eigenwaarde, dat ik mag zijn wie ik ben, dat het goed is, dat ik goed ben zoals ik ben, dat ik me voorzichtig, babysteps, mag leren durven open te stellen voor intimiteit, toenadering, liefde, dat ik nu nog zo vaak het gevoel heb dat ik niet goed genoeg ben en het niet verdien. Onvoorwaardelijke liefde in plaats van voorwaardelijke liefde. Dat mag en wil ik heel graag leren.
  • Voortdurend bezig zijn met de vraag: Wat brengt iemand er toe om weg te gaan. Net zoals ik mezelf voortdurend afvraag: ‘Wat drijft mij ertoe on te blijven.
  • Het is eigen keuze. Rouwen is goed erna en duurt enige tijd. Neem er de tijd voor.
  • Dat kerkverlating niet het einde van de wereld betekent.
  • Dat ik niet de enige ben die, na het verlaten grote problemen heeft gehad met het aangaan van relaties, maken van vrienden, hebben van verslaving. Er waren er veel meer met geestelijke problemen…..
  • Dat je niet moet naar de kerk moet gaan voor mensen, deze teleurstellen altijd. Maar dat je naar de kerk moet gaan om God te ontmoeten.
  • Dat je als individu er wel degelijk toe doet
  • Niet iedereen die zegt niet meer te geloven gelooft ook daadwerkelijk niet meer
  • Liefde is meer dan kerkgang of kerkverlating.
  • Probeer te accepteren dat je er alleen voor staat als je een sekte hebt verlaten.
  • Eigen identiteit leren kennen. Ik ben onmiddellijk beginnen studeren en werk nu in de zorg. Nu kom ik erachter dat deze sector niet de gezondste is voor mij omdat ik al veel emotioneel heb meegemaakt. Mijn veerkracht is sterk, maar je hebt enorme veerkracht nodig in de zorg en dat is toch zwaar. Als ik dit had geweten had ik even gewacht om een studiekeuze te maken. Sta nu weer voor de keuze welke job past bij mij en kan ik aan.
  • je hoefde niet meer zo krampachtig te doen
  • Op m’n eigen gevoel te vertrouwen
  • Ik geloof dat een mens zijn of haar eigen weg mag gaan. Daar heb ik mijn handen vol aan.
  • De mens en zijn behoefte aan religie (een hogere macht)
  • Vertrouwen hebben in mensen (inclusief mezelf)
  • dat er ruimte is voor exploratie, voor onderzoek, voor andere inzichten…
  • Dat je altijd overal hardop en vrij over God mag praten en altijd iedereen enthousiast mag uitnodigen mee te gaan naar de kerk
  • Zelfstandig zijn
  • Blij zijn met jezelf en dat je MOET kiezen voor wat jij denkt wat goed is voor jou.
  • Proces van verlaten had iets eerder gekund
  • Ik probeer te leren dat ik niet lief, bescheiden en volgzaam hoef te zijn
  • Dat ik een waardevol persoon ben en ertoe doe.
  • Leren om voor jezelf en de wereld te zorgen.
  • Dat ik zelf ontzettend sterk ben. Ik ben trots op mezelf. Iets dat ik in de kerk nooit had kunnen zeggen. God was zogenaamd alles waar ik mijn talenten en gedachten vandaan haalde. Nu weet ik dat ik zélf krachtig en sterk ben.
  • Veel mensen leven met 2 gezichten.
  • Dat mijn waarheid ook maar een paradigma is. Goed en echt luisteren is belangrijk en oordeelloosheid ook. Het lijkt voor kerkgangers moeilijk regie en verantwoordelijkheid voor het leven van iemand bij die iemand zelf te laten. Ik probeer dat wel te doen en dat stuit op onbegrip.
  • Dat God altijd nabij is
  • Ieder mens maakt zijn eigen keuzes, we leven in een vrije wereld. God houdt van ons allemaal.
  • Iedereen in zijn eigen waarde laten, wat hij/zij ook gelooft.
  • Ik probeer te blijven geloven, niet in een gekruisigde Jezus maar wel in een Eeuwige Vader
  • Dat ik naar mezelf moet luisteren en ik zelf weet wat goed voor me is. Dat God veel groter is dan wat de kerk hem laat zijn. Dat meerdere geschriften zijn over Jezus die niet in de bijbel staan. Dat deze geschriften de moeite waard zijn om te lezen en niet gevaarlijk.
  • Dat iemand die tegen mij (atheïst) zegt dat God ook van mij houdt, geen naïeve, opdringerige weirdo is, maar een liefdevol mens die niet beseft hoe vreemd zo’n uitspraak overkomt, maar wel vol liefde ruimte maakt voor mij.
  • Heel voorzichtig zijn als je met jonge mensen omgaat. Altijd met meerdere mensen in een ruimte zijn zodat je elkaar kunt beschermen voor nare ervaringen
  • Luisteren en in gesprek gaan
  • Lotgenoten contact is zinvol
  • Ontzettend veel. Kort gezegd: geloven in mijn eigenwaarde, een mening durven hebben en uiten, durven discussiëren, autoriteitenvrees overwinnen, inzien dat er vele waarheden, meningen, overtuigingen etc zijn, inzien dat je van vele wijsheden/inzichten mag proeven zonder je voor de eeuwigheid daaraan te verbinden.
  • Geleerd om mijn eigen spirituele weg te gaan
  • Op God te bouwen
  • Dat ik goed mijn eigen weg kan bepalen en toch gelukkig zijn
  • Dat je altijd je gevoel moet volgen en je jezelf niets moet laten opleggen
  • een gelovige twijfelt en een twijfelaar gelooft soms
  • zoveel mensen zoveel gedachtes
  • Dat de kerk universeel is
  • Dat wat je meegemaakt hebt in de ene kerk, de andere kerk daar niet verantwoordelijk voor is
  • Van mezelf houden. Op de een of andere manier voelde ik binnen de kerkgemeenschap dat dat niet mocht. Je Zit vol met zonden, hoe kun je dan van jezelf houden. Het is echter andersom. Als je niet van jezelf houd, kun je van niemand houden, dat is het groote en eerste gebod en zou binnen de kerk veel meer naar voren moeten komen.
  • Dat iedereen vrij moet zijn in zijn keuze. Het is iets persoonlijks. Je kan toch moeilijk oordelen over iemand anders zijn relatie met God. Ik vind dat men zich daar niet mee moet bemoeien.
  • Dat er niet één weg is maar ontelbaar vele
  • De weg van hoofd naar hart
  • Een eigen mening te hebben
  • Tolerantie
  • Dat ik goed ben zo als ik ben
  • Geduld met de dwalenden in de kerk
