De magische bijbel van meneer X

 

Je kent hem vast wel: meneer X. Hij is lid van de kerk. Welke kerk maakt in dit verband niet zoveel uit, aangezien geen enkele kerk het alleenrecht heeft op leden zoals meneer X. Meneer X is een gewaardeerd lid, mogelijk heeft hij zelfs een leidinggevende functie of staat hij zondags op de kansel. In dat geval heeft hij gestudeerd aan de theologische universiteit waar nog vanuit de oorspronkelijke bedoeling vanuit de bijbel onderwezen wordt. Volgens meneer X is dat maar één universiteit. Net zoals er ook maar één kerk het meest bijbelgetrouw is. In die kerk klinkt elke zondag het Ware Woord Van God.

 

Overtuigd

 

Meneer X is een vriendelijke man die graag vertelt en uitlegt. Dat kan hij heel goed, want voor hem is de bijbel een open boek. Als je hem ergens naar vraagt, geeft hij geduldig antwoord, citeert bijbelteksten, tikt op de bijbel en zegt: “Het staat er immers duidelijk!” En als hij van mening is dat jouw houding, relatie of gedrag niet helemaal Gods bedoeling is, weet hij dat haarfijn uit te leggen met gebruik van bijbelteksten. Liefdevol kijkt hij je aan, terwijl hij één van zijn favoriete uitspraken doet: “Niet omdat ik het zeg, maar omdat God het zegt!” Meneer X weet het zeker: de bijbel laat geen ruimte voor twijfel. En omdat meneer X in de juiste kerk zit en op de juiste manier de bijbel leest, heeft hij altijd het gelijk en God aan zijn kant staan. Of tenminste, hij vindt dat hij daar in geloof en vertrouwen vanuit mag gaan, aangezien hij zich laat leiden door de Heilige Geest. Enkel uit genade natuurlijk, want meneer X is een nederige man, die heel goed weet dat hij van nature net zo slecht is als elk ander mens.

 

Om de één of andere reden vind ik meneer X, ondanks dat hij ontzettend aardig is, een irritante man. Het meest irritant vind ik nog wel dat hij zo op mij lijkt. Want zoals hij volledig overtuigd is van zijn gelijk, zo ben ik volledig overtuigd van zijn ongelijk, al was het maar vanwege het feit dat hij er zo zeker over is.

Meneer X, met zijn overtuigingen, is als de spiegel waar ik liever niet in kijk. De spiegel die ik kapot wil slaan om vervolgens te zeggen dat het lelijke beeld dat ik erin weerspiegeld zie puur en alleen door de barsten van de spiegel komt. Zo zeker als meneer X weet dat je ergens zeker van kunt zijn, zo zeker weet ik dat dat niet klopt. En als er al één waarheid is, dan is mijn overtuiging dat het niet fair is om er vanuit te gaan dat deze waarheid toevallig door jouw bril gezien kan worden. Alsof jouw voorouders en voorgangers het niet fout konden hebben, toen ze je leerden kijken door dezelfde bril als waardoor zij ooit hadden leren kijken.

 

Angst en veroordeling

 

Oh, ik begrijp het wel, de gedachte dat alles anders zou kunnen zijn dan je denkt is voor sommige mensen niet te verdragen en zeer beangstigend. Want als datgene waarin zij geloven niet de waarheid is, wat is het dan wel? De behoefte aan een onwankelbaar fundament kan zo groot zijn, dat sommige mensen hun fundamenten liever nooit bouwkundig laten inspecteren, dan dat zij erachter moeten komen dat deze in vergaande staat van ontbinding zijn en het bouwwerk op instorten staat. Want wat moet je dan? Waar moet je dan ‘wonen’?

 

Het punt is, dat de ‘bril’ waardoor meneer X kijkt, ook de bril is waarmee hij naar anderen kijkt. En dan ziet hij heel scherp, want zijn bijbel is immers helder, dat mevrouw A zich niet bijbels gedraagt, meneer en mevrouw B niet mogen scheiden en meneer C veel te vrijzinnig is in zijn opvattingen. En zo is het niet bedoeld! Meneer X voelt oprecht verdriet omdat er in de bijbel zo duidelijk gewaarschuwd wordt tegen dwaalleer en omdat hij zeker weet dat het God verdriet doet dat zijn kinderen zo eigenwijs en hardleers zijn. Sommigen zijn oprecht, weet meneer X, die proberen, net als hij, echt de wil van God te doen, maar zijn helaas verblind door hun verkeerde opvattingen. Anderen zijn vooral op zoek naar een comfortabel leven voor zichzelf. Die weigeren zich te voegen naar Gods wetten en zetten de teksten naar hun eigen hand. Dat kan niet anders, want het staat er immers duidelijk!

 

Magisch bewijs

 

En terwijl er zoveel verschillende kerken en inzichten zijn, gebaseerd op dezelfde bijbel, en je dus zou kunnen concluderen dat deze dan voor velerlei uitleg vatbaar is (ongeacht of dat ‘de bedoeling’ is of niet), heeft meneer X de overtuiging dat de bijbel duidelijk is.

Het lijkt haast wel magisch, zoals meneer X voor alles dat hij heeft geleerd, in de bijbel bewijzen weet te vinden. Alsof de bijbel een hoge hoed is waar hij een wit konijn uit tovert. Elke keer weer. Het staat er immers duidelijk. Kijk maar: meneer X hoeft zijn hand maar in die hoed te steken of er springt al een witgepleisterd konijntje op. Duidelijker kan het toch niet!?

