Wat als je jarenlang hebt geloofd dat God een plan met je leven had, dat je leven een duidelijk doel had en dat de dood niet het einde was? En dat je daar op een gegeven moment niet meer zeker van bent?
Wat blijft er dan over?
In deze persoonlijke video vertel ik over mijn eigen worsteling met die vragen. Over het verlies van een vertrouwd godsbeeld, het gevoel dat de fundamenten onder mijn bestaan wegvielen en de leegte die daarna ontstond.
Maar ook over wat er langzaam veranderde: hoe leegte ruimte werd. Hoe ik steeds meer zelf ben gaan uitzoeken wat mijn leven betekenis geeft. Wat ik belangrijk vind, wat ik wil beleven, leren, delen en nalaten. En hoe ik probeer me te verhouden tot de wetenschap – of het idee – dat mijn leven eindig is.
Ook vertel ik hoe ik tegenwoordig naar de dood kijk. Niet omdat ik daar een antwoord op heb gevonden, want dat heb ik niet. Ik heb geen idee wat er eventueel na de dood komt. Ik heb hooguit een manier gevonden om me tot die onzekerheid te verhouden.
Ik vertel onder andere over:
* het verlies van geloofszekerheid en een vertrouwd godsbeeld
* de vraag: waarom leven we eigenlijk?
* hoe leegte langzaam ruimte kan worden
* zelf betekenis geven aan je leven
* omgaan met angst voor de dood
* mijn vergelijking tussen sterven en geboren worden
* hoop op iets na de dood, zonder te doen alsof ik weet dat het bestaat
* verbondenheid, liefde en de betekenis die we voor elkaar kunnen hebben
Als je worstelt met dit soort vragen: probeer er niet helemaal alleen mee te blijven. Praat erover met mensen bij wie je je veilig voelt. Existentiële vragen kunnen ontzettend zwaar zijn.
Voor mensen die een religieuze groepering hebben verlaten of serieus twijfelen, is er ook de besloten lotgenotengroep DogmaVRIJplaats op Facebook. Daar kun je met anderen praten over geloofsstress, kerkpijn, religieus trauma, geloofsverlies en het opnieuw vinden van je eigen weg. Zie ook: www.dogmavrij.nl/steungroep
Je bent niet de enige die hiermee worstelt.
Veel liefs,
Inge Bosscha
Hoofdstukken
00:00 Intro
02:53 Schroom
03:54 Focus op de pijn
04:39 Heftig en zwaar
05:54 Plaatsmaken
07:08 Gedeeld lot
09:06 Zingeving
11:19 Gods plan
12:41 Doodgaan en bevallen
15:33 Vanzelf
16:02 Sterfbed
17:09 Geboorte
21:16 Gedragen en gekoesterd
22:57 Angst om te sterven
24:22 Kostbaar
25:23 Liefde en verbinding
26:17 Kerkverlater
27:01 Je hoeft het niet alleen te doen
Delen is helen!
Ontdek meer van Dogmavrij
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Dit is, mijns inziens, een van de belangrijkst vragen die men zich kan stellen. Een vraag die, mijns inziens, ieder mens zou moeten stellen om tot bewustwording te komen. Dit is het gebied waar ik al sinds mijn puberteit onderzoek naar doe. Een weg die ik alleen moest afleggen. Daarom wil ik hier iets over mededelen, hoewel de kans natuurlijk bestaat dat ik wat ‘ruis’ (beetje buiten religie gaan) meebreng. Die ‘ruis’ is nodig om aan te tonen dat dit probleem zich kan herhalen na het verlaten van een kerk. Het is het probleem van een overgrote meerderheid der mensen. Een probleem dat enkel ellende meebrengt. Ellende die veel mensen dan “mooi” noemen – voor mij onbegrijpelijk. Dit is mijn visie hier omtrent (misschien heeft iemand hier iets aan, misschien ook niet):
Waarom zou er doel zijn of moeten zijn voor het leven?