  • Aandacht voor elkaar en vertrouwen op God. Soms lijkt het of iemand verdwaalt maar God is trouw en Hij brengt de weglopers soms terug. Ook als de weglopers niet terugkomt blijft God trouw.
  • Ik ben na het verlaten van het filiaal opgegaan in het veelkleurige lichaam
  • Mijn eigen weg gaan, iets wat me als kind nooit geleerd is. Anderen bepaalden de richting
  • Dat kerk en geloof 2 heel verschillende dingen zijn en dat je vanuit je opvoeding dingen geleerd hebt, of dingen niet mocht waarvan je nu denkt: waarom niet? Geef eens 1 goede reden. En denk toch eens iets meer out of the box
  • Dochma’s vermijden.
  • Vooral doen. Goed voor je christen-zijn
  • Los te komen van de indoctrinatie in mijn Jeugd.
  • Rust te vinden in mijn eigen geloofsbeleving
  • Ik ben enorm gegroeid op geestelijk vlak en groei nog steeds. En ik heb een enorme afkeer gekregen van kerken.
  • Zoveel. Ben er ook al 32 jaar uitgeschreven
  • Wie ik zelf ben. Na zoveel jaar zit er nog veel onverwerkt leed.
  • Geloven zonder kerk
  • Dogma is belangrijker dan echte vriendschap voor de kerkleden
  • Begrip voor de ander
  • Heb juist daarom (bijna) alle boeken van Maarten het Hart gelezen: waar ging het mis, wat is er fout gegaan of gedaan….. sorry voor wat ikzelf op die weg heb misdaan aan medegelovigen
  • Dat ik geen instituut nodig heb om te kunnen geloven. En dat Jezus mij niet veroordeeld om wie ik ben
  • Valt niet te discussiëren met gelovigen.
  • Corona heeft ook een grote impact gehad op onze geloofsbeleving. Dat kan ook niet onderschat worden.
  • Dat anderen er verdriet van hebben en oprecht denken dat je in de hel komt.
  • Hoe kunnen we elkaar vast houden. Wat is echt belangrijk
  • Geen oordeel maar open respectvolle vragen stellen
  • Met eigen verantwoordelijkheid en vrijheid
  • Doe waar je je goed bij voelt en je niet meer laten indoctrineren
  • Dat kerkverlater soms te lang wachten om weg te gaan. Eerst zit de frustratie torenhoog, dan gaan ze en deugt er zogenaamd niets meer. En jammer genoeg wordt dan wel naar de rol van de ander gekeken maar niet naar zichzelf.
  • Het gaat om je persoonlijke ontwikkeling, het is belangrijk dat een kerk daartoe bijdraagt, als dat niet het geval is kun je beter vertrekken.
  • Dat echte vrijheid buiten de kerk is
  • Ik heb geleerd, met vallen en opstaan, om op eigen benen te staan zonder familie en gemeenschap. Ik heb mijn eigen wereldbeeld en geloofswereld opgebouwd.
  • Zélf nadenken en niet zomaar opvolgen
  • Elk mens kent z’n twijfels en uitdagingen
  • Niet te oordelen en oordelen niet binnen te laten komen
  • Hoe belangrijk het is dat opgroeiende jeugd de kans krijgt om zichzelf te ontwikkelen in een richting die bij de persoon past. Bij mij heeft het 50 jaar moeten duren en nu ben ik daar toch aangekomen.
  • Vergeef hen Heer, want zij weten niet wat zij doen. Maar ze zijn wel verantwoordelijk. Ook voor het feit dat ze die verantwoordelijkheid niet beseffen en ernaar handelen en daarmee nóg meer onrecht veroorzaken.
  • Keuzes maken die mij gelukkig maken, ipv wat men van mij verwacht. Dingen doen waar ik energie van krijg ipv wat me energie kost. Bedenk wat wil ik en niet wat vinden mijn geliefden fijn.
  • dat ik erachter kwam dat alleen de angst overbleef. Toen kon ik het geloof (kerk) loslaten
  • In gesprek te blijven met elkaar.
  • in verbinding blijven
  • compassie en empathie voor de pijn van veel kerkverlaters
  • Dat je moet leren op je eigen gevoel te varen…
  • Met zelfvertrouwen krijgen. Dat ik er ook mag zijn. En niet altijd te hoeven plaatsen.
  • Praten met elkaar
  • Ruimte om verschillend te zijn. Respect voor elkaar. Dus ook voor degeen die blijft.
  • Dat geloven niet aan een kerk gebonden is
  • Dat praten met andere kerkverlaters echt helpt.
  • ik zocht gewoon een andere kerk. En vond die ook
  • Ik probeer te leren hoe het is om een eigen visie te hebben. Een eigen pad creëren en die ook bewandelen.
  • Om je eigen keuzes te maken. Dat moest ik leren.
  • Ik probeer me niet schuldig te voelen en tegen mezelf te zeggen dat ik deze keuze mag maken en dat dat OK is dat ik niet meer ga en dat het niet slecht is wat ik gedaan heb
  • vertrouwen in jezelf hebben ipv in anderen
  • Ik leer met vallen en opstaan hoe ik mijn leven zelf leef. Zonder een boekje, zonder groepsdruk en wat ik zelf van dingen vind ipv wat Jehovah ervan vindt. Ik probeer uit mijn ratio te komen en meer bij mijn gevoel.
  • Je eigen weg gaan en kritisch zijn op wat er gezegd wordt.
  • Het meest moeilijke is om invulling te geven aan je leven. Ik heb geleerd (en eigenlijk wist ik dat al) is dat geloven een bepaalde vormgeving is van sociaal gedrag. Het is een op een verheerlijkte manier van kijken naar de bijbel en de uitleg.
  • Vertrouwen op mezelf. De mens is goed tot op het bot.
  • Het is voor mij geen issue, we leven in een vrij land
  • Dat mijn geloof niet afhankelijk is van emoties, kerkendogma’s en personen. Ik ben gelovig omdat ik God volg en niet de kerk volg. Corona had dus ook geen effect op mijn geloofsleven, omdat ik mensen uit de kerk niet meer zag. Kerken kunnen heel verbinden zijn, maar als ik dat nodig heb voor geloof klopt er iets niet met mijn relatie met God.
  • Erkenning van de redenen
  • Geen kerk nodig om te geloven
  • dat je het samen moet doen ook met andersdenkende
  • Dat ik direct bij mijn psych op de deur klop als ik mezelf weer de diepte in voel gaan.
  • Om zelf logisch en gezond na te denken… alles afwegen… je eigen richting of mening ontwikkelen
  • Kritisch te blijven. Te kijken naar wat er wel is. Je eigen bijdrage. Het niet alleen maar verwachten van een ander
  • Geloof kun je niet opdringen
