Nu ik publiekelijk ben gaan staan in een soort schemergebied tussen gelovigen en ongelovigen, krijg ik van beide kanten reacties. Ik schreef hier al eerder over, maar wil er toch nog wat over kwijt.
De laatste tijd krijg ik wel eens te horen dat ik te soft ben. Ik ben dan wel duidelijk over het feit dat religie schadelijk kan zijn, maar ik spreek mij niet stellig uit tegen religie. Sterker nog, ik pleit voor respect en ruimte voor alle verhalen, dus ook voor de religieuze variant.
Hoe kan ik, nota bene iemand die zelf beschadigd is door religie, nou zo mild zijn over dat wat de mensheid verdeeld en tot waanzin drijft? Hoe kan ik ruimte geven aan mensen die soms zelf zo weinig ruimte geven aan andersdenkenden?
Zou ik mij niet veel stelliger uit moeten spreken, juist gezien mijn achtergrond? Durf ik dat soms niet? Ben ik een softie? Ben ik een watje?
Maar wat zou ik moeten zeggen? Dat religie een vijand is? Dat het alleen maar haat zaait en dat we alles in het werk moeten stellen om elke religie te ontmaskeren en uit te schakelen?
Ik voel mij niet bevoegd om deze stelligheden te verkondigen. Ik voel mij niet alwetend genoeg om een strijd te beginnen of voort te zetten. Ik mis kennis en informatie. Ik weet niet of religie werkelijk een vijand is.
Ik ken niet alle mensen, uit verleden en heden, die beschadigd, gewond of gedood werden door religieuzen. Ik ken evenmin alle mensen, uit verleden en heden, die hoop en troost hebben geput uit religie en hoe (soms levensreddend!) groot de impact hiervan was op hun levens.
Ik weet uit eigen ervaring hoe verscheurend religie kan zijn en hoe het verdeeldheid kan brengen en mensen kan verstikken.
Ik weet ook uit eigen ervaring hoe samenbindend religie kan zijn en hoe het naastenliefde en dienstbaarheid kan opleveren in de maatschappij.
Ik mis de kennis en het overzicht om de balans op te maken. Ik mis ook een neutrale houding.
Als ik al het gore lef had om hier iets zinnigs over te zeggen, dan zou deze ‘zinnigheid’ alleen bestaan in het licht van mijn eigen geschiedenis en gekleurd zijn door mijn eigen verhaal.
Ik durf best wel te zeggen wat mijn persoonlijke ervaringen waren met religie en wat mijn gedachten en gevoelens hier nu over zijn. Maar ik durf geen algemeen geldende conclusie te trekken. Hoe zou ik dat ooit kunnen?
Het lijkt mij erg fijn wanneer de hele wereld vrij zou zijn van elke vorm van religie.
Maar ik ben slechts één van de velen. Moet ik daarom maar de strijd aangaan met mensen die andere dingen willen dan ik?
Wanneer ik, als vegetariër, een restaurant in stap, dan vind ik het heel normaal dat ik daar iets kan eten zonder vermoorde vrienden op mijn bord te krijgen. (Ja, zo emotioneel en radicaal beleef ik het. Het lijkt wel een religie.) Ik bestel daar mijn eten zonder dat ik bang hoef te zijn dat de ober of de kok me komt vertellen hoe misplaatst mijn visie op eten is in hun beleving. En hoe ik het mooiste, het beste dat zij te bieden hebben, links laat liggen en hen daarmee misken.
Tegelijk hoeven ober en kok van mij geen preek te verwachten over de schande dat zij aan de meeste van hun gasten mijn vermoorde vrienden durven serveren, als was het iets goeds! Wat is er goed aan moord?
Onze belevingswereld verschilt zoveel van elkaar dat opmerkingen die we over deze verschillende manieren van leven zouden maken totaal niet aankomen (zoals ze bedoeld zijn).
Net zo min als ik vind dat ik het recht heb om alle vleeseters te bestempelen als gewetenloze, egoïstische mensen, vind ik dat ik het recht heb om alle religieuzen te zien als infantiele, discriminerende weirdo’s. Wanneer ik toch op deze manier mijn medemens bestempel, bega ik een groot onrecht door alleen maar te kijken via mijn eigen bril en mijn inzichten te stellen boven die van anderen. En dat mag wel, maar dan alleen voor mezelf in mijn eigen leven en bij het maken van mijn eigen keuzes. Niet als een algemeen geldende norm waarmee ik mij als een soort rechter begeef tussen mijn medemensen. Jij deugt wel en jij deugt niet.
Zoals religie ervan beschuldigd wordt (en helaas heb ik ervaren dat deze beschuldiging terecht kan zijn) dat zij dwingend en intolerant is, zo zou ik mijzelf beschuldigen wanneer ik nu, als reactie op mijn eigen ervaringen, de strijd aan ga met religie. Dat is net zo dwingend en intolerant! Waarom zou ik niet gewoon accepteren dat mensen niet op dezelfde manier tegen de wereld, elkaar en het leven aankijken? Oké, dat is wel eens verwarrend, frustrerend en pijnlijk, maar dat is de prijs die ik wil betalen voor mildheid. Hoe stelliger ik ben, hoe minder ik mij verbonden voel met mensen die andere opvattingen hebben.
Ik ben een watje.
En daar kies ik voor, omdat ik geloof in zachtheid en liefde, ook als liefde pijn doet.
