Twee grote nadelen van groepsloyaliteit

Het is niet voor niets dat wij geboren worden met zo’n koddig en aandoenlijk uiterlijk. Daarmee doen we een sterk beroep op onze verzorgers om ons, weerloze en volledig afhankelijke wezentjes, toch vooral alles te geven wat we nodig hebben om in leven te blijven.

Al heel jong leren we onze verzorgers gunstig te stemmen, zodat we optimaal van hun zorg blijven profiteren. Als ‘sociaal wezen’ hebben we de neiging ons te conformeren aan de groep(en) waartoe wij behoren.

We leren te denken, te praten, te handelen en ons te kleden volgens de smaak en inzichten van de belangrijkste groepsleden van het gezin, de klas, de club, het werk, de cultuur en de kerk. Wijk je hier vanaf, bewust of onbewust, dan kan het zijn dat men jou niet als ‘normaal’ beschouwt en als groepslid niet serieus neemt. Je kunt zelfs buiten de groep komen te liggen vanwege bijvoorbeeld je uiterlijk, je manier van doen of je geloof.

Met name op psychosociaal gebied levert het horen bij een groep veel voordelen op.
Denk bijvoorbeeld aan een vanzelfsprekend gevoel van saamhorigheid of de wetenschap dat je voor steun en hulp altijd kunt terugvallen op de groep. Ook binnen de kerkelijke groepen waartoe ik behoord heb, heb ik deze voordelen volop kunnen ervaren.

Deelname aan deze geloofsgroepen vereiste echter ook een dusdanige mate van groepsloyaliteit dat ik achteraf kan zeggen dat er helaas ook twee grote nadelen kleefden aan mijn kerklidmaatschap.

1. Aangeleerde onderdanigheid

Onderdanigheid en gehoorzaamheid worden je als het ware met de paplepel ingegoten wanneer je opgroeit in een behoudend christelijke omgeving. Onderdanigheid bepaalt de structuur van de groep.
Jongeren moeten onderdanig zijn aan ouderen (1 Petr.5:5), vrouwen aan mannen (Kol. 3:18) en de gemeente aan Christus (Hebr. 13:17).

Christus staat dus officieel aan het hoofd van de kerk/groep. In de praktijk blijkt de leer van Christus bepaald te worden door het kerkelijk gezag. En ondanks dat er tussen denominaties soms grote verschillen zijn in door de gezagsdragers uit de bijbel getrokken conclusies, gelooft men dat het eigen kerkelijk gezag door de geest van God geïnspireerd wordt.

Daarom is het in de groep van groot belang dat je bij vragen niet zelf op zoek gaat naar de antwoorden, maar dat je je laat onderwijzen vanuit (de volgens het kerkelijk gezag goedgekeurde leer van) de bijbel.

De verplichting om te denken als de groep

En zo leerde ik dat wat ik zelf ergens van vond, of hoe ik mij ergens bij voelde, er niet toe deed, maar dat het ging om wat WIJ ergens van vonden. En dat noemden we dan ‘wat God er van vond’, want onze antwoorden werden ons immers aangereikt vanuit de bijbel, op de juiste (door God zelf geïnspireerde) manier uitgelegd door de gezagsdragers die boven ons gesteld waren.

Ik leerde dus niet HOE ik moest denken, maar WAT.

Toen ik deze groep verliet, merkte ik langzaam maar zeker hoe groot mijn achterstand was waar het zelfstandig denken en het serieus nemen van mijn gevoelens betrof.
Daar kwam bij dat ik de neiging had bij het maken van mijn eigen keuzes anderen meer spreekrecht te geven dan mezelf.
Dit bracht mij in relationeel, emotioneel en seksueel ongezonde situaties.

Het (grotendeels) loslaten van deze voor mij schadelijke onderdanigheid werd een langdurig proces waarbij vele therapiesessies en zelfhulpboeken nodig bleken te zijn.
Een groot nadeel dus.

 

2. Aangeleerde hoogmoed

Een ander groot nadeel is te vinden in het feit dat ik er vanuit leerde gaan dat WIJ goed zaten en ZIJ fout. Ik leerde het grote belang van een juiste uitleg van de bijbel en ik leerde tegelijk te vertrouwen op de leiding van de Heilige Geest in ONZE gezagsdragers en bijbelbazen.