  • Blijf bij jezelf en beoordeel niet
  • Voor mij is de truc als volgt. Als het zo is dat Jezus de zondeval ongedaan gemaakt heeft dan is het Paradijs weer voor iedereen toegankelijk; de engel die het bewaakte is al lang en breed met pensioen en vraagt zich waar iedereen blijft. Dat zegt mij regelmatig sinds ik me permanent in de Hof van Eden inleef. Hier zijn de gedachten vrij. Wie dut mie wat!!
  • gewoon doorgaan met ‘kerk zijn’ helpt niet, en tegelijk helpt het wel: rituelen en ritmes blijven aantrekkelijk en geven verbondenheid. Maar wees je er bewust van dat die ritmes niet voor iedereen vanzelfsprekend zijn, en laat ruimte voor andere routes. Gods liefde is groter dan wij kunnen snappen.
  • Voor mezelf te kiezen, eigen geluk is belangrijker dan overtuigingen van anderen. Geleerd om ruimer te denken, minimaal te oordelen.
  • Om iedereen vrij te laten, hoewel ik dat wel lastig vind als het gaat om alle regels van religies. Ook geleerd dat er zoveel in de bijbel staat wat niet klopt.
  • Het is een vergaarbak van meningen en beterweters
  • God op andere manieren zoeken, en met succes
  • Dat geloof iets persoonlijks is en dat je daarin vrij kunt bewegen. Dat jouw mening over jouw Godsbeeld er ook mag zijn.
  • minder dogmatisch leven, beter omgaan met verlies en verdriet, eigen losse gemeenschap bouwen in de stad, n
  • Je kunt mensen niet tegen houden, het is eigen keus
  • Naast een heleboel andere dingen: de invloed van datgene wat je als kind / tiener / puber / jong volwassene voorgeleefd krijgt, kun je niet onderschatten.
  • Niks aantrekken van gelovigen en ook nie meer proberen om het uit te leggen
  • Mensen niet in de steek laten
  • Dicht bij mijn eigen kern blijven, daar in de stilte waar God is, zonder kerk, want daar is vaak een dogmatische God en daar kan ik niks mee.
  • Niets is zeker, daar moet je mee leren omgaan.
  • Ruimer denken. Verantwoordelijkheden daar laten waar ze horen
  • Dat het niet helpt om te proberen mensen krampachtig ‘binnen’ te houden.
  • Ik heb mij er in verdiept naar motieven van verlating, van daaruit worden ook wel frustraties en beschuldigingen geuit. Daar kan ik persoonlijk niet veel mee maar het raakt me wel…
  • Wat vrijheid is in doen en laten
  • Dat het hele geloof niet klopt en een groepsdruk is door mensen bepaald. Wel heb ik moeite met angst voor de dood(hel) angst voor de oordeelsdag met laatste bazuin. Ondanks dat je steeds meer kan relativeren zit het diep in je. Ik probeer te leren om te gaan met Fam en Vrienden die nog wel geloven, ik heb moeite om te blijven aanpassen en niet geheel mezelf kan zijn.
  • Dat oprecht luisteren altijd de oplossing is. Geen oordeel, accepteren dat iemand het anders kan zien. Er is niet 1 waarheid
  • ik ben een tijdje bezig geweest met andere religies en spiritualiteit, ik heb nu geleerd dat zingeving niet gebonden hoeft te zijn aan iets bovennatuurlijks.
  • Maak van je hart geen moordkuil, wees helder en eerlijk.
  • Respect geven en ontvangen en begrip
  • Ik heb geleerd dat er zo ontzettend veel mensen de kerk verlaten… dus dat ik heus niet de enige ben. Het is zo goed om contact te hebben met andere kerkverlaters, zowel op social media maar zeker ook persoonlijk contact.
  • Ik ben nu 61, kan al 2 jaar niet werken, heb al 2 jaar psychische hulp, omdat alles van vroeger 1 grote indoctrinatie is geweest waar ik niet los van kan komen . Bij mij speelde ook misbruik een rol.
  • Eigen kerk opzetten
  • Dat ik en mijn keuzes mogen bestaan. Dat ik iemand ben.
  • Ik probeer open te zijn en te luisteren. En vooral niet in de verdediging te schieten. De dialoog moet open blijven. Daar moet je ook wel eens voor slikken als er (begrijpelijk) woede is bij verlaters. Maar ik denk dat je dat je hele leven moet leren. Soms word je gewoon defensief 😉
  • Na vele jaren en veel nadenken kom ik toch tot de conclusie: kerkgangers / achterblijvers weten niet beter, zijn helaas ook zo opgevoed, geïndoctrineerd. Het instituut kerk / sekte is ontwrichtend in heel veel mensenlevens, zij moeten openheid van zaken geven zodat een ieder kind /jeugdige de eerlijke keus kan krijgen om te blijven of te gaan (utopie). Ik probeer continu dicht bij mij zelf te blijven en bijvoorbeeld de preken en vernederende overtuigingen van mijn ouders over mij niet de overhand te laten krijgen in mijn gedachten
  • Omgaan met conflicten
  • Ik heb geleerd dat liefde nooit iets slechts kan zijn. Ik ben nog aan het leren dat mijn seksuele schaamte voortkomt uit de indoctrinatie van de kerk. Ik ben nog aan het leren dat ik als vrouw wél kan kiezen voor een carrière en dat ik baas ben in eigen buik
  • Er voor uit komen en er over praten bij een psycholoog
  • De kerk gaf een ‘moreel kader’. Dat is er nu niet meer. Ik vraag mij nu dus af: waar haal je buiten de kerk een moreel kader vandaan? Want ook buiten de kerk zijn er genoeg mensen met een goed moreel kompas.
  • Ik probeer beter aangesloten te raken op mijn intuitie
  • Studeren van world religions
  • Om mensen en zeker mijn zoon, onvoorwaardelijk lief te hebben. Wat ik nog wel lastig vind zijn de rituelen in ons gezin, die vanuit het geloof een plek hebben gekregen.
  • Open blijven staan voor elkaar ondanks andere kernwaarden. Niet “tegen aan schoppen
  • Mensen accepteren zoals ze zijn.
  • Altijd open te staan voor ieders overtuiging, maar zonder fanatisme, daar trek ik grenzen en hoef er van mezelf niet (meer) naar te luisteren of op in te gaan.
  • op mijn eigen gevoel en innerlijke (morele) kompas vertrouwen. het leven niet zo serieus nemen. fouten maken zonder bang te zijn. twijfelen, of maar wat doen want he we doen allemaal maar wat. anderen in hun waarde laten, ongeacht hun (geloofs)keuzes en levensstijl.