En vol ontzetting schudt meneer X zijn hoofd als een andere ‘tovenaar’ uit diezelfde zwarte hoed een sliert gekleurde zakdoekjes haalt. Maar ook voor deze persoon (die toevallig ook meneer X heet, maar geen familie van hem is) is het meer dan duidelijk, want of hij zijn hand nou rechtsom of linksom in de hoed steekt, hij haalt er altijd een sliert zakdoekjes uit, in alle kleuren van de regenboog. En hij neemt dit voor waar. Voorwaar.

 

Verzameling regels

 

Tja, als je zo kijkt, dan staat het er inderdaad duidelijk. Ik had vroeger notities waarop het ook duidelijk stond. Ik noteerde alles wat ik leerde tijdens de kerkdiensten en catechisatielessen. Elke keer wanneer de dominee een stukje van de bijbel had uitgelegd, dan stopte ik die verklaring in een doosje. Ik verzamelde regels en zekerheden en ik koesterde dat als een schat. Alsof het de sleutel was naar het echte leven. Nee, het was beter dan het echte leven. Het echte leven kon verkeerde illusies geven, mij op een dwaalspoor zetten. Maar alleen in de bijbel was de waarheid te vinden. Wat ik voelde en wat ik dacht, mijn eigen ervaringen, deden er niet toe. Het ging om wat me was geleerd. Om wat ik wist. Bijbelse kennis (ellende, verlossing en dankbaarheid) was als een schat waarmee ik het echte, eeuwige leven kon krijgen. Dacht ik.

 

Maar het was geen schat van leven. Alles in het doosje bedierf, ging stinken en werd troebel. Het was dood.

 

Leven en laten leven

 

Ik had, zeg maar, van een dagje op het strand precies genoteerd hoeveel stappen het lopen was naar de zee, wat de temperatuur van het zeewater was, hoeveel kwallen ik had gezien en waar scherpe stukjes schelp op de bodem van de zee hadden gelegen. Maar ik had niet ervaren hoe het voelde om te zwemmen, hoe ik de zee kon ‘proeven’ op mijn lippen en hoe de zon brandde op mijn huid. Ik was alleen maar gefocust geweest op het correct vastleggen van de feiten.

 

Feiten die niet eens feiten waren. Want een paar uur later waren de aantallen, die ik genoteerd had op mijn lijstje, alweer veranderd. Het aantal stappen naar de zee was veranderd, evenals het aantal kwallen en het aantal schelpjes. Had ik het dan eerder mis gehad?

 

Ik hield er totaal geen rekening mee dat de zee leeft, beweegt en eb en vloed kent. Dat het in de zee ook bruist van het leven en dat er helemaal niets vast te leggen valt aan iets dat levend is. Zelfs wanneer ik een potje van dat magische, levende zeewater mee naar huis zou nemen, zou het na een paar weken een uur in de wind stinken.

 

De zee, daar mag je van genieten. In zwemmen of bootjebaden, op varen of surfen, je mag er op je eigen manier mee omgaan. Er zijn een paar regels: Denk om je eigen veiligheid en die van een ander en vervuil niet! Wees zuinig op alles wat leeft. En vecht of schiet elkaar niet de tent uit om een paar doosjes vol stinkende dogma’s.

 

Iemand die er heilig van overtuigd is dat je huidkanker krijgt van de zon, smeert zich lekker in met zonnebrandcrème en iemand die denkt dat het juist de crème is die de kanker veroorzaakt, gaat gewoon zo onder de zon liggen. De één wil zo gekleed mogelijk en de ander zo bloot mogelijk. Doe vooral wat bij jou(w situatie) past. En houdt rekening met elkaar. Niemand zou gedwongen mogen worden om iets te doen dat tegen zijn/haar eigen inzichten of geweten ingaat.

 

Verdraagt elkander

 

Menen dat je het gelijk aan jouw kant hebt, is de wortel van onverdraagzaamheid. Menen dat jouw (aangeleerde) (bijbelse) opvattingen meer waarheid in zich hebben dan de (bijbelse) opvattingen van een ander, kan leiden tot (bijbels) misbruik. Het gelijk of God aan jouw kant menen te hebben, brengt miskenning en onderdrukking van anderen voort.

 

Nee, niet wijzen naar die ander of naar meneer X. Kijk naar jezelf. Ik ook. Elke keer dat ik meen dat mijn gelijk een hoger gelijk is dan het gelijk van een ander (zoals toen ik dit stuk schreef), zaai ik zaad dat kan ontkiemen tot minachting, hoogmoed en onderdrukking. En zo’n kiem kan uiteindelijk heel geniepig gaan woekeren en uitgroeien tot daden van terreur. Ik ben een terrorist, wanneer ik de zaden van onverdraagzaamheid en zelfingenomenheid laat (op)schieten als onkruid.

 

Kijk hoe we op terreur reageren. En op elkaar.

 

“We moeten bidden voor de slachtoffers en de nabestaanden.”

 

“Je kunt beter iets doen in plaats van te bidden!”

 

En hop, we zijn alweer aan het kibbelen over wat de beste manier is om met het leven en de dood om te gaan. Als we elkaar nou gewoon de ruimte geven om het op de eigen manier te doen? Als je goed kijkt, dus precies zoals ik dat doe, voorbij de woorden en achter het gedrag, dan zie je in elk mens iemand met angsten en met liefde. Iemand met andere inzichten, maar met dezelfde behoeften.

 

Laten we verdraagzaam zijn. Ook in de kleine dingen. JUIST in de kleine dingen. Al het grote begint klein. Roei het onkruid van de onverdraagzaamheid uit in je eigen hart. Zorg dat het niet gaat ontsporen en woekeren.

 

En aangezien ik meneer X zo irritant vind en eigenlijk wel klaar met hem ben, ga ik nu iets anders doen.

Ik ga onkruid trekken.