Dit artikel maakt deel uit van een serie over aangeleerde, op religie gebaseerde, belemmerende overtuigingen en de mogelijke gevolgen die deze kunnen hebben. Doel van deze serie is: herkenning en erkenning. Doelgroep: (onbewust) betrokkenen /slachtoffers (zowel gelovig als niet meer gelovig), therapeuten en kerkwerkers. Deze serie laat bewust het waarheidsgehalte van de overtuigingen buiten beschouwing en zoomt enkel in op de mogelijke gevolgen. Deze mogelijke gevolgen zijn samengesteld aan de hand van meer dan 1000 reacties en mails van twijfelaars en (ex-)gelovigen. In dit artikel worden de meest genoemde en als ‘klachtengevend’ ervaren gevolgen besproken. Meer info over dit project: >KLIK<

Dit is deel 13. 

 

En hij zal over u heersen

 

Onder het filmpje de meer uitgebreide tekst.

“Naar hem zal uw begeerte uitgaan en hij zal over u heersen.” Volgens sommigen is dit een leefregel, een gebod. Anderen zien dit als een vloek, een straf vanwege de zondeval. Ik lees iets anders. En door het zo te lezen, wordt het voor mij heel actueel en fascinerend.

Maar eerst zal ik even kort uitleggen hoe ik de bijbel lees. Niet omdat dat nou zo belangrijk is of omdat ik vind dat iedereen dat zo moet doen, maar om een beetje context te geven aan mijn ‘verklaring’. Sinds ik de bijbel ben gaan lezen als een zeer oud samenvoegsel van geschriften in verschillende stijlen en uit verschillende tijden, waarvan herkomst en bedoeling (mij) onduidelijk is, en sinds ik elke verklaring die ik ooit hoorde of las buiten beschouwing laat, ontdek ik nieuwe schatten. Oh, ongetwijfeld mis ik veel cultuurhistorische achtergrond en context, maar ik mis ook de weliswaar knap bedachte, maar mogelijk foutieve aannames en conclusies die tot kerkelijke verdeeldheid en strijd leiden. Elke inval die ik zelf heb, daarvan weet ik dat het niet meer is dan mijn associatie, zoals ik dat ook heb bij andere boeken die ik lees (en waarvan ook niemand zich afvraagt of ik deze wel op de juiste manier geïnterpreteerd heb). Schrijven is een avontuur. Lezen ook. Het kan zijn dat de lezer een heel ander avontuur beleeft dan de schrijver. Dat hoeft niet minder waardevol te zijn. (Zeker niet als je gelooft in het levende Woord en bedenkt dat voortdurende verandering een kenmerk van leven is.) 

Wanneer ik lees ‘naar hem zal uw begeerte uitgaan en hij zal over u heersen’, dan denk ik daarbij niet alleen aan vrouwen en mannen. Ik denk aan het mannelijke en het vrouwelijke, zoals zich dat in ons manifesteert. Of je jezelf nou definieert als man, als vrouw, als een combinatie, wisselend of anders, de meeste mensen hebben zowel mannelijke als vrouwelijke eigenschappen. En hoewel ik denk dat ik niemand recht doe wanneer ik bepaalde eigenschappen definieer als ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’, wil ik inzoomen op het feit dat het ‘rationele’ bekend staat als een mannelijke eigenschap en het ‘emotionele’ als een vrouwelijke eigenschap.

Goed, terug naar de tekst.

Voor mij is dit een heel logisch oorzaak-gevolg verhaal. “Naar hem zal uw begeerte uitgaan en hij zal over u heersen.” Waarom werden deze woorden gezegd? Omdat het de mens een goed idee leek kennis te hebben van goed en kwaad en daarmee te kunnen (ver)oordelen. Om te kunnen oordelen, moeten we weten wat de normen en de regels zijn. Dus gaat -logischerwijs- naar het mannelijke, het rationele, onze begeerte uit. We willen weten hoe het hoort. We willen de juiste regels kunnen toepassen. We willen een perfecte wet. Het moet duidelijk zijn voor iedereen en altijd op de juiste manier werken.

En hij zal over u heersen. Daar staan we dan, met onze felbegeerde en zo gekoesterde wetten en regels. Onze dogma’s en onze bureaucratie. Onschuldige kinderen het land uit te zetten. En de meeste van hen halen nooit het nieuws.

Het mannelijke ‘hoe het hoort’ houdt het vrouwelijke ‘hoe het voelt’ in bedwang. Maar niet alleen het vrouwelijke. Wanneer mannelijkheid en vrouwelijkheid niet in balans zijn, wanneer één van de twee onderdrukt wordt, komt het grotere geheel in gevaar. Onze menselijkheid, met waarden als empathie en mededogen.

 

Patriarchale traditie

Religie is binnen orthodox religieuze kringen een patriarchaal gebeuren. Over God wordt in de hij-vorm gesproken en het kerkelijk gezag wordt uitsluitend gevormd door mannen. Zij bepalen wat de wil van God is en hoe de bijbel uitgelegd moet worden.

“Laten uw vrouwen in de gemeenten zwijgen. Het is hun immers niet toegestaan te spreken, maar bevolen onderdanig te zijn.”