  • Ik ben lang boos geweest op familie in de kerk. Dat helpt de band niet. Zet de verschillen en de boosheid opzij (niet negeren, maar accepteren), en kijk vooruit. Je kunt er echt over praten, maar dat vergt heel veel openheid en luisteren van beide partijen. En vergeet even dat je ‘gelijk’ hebt, anders wordt het een discussie in plaats van een gesprek.
  • Oordeel niet!!!!
  • Het gaat niet om de kerk (tradities, leer, etc), het gaat om persoonlijk geloof en de ondersteuning/hulp die je daarin krijgt
  • Dat je geen kerk nodig hebt om goed te leven
  • De tijd nemen en alles op je eigen tempo verwerken
  • Zoek steun van lotgenoten!
  • Dat opvoeding in het maken van je eigen keuzes het allerbelangrijkste is. En het allereerlijkste.
  • Dat we deel uit maken van een groter geheel en dat wat in de kerk gezegd wordt beperkend is. Mag ook zeggen ik weet het ook niet precies
  • Ik kijk wat God van me vraagt
  • Onderzoek wat jij gelooft
  • Dat ik moed had.
  • Open vragen te stelllen en oog te hebben voor de impact die het leven in een bep. gemeenschap op iemand heeft. Het ging bij mij niet zozeer om het verlaten, maar om de schade die door de jaren in die kerk is aangericht.
  • Mensen zijn vrij betekenis te geven aan hun eigen leven en religie
  • Dat ik me door niets of niemand ooit meer de les laat leven .en ik lever me nooit meer aan iemand uit met heel mijn ziel en zaligheid
  • Dat God groter is dan alleen 1 bepaalde gemeenschap en dat mensen soms ruimte en een zoektocht nodig hebben.
  • Niet oordelen of beoordelen
  • Vrijheid in alle vormen. Liefde boven alles.
  • Mezelf zijn en geloven wat ik geloof en niet wat me opgelegd werd
  • Mildheid, een bredere blik, vertrouwen, begrip
  • Dat er veel te veel geoordeeld wordt binnen de kerk en dat mensen veel te veel aan perfecte regeltjes moeten voldoen. Dat is zo niet in de lijn van onze God. Je mag zijn wie je bent! Iedereen is welkom!
  • Iedereen is prachtig. Van elk geloof kun je leren, ook als je verschilt op heel veel vlakken. Kijken naar de kern van de mens is zo ontzettend waardevol.
  • Dat je zelf met ideeën moet komen. Maar ook een hoge muur.
  • Dat mijn geloof rust op Jezus de rots en niet op een leer Minder ellende en schuld meer blijdschap en je geliefd weten
  • Dat God’s vaderhart /liefde veel groter is dan ik ooit had kunnen bedenken.
  • Dat niet jouw kerk de waarheid in pacht heeft. elke kerk heeft goede items in zich. Gaat om God die we dienen, en onze naaste liefhebben als onszelf
  • Dat het leven gewoon doorgaat.
  • Minder snel oordelen/veroordelen
  • leven vanuit de Geest. God niet ervaren in een mensbeeld
  • Hoe je je in de gewone wereld staande houdt.
  • Vragen en doorvragen voordat je zelf met een mening of stelling komt. Dat brengt dialoog op gang.
  • Respect voor een ander en die behandelen zoals je zelf behandeld wil worden
  • Dat de kerk te weinig een gemeenschap is. Dat we leven in een zeer individualistische samenleving
  • Vrijheid van denken en het minder schuldig voelen
  • Dat wat er ook werd gezegd van hulp ik die niet kreeg
  • Zelfheling
  • Het besef van religieuze gevangenschap en “brainwash”.
  • Overal over praten ik heb wel 20 jaar therapie nodig gehad maar durf nu te zijn wie ik ben en voor mij is God een liefde die van mij houd zoals ik ben en denk
  • Ik heb vooral geleerd dat er zoveel meer ‘waarheden’ zijn dan die ene ‘waarheid’.
  • Het wordt lastig bij het opvoeden van kinderen, je moet nu zelf bepalen wat goed/fout is
  • Ik probeer van mezelf te houden en geen wrok te koesteren. Ook probeer ik mijn gevoelens voor de organisatie van het geloof los te zien van mijn gevoelens voor mijn ouders. Ook probeer ik er naar toe te werken om een gesprek met mijn ouders aan te gaan over hoe de situatie voor ons is geweest
  • Niet schuldig voelen
  • Vrijheid…zelf mogen voelen, zelf mogen denken, zelf mogen ontdekken in alle opzichten van leven. Mijn eigen kind in al die vrijheid opvoeden. Open zijn tegen alle mensen zonder oordelen…het leven vieren!
  • Wie ik zelf werkelijk ben.
  • Geloven in mezelf
  • Dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten hier op aarde. En dat hoe stellige ik denk te weten wie God is en hoe het hoort… Hoe meer ik kan kwetsen. God is groter dan ik kan begrijpen en heeft ons divers gemaakt. We mogen we er allemaal zijn. Iedereen is gemaakt door Hem en God gaat met een ieder een eigen weg. Ben ik iemand die mensen de weg naar God opent of last zien? Of iemand die drempels opwerpt om bij Hem te kunnen komen.
  • Het effect van groepsdenken. Ik dacht zelf niet meer na
  • Ik heb de afgelopen jaren veel boeken en nieuwsartikelen gelezen over religie en sektes. Het hijft mij veel inzicht gegeven over hoe sektes en sekteleiders te werk gaan om hun leden te hersenspoelen en gevangen te houden in hun sekte.
  • Mij minder schuldig voelen en ben heel onzeker in alles.
  • Mensen zijn rare wezens
  • Hoe ziekmakend en beperkend naar binnen gericht het is. En het heeft mij geleerd om verder te kijken, vragen te stellen en te leren leven :-).
  • discussie zijn nutteloos
  • Het is niet mijn schuld. Het ligt aan de leer, die is letterlijk ziekmakend.
  • Gevoelens voelen en uiten. Mezelf serieus nemen.
  • Respect houden voor ieder anders denkende, wel of niet gelovend, nu voel ik nog wel s een vorm van haat oid tegen gelovigen
  • Om te vertrouwen op God, ook als de kerkgemeenschap geen goed gevoel geeft
  • Ik heb mijn afkomst nooit verloochend en geprobeerd altijd het goede te zoeken. Dat heeft mij veel rust gebracht.