De verplichting om andere zienswijzen af te wijzen

De bijbel staat vol met waarschuwingen tegen ‘valse (=onjuiste) leer’, ‘valse leermeesters’ en alles dat op wat voor manier ook zou ingaan tegen de ware verkondiging van Christus.

Wanneer iemand u iets verkondigt dat in strijd is met wat ik u verkondigd heb, al was ik het zelf of een engel uit de hemel – vervloekt is hij! Ik heb het al eerder gezegd en zeg het nu opnieuw: wanneer iemand u iets verkondigt dat in strijd is met wat u hebt ontvangen – vervloekt is hij!

Galaten 1:8-9

Wie niet bij de leer van Christus blijft maar verder wil gaan, heeft God niet. Wie bij die leer blijft, heeft zowel de Vader als de Zoon. Als er iemand bij u komt die deze leer niet uitdraagt, ontvang hem dan niet in uw huis en groet hem niet, want wie zo iemand groet, is medeplichtig aan zijn kwalijke praktijken.

2 Johannes 9-11

Deze manier van denken creëert verdeeldheid en scheiding. En scheiding, of het nou een echtscheiding is of een kerkscheiding, veroorzaakt soms generaties lang onrecht en verdriet.
Ik heb dan ook nog nooit iemand ontmoet die blij was met kerkelijke verdeeldheid. De meeste christenen ervaren dit als beschamend. >KLIK<

Er zijn niet voor niets zoveel samensprekingen met andere denominaties. Er is zelfs een nationale synode. >KLIK<

Toch leidt dit er vooralsnog niet toe dat christenen met verschillende inzichten kerkelijk samen verder gaan.

Naar mijn mening speelt angst daarbij de grootste rol. Angst voor verkeerde invloeden, angst voor een verkeerde leer en angst om het fout te doen.
Ik denk dat, ook gezien de teksten uit de bijbel die ik hierboven citeerde, er grote behoefte is aan zekerheid betreffende de eigen leer. Met open vizier luisteren naar christenen met een andere leer, ondermijnt deze (illusie van) zekerheid.

Ik weet nog hoe ik als gereformeerde voor het eerst een doop van volwassenen bijwoonde in een evangelische gemeente. Natuurlijk meende ik precies te weten op welke bijbelse gronden zij het bij het verkeerde eind hadden. Ik was verbijsterd toen er na de doop met elkaar gebeden werd en de voorganger deze woorden sprak: “Wij bidden u voor de kerken waar de dwaalleer van de kinderdoop verkondigd wordt.”

Zoals wij overtuigd waren vanuit de bijbel, zo waren zij dat (uiteraard) ook!

Wanneer ik nu, als buitenkerkelijke, naar de verdeeldheid onder christenen kijk, dan voel ik nog steeds verdriet om zoveel afwijzing over en weer.
Het lijkt wel alsof de bijbel steeds weer opnieuw gebruikt wordt om de eigen ideeën over wat ‘waarheid’ is te bevestigen.

Waarom moet alles wat niet strookt met wat de eigen groep als ‘juist’ ervaart, veroordeeld worden?
Waarom niet elkaar de hand geven en onderkennen dat het blijkbaar niet zo eenduidig is als we in de eigen groep dachten?
Er vanuit gaande dat God bestaat: zou het allemaal niet heel anders kunnen zijn dan wij denken? Zou God niet heel anders kunnen zijn dan de vele godsbeelden die er zijn?

Groepen doen zichzelf tekort en richten zichzelf uiteindelijk te gronde wanneer zij niet open staan voor kritiek op de eigen inzichten. >KLIK<

 

Zeg nou zelf…

Als alle bijbelteksten die gaan over valse leer, valse profeten, hoogmoed en verblinding nou eens niet alleen de weegschaal zijn waarmee de verkondiging van ANDEREN gewogen wordt, maar ook de eigen leer, zou dat de groepscultuur niet een stuk gezonder maken?

En als alle bijbelteksten die gaan over het ‘hoogachten van de ander’ en ‘luisteren naar elkaar’ ook betrokken worden op hoe er wordt omgegaan met ANDEREN (en HUN verkondiging), zal dit dan ook niet de groepscultuur ten goede komen?

 

Met liefde,
EEN ANDER