Deze gastblog is geschreven door Joost van den Berg. Joost is één van de beheerders van de steungroep DogmaVRIJplaats. Hij schreef al vaker gastblogs voor Dogmavrij, die je hier kunt vinden: >KLIK<

Als iemand belooft op visite te komen maar er nog niet is op de afgesproken tijd, begint er een interne strijd te ontstaan. Het klopt niet, alles is anders, nu komt het nooit meer goed!

Dit is geen keuze, dit is wat het is

De gevoelens en zorgen zijn extreem. Onzeker begin je rond te lopen. Die komt dus niet, is je gedachte. Je begint te wapperen met je handen, draait rondjes met je lichaam, rookt een extra sigaret, enz. om die vreselijke spanning kwijt te raken. Je gaat zitten, staat weer op, loopt naar het raam voor de honderdste keer. Niks helpt, die komt niet! En dat al zeker voor tien volle minuten!

Geen twijfel mogelijk

Ik begin met dit alledaags voorbeeld om een idee te geven hoe een dergelijke ervaring voor iemand met autisme kan zijn. Kan zijn, want autisme is een spectrum waarbij ieder zijn eigen ervaringen heeft in verschillende situaties. Er is wel een gemene deler, namelijk de omgang met twijfel en onzekerheid in allerlei situaties, die dan ook veel extremer wordt ervaren dan gezond is. Die situaties willen we het liefst vermijden op alle mogelijke manieren. Ondanks dat je misschien al honderd keer tegen jezelf hebt gezegd dat zulke dingen nu eenmaal gebeuren, is dit een bijna onneembare hobbel. Al de oefening ten spijt; het zit blijkbaar in de werking van het autistisch brein om zo heftig te reageren op onzekerheid en twijfel. Afzwakken van zulke heftige reacties is vaak het maximaal haalbare, na lang oefenen met een hulpverlener.

We willen het weten, wie niet?

Voorspelbaarheid is een belangrijke factor om te voorkomen dat telkens hetzelfde drama begint af te spelen in het leven van iemand met autisme. Mensen die bekend zijn met dit fenomeen laten het weten zodra ze merken dat ze wat later op de afspraak zullen zijn. Dit is natuurlijk hartstikke goed, maar lang niet iedereen is op de hoogte van iemands persoonlijke omstandigheden. Dus blijven dit soort gebeurtenissen zich herhalen, als een deel van het leven zelf, waarmee ik wil zeggen dat het voor mensen met autisme een blijvende worsteling is. Weet je ervan, dan is het meegenomen om daar rekening mee te houden. Een troost, mensen met autisme komen ook te laat zonder dit te melden, het zijn net mensen.

Dogma’s, de werkelijkheid en autisme

Veel mensen houden blijkbaar van denkbeelden die boven of achter de werkelijkheid het leven proberen te verklaren. Deze manier van denken, zonder tastbare inhoud, is enorm lastig. Vooral als het gehuld is in onzekerheid en onduidelijkheid over de invloed die het zou hebben op de werkelijkheid. Veel religieuze dogma’s komen voort uit veronderstellingen die lastig tot niet te verifiëren zijn als vaststaand feit in de werkelijkheid. Neem bijvoorbeeld de Godheid van Jezus, Drie-eenheid, het hebben van een onsterfelijke ziel, of überhaupt het bestaan van God zelf. Geloven als een kind en vertrouwen de waarheid te kennen door geloof. Allemaal thema’s die voorbijkomen als je religieus bent opgevoed, of kunt terugvinden in de fundamenten van het christelijk geloof. En waarschijnlijk in heel veel soorten van geloof en religies. In de volgende zin zal ik proberen duidelijk te maken wat er zo typisch is aan autisme met betrekking tot geloof.

‘Met autisme is het zo dat een bewering of dogma, óf onmogelijk is óf met zekerheid kloppend te maken valt, iets daar tussenin is vrijwel onmogelijk, het brein laat het niet toe.’

Dit kan dus betekenen dat een dogma als een absolute waarheid wordt opgevat of juist het tegenovergestelde en compleet verworpen. Waar het steeds om draait is te voorkomen dat er twijfel, onzekerheid, en daarmee paniek ontstaat. Een tussenweg vinden of een vereiste keuze maken, die niet de jouwe is, met het idee dat je leven en toekomst ervan af zou hangen is een veel te hoge eis. Het wordt dan een tegendraadse manier van denken, of met zoveel onzekerheden, die je op den duur in een ziekmakende toestand brengen met een leven vol (interne) conflicten.