9. Is er nog iets dat je kwijt wilt?

Tekst antwoord, Antwoorden 194x, onbeantwoord 508x

Antwoorden die herleidbaar zijn naar een persoon zijn weggelaten of geanonimiseerd. Reacties die vaker voorkomen, zijn ook (deels) weggelaten. Reacties met enkel ‘n.v.t.’ , ‘nee’ of ‘niks’ zijn weggelaten. Ook zijn alle bedankjes en complimenten – waarvoor vriendelijk bedankt! – w.b. de websites http://www.dogmavrij.nl en http://www.religieustraumasyndroom.com en betreffende dit onderzoek weggelaten.

Dit zijn de reacties, in willekeurige volgorde:

  • Belangrijk onderwerp..
  • Erkenning voor dit onderwerp kan helpend zijn, een platform, psycholoog met kennis hiervan is noodzakelijk.
  • Ik zou het verwelkomen als de politiek zich meer zou bemoeien met religie binnen de kaders van de rechten van de mens.
  • ik heb al veel op dogma vrij rondgekeken. mooie artikelen gelezen. Ben haast zover dat ik het aandurf om me aan te melden voor de besloten groep. of met iemand een gesprek aan te gaan.
  • Als we alle geloofsgemeenschapen loslaten en gewoon met elkaar God vereren. zonder het straffende en manipulerende…
  • Ik vind het belangrijk dat hier meer over bekend wordt.
  • Fijn dat er aandacht komt voor deze problematiek
  • Ik hoop dat er meer wederzijds begrip komt, ik accepteer/respecteer ieder geloof/ongeloof, maar van de andere kant blijft het altijd moeilijker, dat vind ik heel jammer. Meer hulpverleners die begrijpen wat het is om kerkverlater te zijn, en weten hoe ze helpen kunnen
  • Durf te zoeken naar wat je eigen weg is waarbij je toetst aan de waarden die voor jou belangrijk zijn
  • Deze keuze is de beste van mijn leven!!! Voor mij ontzettend fijn, voor mijn familie en geliefden natuurlijk niet zo fijn. En dit delen in deze opluchting en vrede, of beter gezegd: dit NIET kunnen delen, is soms lastig. Maar ik sta er 10000% achter! In het begin had ik gewild dat het geloof te koop was en had ik het gekocht, omdat ik dacht dat dat makkelijker zou zijn. Nu wil ik absoluut niet terug, maar ben ook gestopt om datzelfde voor anderen te willen. Dat is hun keuze en hun proces. Ik ben een gelukkiger en tevredener en liefdevoller en zelfverzekerder mens geworden door het geloof en de kerk vaarwel te zeggen. Nu geloof ik op mijn eigen manier, ik ben niet fel anti, maar ben wel gespitst op vrouwonvriendelijkheid of andere schadelijke denkbeelden. Die tref je helaas overal aan, ook buiten de kerk. Er is geen God nodig om moraal te ontwikkelen of het goede te doen of lief te hebben. Voor de rest: ga vooral door Inge, heel fijn wat je online doet, het heeft me zeer geholpen!
  • Verdrietig dat er nog steeds kerkgenootschappen zijn waar zó over mensen als ik gedacht wordt
  • Ik vind het heel fijn dat je een site hebt aangemaakt. Ik volg je al langer. Ik zou het liefste 2 wekelijkse lotgenoten bijeenkomsten willen meemaken. Omdat het verwerken in je eentje toch lastig is en omdat ik het moeilijk vind een psycholoog te vinden die in de regio woont en bekend is met dat alles. Ik studeer zelf psychologie aan (…verwijderd om herkenning te voorkomen…) en hoop dat ik in de toekomst mensen in hun weg eruit mag gaan begeleiden en steunen.
  • Boeken die we lazen in de twee huisgroepen waar ik bij was na mijn vertrek uit de kerk inspireerden en hielpen. O.a Seven Stages of Faith – James W Fowler.
  • Meer gespecialiseerde pychologen in de ggz!
  • Het feit dat je een kerk verlaat wil niet zeggen altijd dat Jezus je verlaat. Is iets om heel voorzichtig mee te zijn. Oordelen!
  • De angst voor erodering of afkalving van mijn geloof na mijn ervaringen en daaropvolgende kerkverlating is ongegrond gebleken. Ik voel mij opener en vrijer in de beleving en viering van mijn geloof dan ooit daarvoor. Het maakt de grote stap die ik voor mijn gevoel heb gezet, minder onbestemd en beangstigend. Mijn grote zelfstandigheid en zelfbewustzijn in de keuze die ik nu als gelovige maak, beschouw ik als pure winst en als belangrijke groei naar volwassen geloven. Ik ben in alle opzichten meer volwaardig en krachtig in mijn geloof gaan staan.
  • Het is bizar dat in een vrij land als Nederland, nog zulke onderdrukking plaats vindt. Er is mijn inziens weinig zicht op wat er in verschillende geloofsstromingen gebeurt.
  • De gesprekken over mijn kerk verlating moeten nog plaats vinden met mijn kerk gemeenschap. Blijkbaar houd dit mij bezig soms droom ik dat ik aan het “preken” ben of het podium op storm om de mensen te vertellen dat ze niet zondig zijn en wil ik ze alles vertellen waar ik de afgelopen tijd ben achter gekomen, de heel andere uitleg van dezelfde verhalen met veel meer achtergrond informatie…de tieners behoeden voor deze dwaling. Maar ja … er is in wezen geen goed of fout.
  • Ik heb eigenlijk niks meer wat mij bindt. Toch blijf ik bij de PKN en stort mijn jaarlijkse bijdrage.
  • Leg mensen niet jouw wil op, laat ze zelf leren denken.
  • Onze hulp is van de Here, die hemel en aarde gemaakt heeft.
  • Het doet wel pijn als je se kerk verlaten hebt. Ik voel mij best vaak alleen en eenzaam. Er is ook ergens een gemis, eentje die niet echt aan te wijzen is. Maar er mist iets. Wat dat is ben ik nog niet achter.
  • Ik ben blij met mijn herwonnen vrijheid. Voel me meer mezelf en ben gelukkiger.
  • Indoctrinatie op kinderleeftijd zou als mishandeling gezien moeten worden
  • Of god nu wel of niet bestaat, we moeten normen en waarden handhaven en aardig zijn voor elkaar