De mens vindt van alles uit, wat hij dan zijn “identiteit” noemt. Sommigen identificeren zich met een geloof of kerk, anderen met hun beroep, anderen met een psychologisch etiket, anderen met een talent, enzovoort. Dat zijn allemaal zelf gecreëerde identiteiten. Ze zijn niet werkelijk, ze bestaan niet op zichzelf. Maar de mens voelt zich daar “veilig” bij, hij heeft “betekenis”, voelt zich “nuttig”. Aangezien die “identiteiten” geen werkelijkheid zijn, kunnen ze elk moment instorten. Dat is wat er gebeurt bij het uiteenvallen van een geloof, kerk, beroep, psychologisch etiket, enzovoort. Op dat moment verliest men het “belangrijk zijn”, de “identiteit” en het zich “veilig” voelen (allemaal illusies).
Dan komt de vraag: wat is het doel, of de zin van het leven zonder die kerk, geloof of god? Men gaat opnieuw op zoek naar een illusie, een “veiligheid”, een psychologisch etiket, een “belangrijk” zijn. Kortom een “doel”, een nieuwe god als het ware. Zodat men zich terug “goed” en “nuttig” voelt in een nieuwe illusie. Gedachten en emoties zijn belangrijker geworden dan het leven zelf.
Het leven is. Punt. We zijn het leven! Het leven heeft geen goden, kerken, beroepen, psychologische etiketten, doelen nodig. Dat zijn allemaal uitvindingen van de mens zelf. Het leven is. Je kan er van maken wat je wil, maar als men zich vastklampt aan illusies, dan is de confrontatie met het leven zelf een shock (als die illusies dus instorten). En dat is wat er ook gebeurt met o.a. kerkverlaters. Als men zich echt veilig wil voelen en elke angst wil overwinnen, dan dient men kennis te maken met het leven zelf, zoals het is. Niet hoe we zouden willen dat het leven is, en al zeker geen “doel” of “zin” van het leven bedenken en na streven. Want elke hindernis bij dat “na streven” kan tot conflicten leiden. Dat is ook wat we dagelijks zien gebeuren. Het “mooie” hieraan ontgaat mij volledig.
Maak kennis met het leven zelf. Je zal vrij zijn, je zal je veilig voelen, je zal de “dood” omarmen. Wat als de “dood” ook een bedenksel van de mens is? Begin met het afgooien van al die psychologische gevangenissen die men ons vanaf onze kindertijd aanleert. Aangeleerd door volwassenen die dezelfde illusies omarmen en dezelfde angsten en leegtes ondergaan als hun illusies instorten.
Men kan dus na het uiteenvallen van het ene geloof gevangen geraken in een ander geloof (kan ook zonder kerk of god), en men zit, zonder het te beseffen in een nieuwe illusie. En opnieuw kan dit hele systeem instorten. Het is een vicieuze cirkel. Het antwoord ligt in het leven zelf. Het leven zelf is vrij van alle etiketten. Er is geen doel, je bent het leven zelf. Wat valt er te vrezen? Ik zou hier nog zaken kunnen aan toevoegen, maar dan ga ik verder dan tot waar de meeste mensen willen gaan. Maar ik wil hier toch nog een puntje aan toevoegen vanuit kerkverlatersperspectief:
Men is vaak bang voor de kans dat er na de “dood” niets meer is, nu de god wegvalt. Maar! Als er wat na de “dood” komt, dan kan dat zowel meevallen als lelijk tegenvallen. Is geen ‘na’ dan niet beter dan een lelijk ‘na’? Het verlangen vanuit onwetendheid naar een ‘na’ ontgaat mij dus ook volledig. Ik zou in dat geval eerder hopen op geen ‘na’.
Zo, dat is mijn visie, nu zal ik stoppen.
Vriendelijke groet
Dag Inge,
Na lang aarzelen deel ik hierbij toch maar mijn denkbeelden over deze materie.
Misschien dat iemand er wat aan heeft.
Ik ben atheïst. Ik geloof dus niet in het bestaan van (een) god.
Ik geloof ook niet dat de mens een eeuwige ziel heeft die voortleeft na de dood van het sterfelijke lichaam.
En ik geloof ook niet in het bestaan van zoiets als een hiernamaals.
Ik geloof dat het leven alles is wat er is.
En het doel van het leven?, als het leven al een doel heeft is:
Leven.
Deelhebben aan de eeuwige kringloop van het leven. Onderdeel zijn van dat prachtige, complexe, kwetsbare, maar toch ook robuuste en veerkrachtige planeetgrote levende organisme dat we “De levende natuur”, of beter “De biosfeer” noemen.