Mogen twijfelen wordt niet als helpend ervaren

Zekerheden, hoe vreemd die er voor anderen ook uit kunnen zien, zijn voor autisten de veilige havens in het leven. Dit kan de zekerheid zijn over God als veilige haven, of de zekerheid dat God niet bestaat en juist dat een veilig gevoel geeft. Deze zekerheden maken het leven draaglijk in stormen van onzekerheid. Zeker als je bedenkt dat levensbeschouwelijke opvattingen voor het grootste deel de invulling van je leven zullen bepalen. Kun je dat accepteren en durf je jezelf af te vragen of het wel in het belang is van de ander om diens soms moeizaam opgebouwde zekerheden in twijfel om te zetten? Mensen met autisme zullen veel eerder ziek worden door met onzekerheden geconfronteerd te worden, wat geen teken van groei is, maar het resultaat van een onjuiste aanpak.

Mag je dan niets meer in vraag stellen bij mensen met autisme? Natuurlijk wel, maar houd je twijfels over iemands zekerheden voor je, als je niet bereidt of in staat bent om naast diegene te gaan staan als het moeilijk wordt. Het kost namelijk heel veel tijd en energie om iets te kunnen aanpassen. Sta er eens bij stil hoe dat voor jezelf zou zijn. Er zijn gelukkig mensen die gespecialiseerd zijn op het vlak van autisme en hulp kunnen bieden. Schroom niet om gebruik te maken van hun ervaring en kennis. Dit geldt uiteraard voor iedereen, of je nu zelf autistisch bent of te maken hebt met mensen met autisme, dat maakt niet uit.

‘Probeer niet boven of onder de ander te staan maar naast elkaar, we hebben elkaar nodig.’

Ik wil voor de duidelijkheid nog vermelden dat, hoewel je mogelijk heel veel herkent, met soortgelijke ervaringen dit niet automatisch betekent dat je (ook niet een beetje) autistisch bent, daarvoor is een diagnose door een specialist nodig.

Wil je meer informatie over autisme? Bij o.a. de Nederlandse Vereniging voor Autisme is goede informatie te vinden. Ook kan je daar terecht voor lotgenotencontact. Lotgenotencontact kan zeer helpend en helend zijn. Speciaal voor mensen die te maken hebben met kerkpijn en trauma door hun religieuze achtergrond is er daarom de steungroep DogmaVRIJplaats.

Heb je soortgelijke – of misschien totaal andere – ervaringen met autisme en de behoefte aan zekerheid? Herken je de frustratie, de verwarring en de interne conflicten die je kunt ervaren als iemand je ergens van probeert te overtuigen of jouw overtuigingen probeert te ontkrachten? Je kunt onder dit bericht reageren. Zo kunnen we van elkaar leren.

©Joost van den Berg

Ben je geraakt door deze gastblog? Wil je reageren? Je kunt je reactie plaatsen onder dit bericht (even omlaag scrollen). LET OP: Opbouwende, verbindende en steunende reacties zijn zeer welkom, kritiek en felle discussies worden niet geplaatst of verwijderd. Gastbloggers op Dogmavrij wordt op deze manier een beschermde omgeving geboden om hun verhaal te vertellen.

Op Dogmavrij kan je lekker gratis lezen zonder reclame of betaalmuur. Zo sluiten we niemand buiten. Neemt niet weg dat er – naast veel liefde – tijd en geld in deze website wordt gestoken. Heb jij misschien iets (gehad) aan de artikelen, de series, de steungroep of andere projecten? Zou je dan willen overwegen om dit werk te steunen? Dat kan via http://petjeaf.com/ingebosscha Dank je wel!

Kan je wel wat steun gebruiken?

Lijkt het je fijn om mee te doen in een verborgen steun- en inspiratiegroep op Facebook? Je treft daar een actieve groep met bijna 500 groepsleden, een opbouwende, positieve sfeer, diepgang en openhartigheid over alles waar je tegenaan kunt lopen als je aangeleerde dogma’s loslaat of dat probeert te doen. >KLIK< voor meer informatie.

Zoek je hulp bij het loskomen van aangeleerde religieuze overtuigingen en/of de impact daarvan? >KLIK< voor een lijst met ervaringsdeskundige professionals.