  • Het apostolisch genootschap is een onbekende geloofsgemeenschap dat met name in de jaren 60,70 en 80 sektarische trekken had. Nu presenteert het zich als vrijzinnige zingevingsclub maar ze geven nog steeds geen rekenschap tav het verleden en de schade die t heeft aangericht. Kritiek wordt nog steeds niet geduld. Ik ben 50 en nog steeds bezig met mezelf echt te vinden
  • Wat leer ik mijn kinderen over mijn uitsluiting. Hoe vertel ik hun wat me is overkomen. En hou ik hun nuchter maar wereldwijs? Daar zou ik meer over willen weten.
  • Als er verder nog dingen zijn die ik leerde dan wel dit: oordeel niet, wees dankbaar, leef liefde ♡☆♡
  • Deze problematiek is niet niks. Gelukkig komt er meer aandacht voor. Ik heb me een hele tijd verloren gevoeld
  • Goed dat hier aandacht voor is! Tot het programma Vrije Denkers had ik niet in de gaten dat er nog zoveel meer mensen zijn die vergelijkbare ervaringen hebben. Dat werkt helend.
  • Ik mis soms het begrip van de echte impact. Niemand begrijpt het. Iedere keer als ik het vertel krijg ik onbegrip en men weet niet van het bestaan van sommige regels en kop in het zand praktijken. Niets mag benoemd worden. Zelfs mensen die incest gepleegd hebben wordt de hand boven het hoofd gehouden(familie, baantje in de kerk etc…)
  • Ik zou hier een boek over kunnen schrijven.. wat een grote hoeveelheid bange angstige mensen.. ongekend
  • Het zit nog altijd in me, ik raak het nooit meer kwijt, ik mis de saamhorigheid, ergens bij horen nog steeds
  • Ik ben opgegroeid binnen (…verwijderd om herkenning te voorkomen…) met ouders van een zware kijk en gereformeerde gemeente achtergrond. Die visie is mij voorgeleefd. Hoewel ik al jong voelde dat ik dat niet zo geloofde, heeft het wel mijn gods- en zelfbeeld bepaald (God als een rechter en ik met gebogen hoofd van schuldbesef als zondig en slecht). Een paar jaar geleden besloot ik dat ik niet meer uit angst wilde leven, maar uit vertrouwen. Sindsdien heb ik mij omringd met de juiste mensen, heb ik veel waardevolle mooie lessen van voornamelijk andersdenkende spirituele wereldstromingen geleerd (veel natuur en stromingen die dicht bij de natuur leven). Ik weet wie ik ben en waar ik sta. Ik kan weer genieten van het samenzijn met gelovigen en christenen, ook al weet ik dat ik in de kern niet hetzelfde geloof. Mijn godsbeeld is veranderd van oordelende rechter naar liefdevolle vader en ik denk met regelmaat: wat wordt er toch goed voor me gezorgd 🙂 hetzij door God (liefdevolle vader) of door het Universum.
  • eenzijdige vragenlijst, jammer hoor
  • Ik denk dat de toekomst van het geloof meer gezocht moet worden bij initiatieven buiten de stenen muren van de kerk
  • Een gedwongen geloof, is een hypocrisie naar mens en God.
  • Er was een opmerking of ik me verraden voelde door dierbare blijvers. Ik ervaar het eerder als andersom. Ik voel mezelf als een verrader. Een verrader van de gelovige ander, maar ook van (een deel van) mezelf.
  • Dit is een heel belangrijk onderwerp voor me.
  • een kerkverlater is niet altijd een Godverlater. Het geloof en de relatie met God staat boven het instituut kerk
  • De kerk is haar ware betekenis verloren.
  • Ik denk dat er nog verschil is tussen. Verlaten uit eigen keuze of min of meer gedwongen verlaten…zou nog interessant zijn
  • Ik heb er alftijd last van gehad heb het ook benoemd tijdens mijn depressies.
  • Goed dat er aandacht komt voor dit onderwerp. Want oh, wat kun je je eenzaam voelen. En als je uit een (in mijn ogen) sekte stapt, dan is de sekte nog niet uit jou. Het bepaalt heel veel in je leven zonder dat je het zelf doorhebt. De impact van zo’n opvoeding is enorm. Groter dan ik besefte. Door de deur achter me dicht te trekken verliet ik het geloof wel en ging er een nieuwe wereld voor me open. Maar wat achter die deur zit, gaat nog altijd met me mee.
  • Jezus, de weg, de waarheid en het leven. Helaas door menselijk falen vertroebeld
  • Moeilijk vind ik dat ik altijd op zoek blijf naar bevestiging dat het goed is. Bevestiging van familie vooral. En wat was ik eenzaam toen mijn ‘vriendinnen’ me allemaal lieten vallen toen ik met een jongen thuiskwam die niet van de kerk was en een oorbel droeg. Op mijn bruiloft waren er geen vriendinnen… en mijn hele familie stapte op toen de muziek aanging ik voel nog de eenzaamheid en alles wat je dan wilt is gewoon een knuffel want als persoon veranderde ik niet…
  • Blij dat ik ooit deze beslissing genomen heb
  • De kerk moet nooit een beklemming zijn, of je persoonlijke ontwikkeling/groei in de weg staan. Het zou een aanvulling in je leven moeten zijn, uit persoonlijke en vrije keus.
  • Ik denk dat er nog weinig begrip of aandacht is voor mensen die niet vrijwillig een kerk verlaten maar uitgesloten/ge-shunned worden. LGBT mensen en mensen die zich niet aan de morele regeltjes van een gemeenschap houden worden behandeld als misdadigers. Ik kwam als 24 jarig meisje voor een “gerechtelijk comité” van ouderlingen van de gemeenschap die een soort rechtszaak met me doorliepen en waar besloten werd dat ik uitgesloten werd omdat ik geen spijt had van wat ik had gedaan. Ik ben toen ook uit huis gezet door mijn ouders. Ik heb heel af en toe nog contact met hun gehad, maar de druk vanuit de gemeenschap om uitgesloten familieleden te shunnen is enorm. Hier wordt zeer regelmatig op hun vergaderingen en congressen op gehamerd. Veel mensen hebben hier geen idee van.
  • Goed onderzoek doen om tot objectieve antwoorden te komen moet aan bepaalde eisen voldoen. Dit lijkt op zoeken naar bevestiging van je eigen mening
  • Ik ben heel blij dat hier onderzoek naar wordt gedaan. Het boek Apostelkind, de documentaires van Stine Jensen en de kinderen van Ruinerwold maken mij wel duidelijk dat Religie een grote onderlinge betrokkenheid geeft, maar ook erg beklemmend en schadelijk is voor opgroeiende kinderen die daar niet voor hebben gekozen.
