Het welvaartsevangelie stelt dat God zijn volgelingen wil zegenen met gezondheid, rijkdom en succes als zij een sterk geloof hebben en financiële giften geven aan religieuze leiders en organisaties. Dat dit voor velen een zeer aantrekkelijke boodschap is, blijkt uit het feit dat het aantal groeperingen waar een vorm van het welvaartsevangelie wordt gepredikt de laatste jaren toeneemt. 

Niet zo gek als je bedenkt dat in tijden van (dreigende) oorlog, ziekte of financiële crisis mensen op zoek gaan naar houvast en hoop. De boodschap is simpel: geef en je wordt beloond, geef meer en je krijgt meer. Helaas niet zonder risico.  

‘In de kleine 10 jaar dat ik daar lid was, heb ik zeker 30.000 euro gedoneerd. En dat is nog niks vergeleken bij sommige anderen, die tonnen aan de kerk gaven of zelfs hun huis verkochten om maar te kunnen geven. Geven was een sport. In 2 Korintiërs 9: 6 staat: “Wie karig zaait, zal karig oogsten. Wie overvloedig zaait, zal overvloedig oogsten.” Hoe meer je doneerde, hoe beter dat voor jou zou uitpakken. Liever at ik de laatste week van de maand brood, zodat ik mijn laatste geld aan de kerk kon geven, dan dat ik er gezonde voeding voor kocht. Achteraf gezien lijkt het een soort gokken. Je laatste euro’s in de gokkast, in de hoop dat eindelijk die jackpot valt. Geven was de enige weg naar rijkdom. En het leek te werken. Degenen met het meeste aanzien op geloofsgebied, zoals onze voorgangers, hadden ook de mooiste en grootste auto’s en huizen. Zij straalden uit dat ze dit alles hadden gekregen van God, omdat hun geloof blijkbaar wél groot genoeg was.’ -Luca 

‘Maar ik genas niet, nooit. Inmiddels weet ik dat niet genezen een kenmerk is van de chronische aandoening die ik heb, maar toen geloofde ik oprecht dat God mij wilde genezen. Aan Hem zou het niet liggen, want Hij wilde niets liever dan gezondheid en voorspoed voor zijn kinderen. Dus zolang genezing uitbleef, moest er wel iets zijn in mij of in mijn leven dat dit blokkeerde. Ik heb boeken en cd’s verbrand, nachtenlang huilend gesmeekt of God mijn bewuste en onbewuste zonden wilde vergeven, contacten met ongelovige dierbaren verbroken, ik deed alles wat ik maar kon bedenken om bij God in de gunst te komen. Want dat ik niet genas kon alleen maar betekenen dat mijn geloof nog niet groot genoeg was. Ik ben er nu ruim 6 jaar uit en loop nog steeds bij een psycholoog om dit te verwerken. (…) En zelfs nu ik dit schrijf, heb ik hartkloppingen bij de gedachte dat voormalig geloofsgenoten dit kunnen lezen en zullen zeggen: “Zie je wel dat het zijn eigen schuld is! Hij spreekt veel te negatief. Alleen al door een ziekte ‘chronisch’ te noemen, spreek je ongeloof uit. Logisch dat God hem niet heeft genezen.”’ – Wim 

Omdat ik relatief veel mensen spreek die zich door een vorm van het welvaartsevangelie ernstig benadeeld, beschadigd en soms zelfs getraumatiseerd voelen, wil ik het er niet over hebben zonder ook de belangrijkste bezwaren te noemen. 

Waarom het welvaartsevangelie potentieel schadelijk is: 

• Materialisme en focus op geld: doordat financiële zegeningen een teken zijn van Gods gunst, kan rijkdom je de status geven van ‘oprechte – en daarom beloonde – gelovige’, wat weer kan zorgen voor aanzien binnen de gemeenschap. Dit kan leiden tot het verheerlijken van materiële bezittingen boven spirituele waarden en naastenliefde. 

• Slachtofferbeschuldiging: Degenen die niet rijk en gezond zijn kunnen te horen krijgen dat ze een tekort hebben aan oprecht geloof en dat ze te weinig bidden. Onder het mom van ‘de zegeningen liggen voor je klaar, het is aan jou of je ze wilt ontvangen’, worden de minder fortuinlijken zowel door hun geloofsgenoten als door zichzelf al snel beschouwd als iemand die het niet echt wil of niet genoeg heeft geprobeerd of simpelweg niet gelovig genoeg is en nog te veel ‘in zonde’ leeft. Als je meer je best doet en meer geld geeft, komt het misschien alsnog goed. Hoe dan ook: aan God ligt het niet! (Lees: het ligt aan jou.) 

• Uitbuiting en manipulatie: Sommige predikers van het welvaartsevangelie kunnen hun volgelingen manipuleren om geld te geven in ruil voor goddelijke zegeningen. Dit kan leiden tot financiële uitbuiting en misbruik van geloof.  

Mijn boek Mantel van angst (Kok Boekencentrum, 2024) gaat – respectvol – dieper in op situaties waarin religie schadelijk kan zijn en hoe dit te voorkomen.

Heb je te maken (gehad) met schadelijke religie en zou je daar eens met lotgenoten over willen praten (al was het maar om te ervaren dat je niet de enige bent en dat het niet aan jou ligt)? Hier vind je meer informatie over de verborgen steungroep DogmaVRIJplaats op Facebook. Van harte welkom!