1 Korinthe 14: 34-35 en 1 Tim. 2: 12

 

“De wet zegt: En als zij iets willen leren, laten zij dat dan thuis aan hun eigen man vragen. Het is immers schandelijk voor vrouwen om in de gemeente te spreken.”

Gen. 3: 16, Ef. 5: 22, Kol. 3: 18, Tit. 2: 5, 1 Petr. 3: 1

 

“Een vrouw moet zich laten onderwijzen in stilheid, in alle onderdanigheid.”

1 Tim. 2: 11-15

 

“Want ik sta niet toe dat een vrouw onderwijs geeft.”

1 Kor. 14: 34

 

Hoe deze teksten binnen orthodox religieuze groeperingen worden uitgelegd, wordt al eeuwenlang bepaald door mannen.

 

Rationele onderdrukking

Ik had geleerd om op een ‘mannelijke’ manier in het leven te staan. Rationeel, met op elke vraag een vaststaand antwoord.
Daar kwam bij dat ik mij als vrouw diende te onderwerpen aan het gezag van de man. Hoe ik (volgens God) behoorde te leven, werd mij door mannen aangeleerd.

Het mannelijke domineerde niet alleen in mijn omgeving, maar ook in mezelf. Ik had niet geleerd om kwetsbaar te zijn, om emoties te tonen, of om überhaupt te weten wat ik voelde. Ik bedwong mijn gevoelens met mijn verstand, met ‘regels’ en met wat ik ‘wist’.

“Niet bang zijn, de HERE is bij je!”

Alsof het mogelijk was om met een soort spreuk mijn angsten te bezweren. Ik was zo druk met onderdrukken en ontkennen, dat het mij volledig ontging, dat ik naast angst ook schuldgevoelens ontwikkelde vanwege die angst. Ik kwam uiteindelijk steeds meer klem te zitten doordat een deel van mij er niet mocht zijn, maar nooit verdween.

En dat is meteen ook het probleem. Wat je onderdrukt of wat je wegstuurt, verdwijnt niet. Ik kwam er jaren later in therapie pas achter hoe diep ik mijn angst had opgeslagen en hoeveel schaamte- en schuldgevoelens daar inmiddels aan gekoppeld waren.

Het is voor mensen met relatief veel vrouwelijke eigenschappen buitengewoon moeilijk om aansluiting te vinden in een door mannelijkheid gedomineerde omgeving. Voor mensen die van nature (of door hoe het leven hen vormde) niet (meer) zo conformistisch zijn, kan het niet (meer) mogelijk of niet (meer) wenselijk zijn zich aan te passen aan de groep. Te denken valt dan aan mensen die niet hetero zijn, niet getrouwd, geen kinderen ‘nemen’, hooggevoelig en/of zeer ruimdenkend en creatief zijn… personen waar ‘iets’ mee is, die niet ‘standaard’ zijn. Juist voor hen zijn de vaak rigide dogma’s en regels zó beperkend dat ze zichzelf geweld moeten aandoen wanneer ze zich daaraan  conformeren.

Helaas zijn de verhalen, van zowel mannen als vrouwen die zich onvrij, gediscrimineerd en onderdrukt hebben gevoeld in de kerk, talrijk.

Ze mochten niet voelen wat ze voelden. Ze mochten niet trouwen met degene van wie ze zielsveel hielden. Ze mochten zich niet uiten op een manier die bij hen paste. Ze moesten zwijgen of werden doodgezwegen. Ze leden onder de druk van het mannelijk wetticisme. Vaak waren er maar twee dingen mogelijk: gehoorzamen of vertrekken.

Deze mannelijke overheersing is bedoeld als bescherming voor het vrouwelijke, dat ‘rebels’, ‘vijandig’ of ‘(geestes)ziek’ is. Het mannelijke ‘hoe het hoort’ houdt het vrouwelijke ‘hoe het voelt’ in bedwang. Religie domineert over relatie. Het rationele overheerst het emotionele. Alles ging immers mis toen Eva haar gevoel volgde en bezweek voor de verleiding. Als ze zich aan de regels had gehouden, zaten we nu niet met de gebakken peren. Of appels. Of wat het ook maar voor verboden vrucht was. In elk geval is het de schuld van de vrouw, van het vrouwelijke. Daarom wordt dat onderdrukt.  Angst voor ‘hysterie’ en controleverlies kan ervoor zorgen dat men doorslaat in rigidideit en dogmatiek.

Is dit herkenbaar voor je? Heb jij ook te maken (gehad) met onderdrukking, discriminatie en veroordeling omdat je niet precies in het hokje paste? Herken je het met je verstand onderdrukken van gevoelens? Ik ben benieuwd naar je ervaringen en nodig je uit hierover te vertellen. Laten we samen zichtbaar maken wat er kan gebeuren wanneer mannen heersen over vrouwen en het rationele het emotionele domineert. 

Met alle liefde, 

Inge 

PS: Ik lees al jullie reacties, maar wegens het hoge aantal mails dat ik krijg sinds ik deze serie ben begonnen, lukt het me nog niet om ook op de website te reageren. Ik zie jullie wel op elkaar reageren en vind dat heel fijn. Ik krijg ook regelmatig te horen dat mensen de reacties hier ook zo helpend vinden, dus weet dat het zeer gewaardeerd wordt! Dank jullie wel! <3