  • Wat in liefde is gedaan, zal altijd blijven bestaan
  • Als je anders bent , hoor je er niet meer bij!
  • Uitsluiting is onmenselijk en moet wereldwijd aandacht voor komen (rechten van de mens) en wettelijk verboden worden.
  • Ik denk dat veel mensen niet snappen hoeveel angst en onzekerheid je daardoor kunt voelen, dat je hele sociale netwerk wegbreekt, dat veel mensen uit de kerkgemeenschap je veroordelen, je keuze niet respecteren en proberen je terug te halen zelfs als je duidelijk zegt dat je niet meer wil
  • Ik voel me altijd in een niemandsland. Hoor nergens meer echt bij. Niet bij het geloof en niet bij de wereld daar buiten. Dat voelt soms eenzaam.
  • Terugkijken op kerk verlating is verhelderend maar echt niet makkelijk. Je behoord bij een groep en opeens sta je er naast. Ik zie nog steeds de sales rapporten van die maanden -30%. Je wordt op een gereformeerde manier gestraft want iemand anders die gereformeerd is krijgt de voorkeur. Groepsdenken. Toch terug kijkend zou ik nooit een andere beslissing hebben genomen. Er is een value in ons leven wat gigantisch belangrijk is ..de #1…be true to yourself
  • Geloofsgemeenschappen ontwikkelen ook, wat eens was hoeft nu niet meer zo te zijn
  • meer ruimte voor andere vormen en SAMEN zoeken naar het plan.. met meer interactie
  • We zitten volgens mij allemaal in dezelfde geloofsboom maar op verschillende takken.
  • Het zou prettig zijn als de gevolgen of impact van religie meer duidelijk worden. Ik ben voorstander van alleen openbare scholen (scheiding kerk/staat). Kinderen moeten tot hun 18e vrij blijven van enige indoctrinatie of beïnvloeding… om zelf hun keuze te kunnen maken. Ik heb zelfs gedacht dit tot politiek thema te maken. Ik vind ook dat politiek en religie gescheiden moeten blijven… God regeert het land nooit.
  • Het zou goed zijn in het onderzoek ook aandacht te besteden aan de fysieke kant van kerkverlating. Chronische aandoeningen als gevolg val langdurige stress. Verder vind ik het een prima initiatief en wellicht is het aanleiding tot uitgebreider wetenschappelijk onderzoek.
  • Deze enquete is erg suggestief en de uitkomst staat al vast van deze enquete. Misschien zou de veranderende manier van spiritualiteit/zingevingsvragen eens bekeken kunnen worden?
  • Ik heb eerst de gemeente verlaten en pas na mijn scheiding het geloof.
  • Kerkverlating was voor mij bevrijdend
  • zou mooi zijn een kerk voor kerkverlaters !!
  • Ik zou heel graag hulp krijgen om dingen te verwerken en of leren accepteren.
  • Het voelt nu door social media waarin kerkverlaters zich verenigd hebben als een groep die vanaf de zijlijn roept wat er allemaal fout is. Sommige dingen zijn waar maar toch voelt t pijnlijk
  • Waarom geen open vragen?
  • Bedankt voor deze enquête. Ik hoop dat de uitkomsten ook in Den Haag worden besproken zodat behandelingen voor RTS ook vergoed gaan worden.
  • De impact van een dogmatische opvoeding is enorm groot en verdrietig. Het niet weten hoe ik mijn leven weer kan opbouwen is moeilijk. Het vangnet onder mijn bestaan is weg en ik ben zoekende hoe ik dit voor mezelf kan weven.
  • Goed dat dit onderzoek gedaan wordt. Ik hoop dat het helpend is om elkaar goed te begrijpen. Wat kunnen we van elkaar leren om elkaar beter te begrijpen.
  • Bij ons in de Evangelische kerk krijgen mensen die gescheiden zijn( en opnieuw een partner gevonden hebben) geen zegen! Ook al is de persoon door de ander verlaten.
  • Ik hoop echt dat er meer aandacht voor dit probleem komt bij psychologen en in de wetenschappelijke wereld.
  • De pijn van aldoor maar gediskwalificeerd worden is het ergste en gaat ook nooit over.
  • Fijn om dit eens te kunnen opschrijven.
  • Ik was in een volle evangelie gemeente en dacht dat ik vrij was maar weet nu dat dat niet zo was. Maar het weggaan was een hoge prijs en heeft me bijna het leven gekost.
  • Ik heb het ingevuld als kerkganger, maar ik weet niet zeker of ik ook kerkganger blijf. Dat had ik vroeger nooit kunnen denken 😔
  • Respecteer elkaar gewoon….er is maar 1 God, maar vele verschillende manieren om te geloven…..heb gewoon respect voor hoe ieder hier mee om wil gaan!
  • Om weg te gaan, moest ik eerst verlost worden van het instituut kerk. Dat viel niet mee, ik hing erg aan mensen en wilde er graag bij horen.
  • Sowieso is God als die er is liefde en dwingt nooit. Goed dat je dit doet, heb mij na kerk verlaten erg eenzaam gevoeld.
  • Het is belangrijk dat het meldpunt sektesignaal of een alternatief terug komt. Ik ken mensen die er nog steeds in zitten en er waarschijnlijk nooit meer uit komen.
  • Fijn dat dit onderwerp op deze manier ook bespreekbaar wordt gemaakt. Ik denk dat er nog vele persoonlijke situaties zijn die als erg pijnlijk worden ervaren, terwijl Hij, onze lieve God hiermee niet gediend wordt. Hij is zoveel liefde dat het onvoorstelbaar is dat kerkverlating en of wissel zoveel pijn veroorzaakt. Heel veel zegen met het verwerken van deze enquête.
  • Blijf bij jezelf, bij de voeten van Jezus. Het heeft mij mild gemaakt, naar familie en kerk die ik verliet. Daar heb ik mij persoonlijk altijd heel goed bij gevoeld.
  • Er moeten meer ggz hulpverleners komen die zélf zijn opgegroeid binnen een geloofsgemeenschap en deze hebben verlaten. Nu kan je alleen bij seculieren (die snappen de impact niet) of bij gelovigen (die herkennen de schadelijke elementen niet ten volle) terecht. Waarom is hulp voor iemand die lijdt aan RTS nog niet vergoed??? RTS moet erkend worden!