Ik geloof dat het heelal –materie, energie én tijd– zo’n 14 miljard jaar geleden bi de “big bamg” of “oerknal” in één onvoorstelbare explosie uit een singulariteit ontstond.
Sindsdien is er onder invloed van de natuurwetten, de sterke en de zwakke natuurkrachten, de chemische reacties van de elementen met elkaar en de tijd een enorme stroom van “toevalligheden” op gang gekomen –die nog steeds gaande is!
Maar die “toevalligheden” zijn geen toeval. Het is een voortdurende stroom van oorzaken en gevolgen die onvermijdelijk weer de oorzaken zijn van nieuwe gevolgen. Een stroom waarvan het einde, als er al een einde is, buiten ons gezichtsveld ligt.
Ik noem dat de “onvermijdelijkheid van het toeval”
In deze stroom is ongeveer 4 miljard jaar geleden ons zonnestelsel ontstaan met haar planeten. Op de derde daarvan, gerekend vanaf de zon, waren de omstandigheden zodanig dat daar rond de 2 miljard jaar geleden leven kon ontstaan, wat dus ook onvermijdelijk gebeurde.
Als je deze tijdlijn zou omzetten in een ruimtelijke lijn krijg je een treinreis van Napels (de oerknal) naar Amsterdam (de wereld van nu).
Ongeveer bij Parijs zou ons zonnestelsel ontstaan en bij Brussel zou het eerste leven op aarde ontstaan.
De eerste mensen zouden op aarde verschijnen ongeveer in de tijd dat de trein het station van Amsterdam binnenreed. En de geschreven geschiedenis van de mens als de deuren opengaan
Op het stuk tussen Brussel en Amsterdam is het leven dus geëvolueerd van de eerste eencellige organismen in de “oersoep” van 2 miljard jaar geleden tot het biologische evenwicht van nu waarin ieder organisme, eencellige, bacterie, amoebe, vlieg en vlinder, mug en mens prooi en predator zijn plaats en functie heeft in de complexe biodiversiteit van onze aardse biosfeer.
Het leven van al die verschillende organismen móét eindig zijn, want als dat niet het geval is, is er ook geen evolutie mogelijk en zou het leven op aarde bij die eencellige organismen in de oersoep van 2 miljard jaar geleden zijn blijven steken.
Evolutie is namelijk niet een kwestie van tijd, maar van generaties, Het organisme wordt geboren, groeit naar volwassenheid, plant zich voort, tekelt af en sterft. Bij die generatiewisseling treden kleine “foutjes” op, Mutaties (bij de mens zo’n 50 per pas geborene. Meestal zijn die mutaties klei en onbelangrijk, soms wat groter. Soms schadelijk, dan heeft het individu weinig of geen overlevings– en voortplantingskansen. Soms is zo’n mutatie nuttig. Het individu heeft meer overlevings- en voortplantingskansen en zijn nakomelingen worden langzaam dominant binnen de soort. “survival of the fittest” noemen we dat, wat nit betekent dat de sterkste overleeft, maar de best aan de veranderende ommstandigheden aangepaste.
Eindig leven is ontwikkeling, evolutie, groei. fase in een eindeloze kringloop.
Eeuwig leven is een eindeloze rechte lijn. Stilstand en stilstand is dood.
Tenslotte geloof ik dat ieder mens, als hij lang genoeg leeft en niet voortijdig door ziekte of ongeluk overlijdt een stadium bereikt dat hij “klaar” is met het leven. Zijn leven is voltooid. Hij kan en wil waardig en zonder angst sterven.
Ik denk dat religie ook hier een kwalijke rol speelt door de mens wijs te maken dat hij een “eeuwige ziel” heeft die na de dood van het lichaam naar een “hiernamaals” gaat. Ten goede of ten kwade, afhankelijk van zijn gehoorzaamheid aan zijn eigen godje.
Voor mij persoonlijk betekent dit alles dat “het doel van het leven” in dit leven zelf gezocht moet worden.
In de relatie met medemens, samenleving, de mensheid en de wereld in zijn totaliteit.
Ik probeer daarin een “goed” mens te zijn, wat voor mij betekent: integer, verantwoordelijk, verdraagzaam, vriendelijk en zorgzaam.
En liefhebbend naar mijn dierbaren toe.