Tot zover de uitslag van het onderzoek naar de emotionele en psychosociale impact van kerkverlating op kerkverlaters en kerkgangers.

Conclusie

Kort samengevat laat dit onderzoek zien dat:

  • Kerkverlating een niet te onderschatten lijdensdruk kan veroorzaken bij zowel kerkverlaters als kerkgangers.
  • Met name kerkverlaters kwetsbaar zijn en het grootste risico lopen op eenzaamheid (dodelijk!)
  • Zowel kerkverlaters als kerkblijvers de weg gaan waarvan zij geloven dat dit (voor hen) de juiste is.
  • Zowel kerkverlaters als kerkgangers amper of zelfs totaal geen bemoediging en steun ervaren vanuit de geloofsgroepering wanneer zij te maken krijgen met kerkverlating. (Daar is wat aan te doen!)
  • Door hoe kerkverlaters en kerkgangers met elkaar communiceren en omgaan, veroorzaken zij te vaak nóg meer onrecht en pijn bij elkaar. (Daar is wat aan te doen!)
  • Zowel kerkverlaters als kerkgangers willen dat er (veel) meer aandacht komt voor de impact van kerkverlating. (Daar is wat aan te doen!)

Conclusie: de emotionele en psychosociale impact van kerkverlating op kerkverlaters en kerkgangers wordt nog veel te vaak onderschat en behoeft meer aandacht van betrokkenen, kerkwerkers, hulpverleners en beleidsmakers.

Kerkverlaters en kerkgangers zijn het eens: er moet meer aandacht komen voor de impact van kerkverlating!

Dankwoord

Duizend maal dank aan allen die hebben meegedaan met dit onderzoek. Dank voor jullie tijd en zorgvuldigheid. Dank ook voor het vertrouwen en het achterlaten van jullie contactgegevens. Dank voor de vaak ontroerende gesprekken die ik met een deel van jullie mocht hebben.

Zeer veel dank aan allen die hebben meegedacht en meegeholpen, zowel bij de ontwikkeling van dit onderzoek als bij de duiding en communicatie van de resultaten. Jullie weten wie jullie zijn. <3

Enorm veel dank voor degenen die mij (periodiek) financieel steunen of hebben gesteund. Dankzij jullie kon dit onderzoek gefinancierd worden en kunnen de websites in de lucht blijven.

Met liefde, Inge Bosscha